- مقدّمه 1
- سوگندهای پرمعنای قرآن 1
- تفاوت تفسیر موضوعی و ترتیبی 1
- عظمت قرآن مجید 2
- توضیح 6
- تفکّر و تأمّل در مضامین آیات قرآن 6
- 1. حکم شرعی سوگند یاد کردن 8
- 2. سوگند به غیر خدا 16
- 3. ماهیّت و محتوای سوگند 22
- 4. فلسفه سوگندهای خداوند 23
- 5. شیوه های بحث از قسم های قرآن 30
- فصل اول: قسمهای یازده گانه و تهذیب نفس 32
- مقدمه 32
- نکته اوّل:آنچه خداوند بدان سوگند خورده است 33
- اشاره 33
- خورشید عالمتاب 34
- آثار و اسرار نور خورشید 36
- سوگند به ماه 40
- گوشه ای از برکات کره ماه 42
- سوگند به روح انسان 45
- روح در قرآن 48
- توضیح 55
- نکته دوم: آنچه خداوند برای آن سوگند خورده است 55
- اهمیّت تزکیه نفس 56
- تزکیه در کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 59
- راه پاک ماندن 60
- پاکسازی نفس 60
- راه تهذیب نفس 61
- سیر و سلوک 62
- برنامه چهارمادّه ای! 66
- آثار تهذیب نفس در دنیا 70
- میوه های معنوی تهذیب نفس 72
- نکته سوم: رابطه «مُقْسَمٌ بِه» و «مُقْسَمٌ لَهُ» 76
- اشاره 78
- فصل دوم: سوگندهای پنجگانه 78
- 1. سوگندهای سوره طور 78
- شرح و تفسیر 79
- تفسیر اوّل: زندگی بنی اسرائیل 79
- تفسیر دوم: مقدّسات تشریعی و تکوینی 81
- تفسیر سوم: تفسیری متفاوت 83
- تفسیر مقسم له 87
- رابطه قسم ها با مقسم له 90
- 2. سوگندهای سوره مرسلات 91
- نکته اوّل: شرح و تفسیر سوگندها 91
- توضیح 91
- نکته دوم: تفسیر مقسم به 96
- اشاره 97
- نکته سوم: پیوند قسم ها با مقسم به 97
- تفسیر دوم: فرشتگان فرمانبردار 98
- 3. سوگندهای سوره نازعات 107
- توضیح 107
- تفسیر اوّل: گروههای از فرشتگان 107
- تفسیر دوم: مجاهدان راه خدا 114
- 4. سوگندهای سوره فجر 122
- شرح و تفسیر: تفکّر و اندیشه 122
- توضیح 122
- اشاره 122
- سوگندهای پنجگانه و اعمال حج 123
- اسرار مراسم حج 125
- فلسفه اعمال حج 127
- تفسیرهای مختلف، برای آیه واحد! 130
- توضیح 132
- تفسیر دوم: تفسیری وسیع تر 132
- تفسیرهای دیگری برای فجر 136
- مقسم له 138
- پیام سوگندهای پنجگانه و مقسم له 140
- فصل سوم: سوگندهای چهارگانه 146
- اشاره 146
- 1. سوگندهای سوره ذاریات 146
- سوگندهای مبهم 147
- مقسم له: اهمیّت معاد 149
- 2. سوگندهای سوره انشقاق 154
- توضیح 154
- نکات چهارگانه 154
- سوگندهای چهارگانه 158
- شرح و تفسیر مقسم له 161
- آینه عبرت! 163
- شرح و تفسیر سوگندهای چهارگانه 165
- 3. سوگندهای سوره بروج 165
- توضیح 165
- شرح و تفسیر مقسم له 168
- رابطه قسم ها و مقسم له 169
- توضیح 171
- 4. سوگندهای سوره تین 171
- نظریّات سه گانه در تفسیر قسم های چهارگانه 171
- مقسم له 176
- نقش مهمّ دوست 183
- ایمان و عمل صالح، ارکان اساسی احسن تقویم 186
- تعریف ایمان 188
- عمل صالح چیست؟ 189
- گستره عمل صالح 193
- فصل چهارم: سوگندهای سه گانه 196
- توضیح 196
- 1. سوگندهای سوره بلد 196
- چرا سوگند به مکّه؟ 196
- کدام پدر و فرزند؟ 198
- فلسفه سوگندهای سه گانه 199
- دنیای عجیب جنین 200
- این همه سوگند برای چه؟ 201
- رنجها و بلاها و مشکلات 202
- توضیح 202
- 1. بیدار کردن انسان از خواب غفلت 203
- 2. تقویت روح و جسم انسان 205
- 3. مشکلات خود ساخته 206
- 4. نتیجه گناهان 207
- 5. بازگشت بسوی خدا 208
- 7. مشکل ظاهری و نعمت واقعی 209
- 6. بلایا برای آزمایش 209
- اشاره 210
- تفاوت سوره های مکّی و مدنی 210
- 2. سوگندهای سوره صافّات 210
- تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه 212
- مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده 217
- حدیث طلا و نقره! 224
- توضیح 226
- 3. سوگندهای سوره مدّثر 226
- اوّلین سوره ای که بر پیامبر نازل شد! 227
- سوگند اوّل: قسم به ماه 228
- سوگندهای سه گانه 228
