سوگندهای پربار قرآن صفحه 53

جهاد در مقابل متجاوزان نیز در فطرت انسان وجود دارد. امّا شرح و تفصیل تمام این مسائل بر عهده پیامبران الهی است.

نتیجه اینکه تمام اصول و فروعی که در سعادت بشر نقش دارد به صورت فطری به انسان الهام شده، و پیامبران الهی، شارحان این متن خدادادی هستند.

سؤال: گفتید: «حُسن و قُبح از جمله مسائل فطری است که خداوند آن را به تمام انسانها الهام کرده، و آنها بدون تعلیم و تجربه آن را درک می کنند». اگر چنین است، چرا عدّه ای از مسلمانان منکر حسن و قبح عقلی شده، و مدّعی هستند که فقط تابع دلیل شرعی اند. آنها معتقدند که عقل قادر بر درک هیچ چیز نیست. اگر خداوند بگوید: «عدل خوب است» خوب خواهد بود. و اگر بگوید: «بد است» ما هم می گوییم بد است! عقل ما قُبح ظلم، و حُسن احسان و نیکی به دیگران را درک نمی کند!

پاسخ: متأسّفانه عدّه زیادی از مسلمانان بخاطر دورافتادن از تعالیم مکتب اهل بیت(علیهم السلام) به بیراهه رفته، و چون ندیدند حقیقت، ره افسانه زدند. از جمله آنان، منکران حُسن و قُبح عقلی هستند. و به هر حال در پاسخ این اِشکال باید گفت: «منکران حسن و قبح هر چند در زبان آن را انکار می کنند، امّا در مقام عمل معتقد به آن هستند». توضیح اینکه:

اگر انسان بی دینی، که معتقد به هیچ یک از ادیان الهی نیست، به خانه چنین اشخاصی حمله کند، و زن و بچّه آنها را به قتل برساند،

و اموالشان را غارت کند، به او اعتراض می کنند که چرا مرتکب چنین جنایات فجیع و زشتی شده است. در حالی که اگر واقعاً منکر حسن و قبح باشند، نباید اعتراض کنند. زیرا چنین فردی معتقد به دینی نیست، تا به خوبی و بدی چیزی پایبند باشد، و عقل وی نیز حُسن و قُبح اشیا را درک نمی کند. بنابراین، نباید او را بر کاری که کرده مؤاخذه و مجازات کرد! همان گونه که معتقدان به جبر در عمل مخالف اعتقاداتشان هستند; آنها معتقدند که همه انسانها در اعمال و رفتار خود مجبورند، و هیچ کس از خود اختیاری ندارد، و انسان غیر مختار مسئولیّتی ندارد، و لازمه این سخن آن است که مجازاتی هم نداشته باشد. زیرا