سوگندهای پربار قرآن صفحه 400

بنابراین انسان باید به آنچه خداوند برایش مقدّر کرده راضی، و در مقابل دستورات خدا و پیامبر کاملا تسلیم و مطیع باشد، تا عاقبت به خیر شود.

4. سوگند سوره حجر

آیه شریفه 92 و 93 سوره حجر چهارمین سوگند یگانه، و دومین سوگند به «ربّ» است. توجّه فرمایید:

به پروردگارت سوگند، (در قیامت) از همه آنها سؤال خواهیم کرد، از آنچه عمل می کردند!

شرح و تفسیر: سؤال از اعمال انسان

در مورد آنچه به آن سوگند یاد شده، یعنی کلمه «ربّ» در مبحث پیشین بحث شد، و نیازی به تکرار نیست. و امّا آنچه برای آن قسم یاد شده یعنی «سؤال از اعمال انسان» موضوع مهمّی است که در آیات قرآن مجید انعکاس گسترده ای دارد. در اینجا دو بحث

مطرح است:

الف) از چه کسانی سؤال می شود؟

به مقتضای اطلاق آیه شریفه، شخص یا اشخاص خاصّی استثناء نشده اند، بلکه همه انسانها حتّی انبیاء و اولیاء در روز قیامت مورد سؤال قرار گرفته، و همگان بدون استثنا باید پاسخگو باشند.

آنچه از اطلاق آیه فوق استفاده کردیم، در آیه شریفه 6 سوره اعراف صریحاً بیان