سوگندهای پربار قرآن صفحه 44

حرکتی ندارند، بلکه در نقطه ای ساکن و بی حرکت قرار داده شده اند. هر یک از آنها در فلکی دایره مانند و بلورین قرار گرفته اند، که آن فلک ها در حال حرکت هستند. بنابراین خورشید و ماه حرکت مستقلّی ندارند، بلکه به تبع حرکت فلکی که داخل آن هستند، می چرخند. این نظریّه هزار و پانصد سال در جهان حکومت کرد، تا اینکه در حدود سیصد، چهارصد سال قبل توسّط گالیله و کپلر باطل شد. در حالی که قرآن مجید، هزار و چهارصد سال قبل بطلان این نظریّه را اعلام کرد، و طبق آیات 39 و 40 سوره

یس که شرح آن گذشت برای خورشید و ماه حرکت استقلالی قائل شد.

2. جزر و مد

هنگامی که ماه مقابل دریا قرار می گیرد، آب دریا را به سمت خود جذب می کند. ارتفاع آبی که به سمت ماه بالا می رود در بعضی موارد تا یک و گاه دو متر می رسد. این کار باعث می شود که آبهای موجود در ساحل فروکش کند و همه به دریا بریزد. این حالت را جزر می نامند. و زمانی که ماه از مقابل دریا عبور می کند، و تأثیر جاذبه ماه بر دریا از بین می رود، آب دریا رها می شود، و آبهای کنار ساحل بالا می آید، و تمام رودخانه ها و جویبارهای اطراف را مملو از آب می کند. این حالت را مدّ می گویند. اگر جزر و مدّ دریاها نبود، تمام حیوانات دریایی نابود می شدند. چون آب اگر در یک حالت باقی بماند تبدیل به باتلاق می گردد، و اصطلاحاً «آب مرده» می شود. مأموریّت ماه برای نجات حیوانات دریایی از مرگ، ایجاد جزر و مدّ است، البتّه این یکی از خواص جزر و مدّ است.

اینجاست که خداوند متعال ضمن درس تهذیب نفس (که قسمهای یازده گانه سوره شمس برای آن است) درس توحید و خداشناسی هم می دهد، و ما را متوجّه منبع فیّاض جهان هستی، و علّه العلل می کند، تا با شناخت هر چه بیشتر او، به درجات بالاتری از کمال دست یابیم.