سوگندهای پربار قرآن صفحه 421

نتیجه اینکه شکی نیست که خداوند رزق و روزی انسانها و تمام موجودات را تضمین کرده است. علاوه بر آیه مذکور، و آیه مورد بحث، این مطلب در آیات دیگر قرآن و روایات حضرات معصومین(علیهم السلام) نیز منعکس شده است.

امّا نکته مهم این است که خداوند طبق شرایط خاصّی روزی موجودات را تضمین کرده، و آن در صورت سعی و تلاش

است. حضرت علی(علیه السلام) می فرماید:

«اُطْلُبُ الرِّزْقَ فَإِنَّهُ مَضْمُونٌ لِطالِبِهِ; به دنبال رزق و روزی برو و آن را طلب کن، که خداوند ضامن روزی کسانی است که به دنبال آن هستند».(1)

بنابراین، خداوند نسبت به انسانهای تنبل و تن پروری که برای بدست آوردن رزق و روزی سعی و تلاشی نمی کنند، ضمانتی نداده، بلکه تنها به تلاش گران چنین تضمینی داده است. همان چیزی که در میان عوام مردم معروف است که: «از تو حرکت، از خدا برکت».

سؤال: چرا خداوند متعال رزق و روزی انسانها را تضمین کرده است؟

پاسخ: انسان ذاتاً حریص است (إِنَّ الاِْنسَانَ خُلِقَ هَلُوعاً)(2)، و لذا برای بدست آوردن روزی حرص می خورد که مبادا گرسنه بماند! مبادا آینده فرزندانش تأمین نشود! و کسی که حریص باشد آلوده انواع گناهان می شود.

حریص ممکن است آلوده رشوه خواری شود. امکان دارد رباخوار شود. احتمال می رود در معاملاتش غش کند. ممکن است کم فروشی کند. خلاصه اینکه ممکن است برای بدست آوردن رزق و روزی خود آلوده انواع گناهان شود، ولی اگر بداند که چنانچه تلاش کند روزی اش از راه حلال تأمین می شود، آلوده گناهان نمی گردد.

معضل بیکاری و وظیفه مسئولین

هرگاه شخصی توجّه پیامبراکرم(صلی الله علیه وآله) را جلب می نمود، رسول خدا(صلی الله علیه وآله) از شغل او