سوگندهای پربار قرآن صفحه 485

خوانندگان محترم! برای رسیدن به هر چیزی چه در امور دنیایی و چه در مسائل مربوط به آخرت، باید صبر و استقامت داشت که بدون تخلّق به این صفت زیبا، نه در مسائل مادّی پیشرفتی حاصل می شود، و نه در مسائل معنوی.

صبر از دیدگاه امام علی(علیه السلام)

حضرت علی(علیه السلام) در نهج

البلاغه می فرماید: نسبت به پنج چیز به شما سفارش می کنم که هر چه برای تحصیل آن کوشش و تلاش کنید سزاوار است:

پنجمین آن به شرح زیر است: «وَعَلَیْکُمْ بِالصَّبْرِ فَإِنَّ الصَّبْرَ مِنَ الاِْیمانِ کَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ; بر شما باد به صبر و استقامت (در امور مختلف زندگی) چرا که نقش صبر نسبت به ایمان، همچون نقش سر نسبت به بدن است».(1)

سر فرمانده بدن است; زیرا چشم و گوش و مغز در سر است. و صبر نیز در پیکر ایمان، نقش مهمّی همچون سر انسان نسبت به جسد دارد. برای رسیدن به مقام صابران و تخلّق به صفت زیبای صبر لازم است حالات صابران را مطالعه کنیم. زندگی پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) مخصوصاً دوران مبارزه آن حضرت در مکّه و هجرت به مدینه مشحون از صبر و استقامت آن حضرت است.

اقسام صبر

معمولا برای صبر سه شاخه ذکر می کنند:

1. صبر بر طاعت; طاعت و عبادت پروردگار سختی ها و مشکلاتی در پی دارد، که بدون صبر و استقامت امکان انجام آن نیست. به عنوان مثال هنگامی که انسان حساب اموال و دارائیش را می رسد، و مبلغ هنگفتی خمس بدهکار می شود، پرداخت آن برایش مشکل است. اینجاست که باید در مقابل انجام این عبادت صبر و استقامت کند، تا موفّق بر انجام آن شود.