سوگندهای پربار قرآن صفحه 57

«(وَمَنْ تَزَکَّی فَإِنَّمَا یَتَزَکَّی لِنَفْسِهِ وَإِلَی اللهِ الْمَصِیرُ); و هر کس پاکی (وتقوا) پیشه کند، نتیجه آن به خودش باز می گردد; و بازگشت همگان

به سوی خداست!».

یعنی این همه سرمایه گذاری که خداوند برای مبارزه با هوا و هوس، و تزکیه نفس کرده، و انسانها را به انحای مختلف به آن فرا خوانده، سودی برای او ندارد، بلکه تمام آثار و نتایج این کار به خود انسان باز می گردد. همان گونه که در کمکهای مالی نیز چنین است. بعضی تصوّر می کنند که کمکها و انفاقها تنها برای مستمندان مفید است، در حالی که چنین نیست، و سود آن برای انفاق کننده بیشتر است; زیرا این کار قلبش را نورانی،بخلش را ریشه کن،فضایل اخلاقیش را افزون،و رذائل اخلاقیش را نابودمی کند.

تزکیه نفس چیست؟

تزکیه در لغت عرب معانی مختلف و نزدیک به هم دارد; پاکسازی، خالص کردن، تصفیه نمودن، و حتّی نموّ دادن از معانی تزکیه است. البتّه نموّ دادن نتیجه پاکسازی است. به هر حال انسانی که طالب بازگشت به فطرت پاک و زلال اوّلیّه خویش است، باید جسم و جانش را از رذائل اخلاقی، و اموری که مزاحم سعادت اوست، پاکسازی کند. به این مثال توجّه کنید:

قطرات باران هنگامی که از آسمان می بارد، صاف و زلال و شفّاف است، و هیچ ناخالصی ندارد. زیرا آب مقطّر است و لذا حتّی املاحی در آن ندیده نمی شود. امّا زمانی که با هوای آلوده نزدیک زمین آمیخته می شود، و سپس بر زمین می نشیند، و بر روی زمین آلوده جریان پیدا می کند، کم کم آلوده می شود و هر چه بیشتر به پیش می رود، و با آلودگیهای سطح زمین تماس بیشتری پیدا می کند، آلودگی اش بیشتر می شود، تا آنجا که تبدیل به سیلاب

مملوّ از زباله می گردد.

قرآن مجید این مراحل را در آیه شریفه 17 سوره رعد به خوبی ترسیم کرده است:

«(أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِیَهٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّیْلُ زَبَداً رَّابِیاً وَمِمَّا یُوقِدُونَ عَلَیْهِ فِی النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْیَه أَوْ مَتَاع زَبَدٌ مِّثْلُهُ کَذَلِکَ یَضْرِبُ اللهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