- سوگند دوم: قسم به شب 231
- ارتباط سوگندهای سه گانه 236
- سوگند سوم: قسم به روشنایی صبح 236
- مقسم له (آنچه برای آن سوگند خورده شده): 238
- 4. سوگندهای سوره تکویر 241
- نشانه های دوازده گانه آغاز قیامت 241
- توضیح 241
- سوگندهای سه گانه 242
- این همه قسم برای چه؟ 246
- هدایتهای قرآن 248
- آسمان در قرآن 252
- 5. سوگندهای سوره لیل 255
- توضیح 255
- سوگند اوّل و دوم: قسم به شب و روز 256
- سوگند سوم: قسم به جنس نر و ماده 258
- توضیح 258
- دو جنسی ها و تغییر جنسیّت 259
- زمامدار مسلمین 261
- شأن نزول 263
- مقسم له 265
- اشاره 265
- توصیف سخاوت از زبان معصومین(علیهم السلام) 266
- سخاوتمند حقیقی 268
- توضیح 271
- 6. سوگندهای سوره والعادیات 271
- شأن نزول: غزوه ذات السلاسل، یا مراسم حج؟ 271
- ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات 273
- دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره 274
- شرح و تفسیر قسمهای سه گانه 274
- جهاد در قرآن مجید 276
- این سوگندها برای چیست؟ 279
- فصل پنجم: سوگندهای دوگانه 284
- توضیح 284
- 1. سوگندهای سوره قلم 284
- سوگند اوّل: قسم به قلم 284
- سوگند دوم: قسم به «ما یسطرون» 286
- این سوگندها برای چه؟ 292
- اشاره 292
- مقسم له اوّل: برچسبهای ناروا 293
- اشاره 293
- فلسفه برچسب ها 296
- فلسفه برچسب جادوگری 297
- فلسفه برچسب کهانت 300
- فلسفه برچسب شاعر 303
- مقسم له دوم: پاداش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 304
- اشاره 305
- مقسم له سوم: اخلاق پیامبر(صلی الله علیه وآله) 305
- عفو و بخشش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 306
- تفسیر اخلاق عظیم 309
- اخلاق اسلامی 310
- اخلاق اسلامی در جامعه اسلامی 312
- 2. سوگندهای سوره حاقّه 314
- توضیح 314
- چشم، یکی از مهمترین ابزارهای شناخت 315
- سعادت و ابزار آن 315
- سوگندهای دوگانه:دیدنیها و نادیدنیها 317
- شکر نعمت ولایت 318
- این سوگندهای مهم برای چه؟ 320
- سوگند اوّل: قسم به روز قیامت 323
- توضیح 323
- 3. سوگندهای سوره قیامت 323
- سوگند دوم: قسم به وجدان بیدار 325
- مقسم له: معاد 330
- 4. سوگندهای سوره طارق 335
- توضیح 335
- فلسفه سوگند به آسمان و ستارگان درخشان 338
- هدف از سوگندها : توجه به معاد وقیامت 341
- چگونگی معاد و بازگشت انسانها 344
- تفاوت های سوره های مکّی و مدنی 346
- توضیح 346
- 5. سوگندهای سوره ضحی 346
- شأن نزول: قطع موقّت وحی 347
- شرح و تفسیر سوگندها 349
- سوگند به روز و شب برای چه؟ 349
- اشاره 349
- آزار و اذیّتهای مشرکان 351
- محبّتهای خداوند 351
- عاقبت به خیری 351
- سه نعمت بزرگ و سه وظیفه حسّاس 355
- نعمت اوّل: پناه دادن به هنگام یتیمی! 355
- توضیح 355
- نعمت دوم: یافتن به هنگام گم شدن! 356
- نعمت سوم: کمک های مالی 357
- وظیفه اوّل: اکرام یتیمان 359
- وظیفه دوم: رسیدگی به نیازمندان 361
- وظیفه سوم: بیان نعمتهای الهی و شکر آن 363
- شکر نعمت در روایات معصومین(علیهم السلام): 365
- اسلام آیین خشونت یا رحمت؟ 366
- فصل ششم: سوگندهای یگانه 367
- 1. سوگند سوره نحل 367
- اشاره 367
- سخنی پیرامون واژه «الله» 368
- شرح و تفسیر آیه 368
- بدعت مشروع و نامشروع! 370
- بدعت در آیات قرآن 373
- وظیفه دانشمندان در مقابل بدعتها 375
- منشأ مشکلات عصر جاهلیّت 376
- بدعت خاص و عام 377
- آثار و عواقب بدعت! 379
- سرچشمه بدعت 382
- توضیح 383
- 2. سوگند دوم سوره نحل 383
- اتمام حجّت با آمدن پیامبران 384
- تسویلات شیطانی 386
- تسویلات شیاطین عصر ما 387
- گناه در لباس عبادت! 388
- مبادی تزیین اعمال 390
- شأن نزول: اختلاف زبیر و حاطب 395
- 3. سوگند سوره نساء 395
- اشاره 395
- سوگند به ربّ 396
- مقام تسلیم 397
- 4. سوگند سوره حجر 400
