سوگندهای پربار قرآن صفحه 413

تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام)

طبق حدیثی که مرحوم علاّمه مجلسی در بحارالانوار، از امام ششم(علیه السلام) نقل کرده، آن حضرت در توصیف تقوا فرمودند:

«اَنْ لایَفْقِدَکَ اللهُ حَیْثُ اَمَرَکَ، وَلایَراکَ حَیْثُ نَهاکَ; تقوا آن است که آنجا که خدا باید تو را ببیند، ببیند، و آنجا که نهی کرده تو را نبیند».(1)

حضور در مسجد، حاضر شدن در مجلس وعظ و خطابه و نصیحت، رفتن به محلّ کسب و کار برای تهیّه رزق و روزی حلال، شرکت در اجتماعات مسلمانان، و مانند آن از مصادیق جمله

اوّل، و ترک مجالس گناه و معصیت، نرفتن به مکانهایی که باعث وهن شخصیّت انسان می شود، ترک مجالسی که در آن شراب و قمار وجود دارد، و مانند آن از مصادیق جمله دوم است.

ضمناً معنای جمله فوق این است که انسان همواره خدا را ناظر اعمال خویش بداند، و حضور او را در زندگیش لمس کند، که اگر انسانها این احساس را داشته باشند به سراغ گناه نمی روند.

عبدالله بن عمر از بیابانی عبور می کرد، به چوپانی رسید، از او پرسید: گوسفندی که آماده ذبح باشد در اختیار داری؟ گفت: اجازه این کار را ندارم، مالک آن چنین اجازه ای به من نداده است. عبدالله گفت: مگر مالک گوسفندان اینجاست تا ببیند تو چه می کنی؟ علاوه بر این، به او بگو گرگ آن گوسفند را خورد!

چوپان از این سخن منقلب شد و گفت: «فَاَیْنَ الله; پس خدا کجاست؟».(2)

خدا چه جایگاهی در زندگی دارد؟ اگر مالک گوسفندان اینجا نیست، خداوند حاضر و ناظر است، و همه اعمال و کردار ما را می بیند و من چگونه در محضر خداوند معصیت کنم!