سوگندهای پربار قرآن صفحه 499

لجاجت و تعصّب

در آیه بعد (یُؤْفَکُ عَنْهُ مَنْ أُفِکَ) به دو بلای خانمانسوز جامعه انسانی و دو صفت زشت و رذیله اخلاقی، یعنی لجاجت و تعصّب اشاره می کند. افراد لجوج و متعصّب که حاضر به پذیرش حق نیستند، منحرف می شوند. اگر تمام 124 هزار پیامبر هم برای انذار و هدایت انسانی که مبتلا به لجاجت و تعصّب است بیایند، و هر کدام معجزه ای ارائه دهند، نمی پذیرد، بلکه همه آنها را متّهم به سحر و جنون می کند! امّا اگر اهل منطق باشد در گام اوّل تسلیم حق می شود.

خداوند متعال در آیات 90 تا 93 سوره اسراء اشاره ای به گروهی از افراد لجوج زمان پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) کرده است. آنها که ایمان خویش را منوط به معجزه های پی در پی و غیر عاقلانه ای می کردند. طبق این آیات آنها هفت نوع معجزه طلب کردند. توجّه کنید:

1. ما هرگز به تو ایمان نمی آوریم تا اینکه چشمه جوشانی از این سرزمین (خشک و

سوزان) برای ما خارج سازی (وَقَالُوا لَنْ نُّؤْمِنَ لَکَ حَتَّی تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الاَْرْضِ یَنْبُوعاً).

2. عدّه ای دیگر گفتند: ما هرگز تسلیم تو نمی شویم تا اینکه باغی از نخل و انگور ایجاد کنی، که نهرهای آب در لابه لای آن جاری باشد (أَوْ تَکُونَ لَکَ جَنَّهٌ مِنْ نَّخِیل وَعِنَب فَتُفَجِّرَ الاَْنهَارَ خِلاَلَهَا تَفْجِیراً).

3. گروه سوم عرض کردند: ما به تو ایمان نمی آوریم مگر اینکه قطعات (سنگهای) آسمان را آن چنان که می پنداری بر سر ما فرود آوری! (أَوْ تُسْقِطَ السَّمَاءَ کَمَا زَعَمْتَ عَلَیْنَا کِسَفاً أَوْ تَأْتِیَ بِاللهِ وَالْمَلاَئِکَهِ قَبِیلا).

واقعاً انسان چقدر باید نادان باشد که تقاضای چنین معجزه ای کند. چون در صورت تحقّق دیگر زنده نخواهد ماند تا ایمان بیاورد، امّا حجاب لجاجت جلوی فهم مطالب بسیار ساده و پیش پا افتاده را نیز از آنها گرفته است.

4. به تو ایمان نمی آوریم تا اینکه خداوند و فرشتگان را در برابر ما ظاهر کنی! (أَوْ تَأْتِیَ بِاللهِ وَالْمَلاَئِکَهِ قَبِیلا).

5. پنجمین معجزه درخواستی آنها این بود که پیامبر(صلی الله علیه وآله) برای خود خانه ای پر نقش و نگار از طلا بسازد! (أَوْ یَکُونَ لَکَ بَیْتٌ مِّنْ زُخْرُف).

6. معجزه دیگر اینکه از پیامبر خواستند به سمت آسمان بالا رود، و به آسمانها پرواز کند! (أَوْ تَرْقَی فِی السَّمَاءِ).

7. و بالاخره لجاجت را به اوج رسانده و گفتند: حتّی اگر به آسمان روی، ایمان نمی آوریم مگر آنکه نامه ای (از سوی خدا) بر ما فرود آوری که آن را بخوانیم (وَلَنْ نُّؤْمِنَ لِرُقِیِّکَ حَتَّی تُنَزِّلَ عَلَیْنَا کِتَاباً نَّقْرَؤُه).

چنین آدمهای لجوجی هرگز ایمان نمی آورند، حتّی اگر تمام معجزات درخواستی آنها

تحقّق یابد. آنها اگر واقعاً به دنبال حقیقت بودند، معجزه قرآن که هیچ کس توانایی آوردن یک سوره آن را هم ندارد کافی بود.

از خداوند می خواهیم که اگر آثاری از لجاجت در دل ماست، یا نشانه هایی از تعصّب بی منطق در روح و جان ما لانه کرده، آن را بزداید. که با بیرون رفتن لجاجت و تعصّب، قلب و روح انسان آماده پذیرش حق می گردد.