- 5. سوگند سوره مریم 406
- شرح و تفسیر آیه سوگند: معاد جسمانی 406
- توضیح 406
- نکات قابل ملاحظه 409
- حقیقت تقوا 411
- تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام) 413
- تقوا در نظر امام المتّقین 414
- 6. سوگند سوره ذاریات 415
- شرح و تفسیر: نشانه های سه گانه توحید 415
- توضیح 415
- تقدیر روزی یا تلاش برای روزی؟ 419
- معضل بیکاری و وظیفه مسئولین 421
- مباحث تکمیلی 422
- 7. سوگند سوره معارج 429
- شرح و تفسیر 429
- توضیح 429
- آثار ایمان به معاد 433
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی(علیه السلام) 433
- توضیح 438
- قصه عذاب قوم لوط 438
- 8. سوگند سوره حجر 438
- درس های عبرت داستان قوم لوط 440
- مستی دنیای امروز 444
- 9 تا 12. سوگند سوره های یس، صاد، ق و دخان 446
- عصر در لغت 454
- 13. سوگند سوره عصر 454
- اشاره 454
- 1. غروب آفتاب 455
- اشاره 455
- عصر در کلمات مفسّران 455
- 2. مجموعه تاریخ بشر 456
- 3. عصر قیام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 463
- 4. عصر قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) 465
- 5. وجود انسان 466
- 6. فشارها و حوادث 468
- 7. نماز عصر 469
- کدام تفسیر صحیح است؟ 471
- 1. ایمان 474
- اشاره 474
- دستور العمل های چهار مادّه ای 474
- 2. عمل صالح 477
- 3. تواصی به حقّ 479
- 4. تواصی به صبر 483
- 14 و 15. سوگند سوره نجم و واقعه 487
- توضیح 487
- اهمیّت کارهای زیربنایی 488
- کدام ستاره؟ 489
- لحظه غروب ستارگان 489
- سوگند به مدار ستارگان 490
- آنچه برای آن قسم یاد شده است 491
- قرآن کریم 492
- حُبُک، معجزه علمی قرآن! 495
- 16. سوگند سوره ذاریات 495
- اشاره 495
- لجاجت و تعصّب 499
در روزنه ها جریان پیدا کرد، و بر اثر جریان آب سوراخ ها بزرگتر می شد. سوراخ ها آن قدر بزرگ شد که ناگهان صدای مهیب و وحشتناکی در همه جا پیچید! این صدای هولناک چیزی جز صدای شکستن سدّ خاکی نبود. تمام آب مهار شده، پست سدّ آزاد شد، و با سرعت تمام به جلو پیش می رفت، و با هر چه برخورد می کرد آن را نابود می کرد; باغها ویران، مزارع نابود، درختان قلع و قمع شد، و هیچ اثری از آن تمدّن بزرگ جز برخی درختان بیابانی باقی نماند. مردمی که زنده مانده بودند از آنجا هجرت کردند، و تمدّن بزرگ دیروز به
بیابان خشک و وحشتناکی تبدیل شد. آری تاریخ مملوّ از درسهای عبرت است، لهذا خداوند به آن سوگند یاد کرده است.
فضائل علی(علیه السلام) از زبان سعد بن وقاص
یکی از درسهای عبرت انگیز تاریخ تلاش گسترده بنی امیّه برای محو فضائل حضرت علی(علیه السلام) است. آنها هفتاد سال نه تنها مانع ذکر و نشر فضائل مولای متّقیان علی(علیه السلام) شدند، بلکه بر فراز منابر و در خطبه های نماز جمعه، آن حضرت را سبّ و ناسزا می گفتند! روزی معاویه به مدینه آمد و شنید که سعد بن وقاص به علی(علیه السلام)اهانت نمی کند. از آنجا که سعد در میان مسلمانان موقعیّت ویژه ای داشت، این کار بر معاویه سنگین آمد. به سعد گفت: چرا علی را سبّ و لعن نمی کنی؟ گفت: من سه مطلب به خاطر دارم که پیامبر(صلی الله علیه وآله) درباره علی(علیه السلام) بیان کرد. هنگامی که به یاد این سه مطلب می افتم، نمی توانم به او ناسزا بگویم:
1. حضرت فرمود: «اَما تَرْضی اَنْ تَکُونَ مِنّی بِمَنْزِلَهِ هارُونَ مِنْ مُوسی اِلاّ اَنَّهُ لا نَبِیَّ بَعْدی; آیا راضی نیستی که منزلت و جایگاه تو در پیش من، همچون جایگاه هارون نزد موسی است، مگر اینکه پس از من پیامبری نخواهد آمد».
2. در جنگ خیبر پس از آنکه مسلمانان چندین بار حمله کردند و بدون موفقیّت بازگشتند، حضرت رسول(صلی الله علیه وآله) فرمود: پرچم را به کسی می سپارم که خدا و رسولش را دوست دارد و خداوند و رسولش هم او را دوست دارند! صبح روز بعد همه