سوگندهای پربار قرآن صفحه 61

مورد تأکید قرار گرفته، چیست؟ و به تعبیر دیگر، درون و جانمان را باید از چه چیزهایی شستشو دهیم، و به چه اموری بیاراییم؟

پاسخ: باید درون جان را از هوا و هوس و رذائل اخلاقی شستشو دهیم. در روایت زیبایی می خوانیم که امام صادق(علیه السلام)به

یکی از اصحاب مورد اعتمادش به نام سماعه بن مهران فرمود: شما باید لشکریان عقل و جهل را بشناسید.

سماعه عرض کرد: از کجا بشناسیم؟ شما برایمان بیان فرمایید.

امام صادق(علیه السلام) هفتاد و پنج صفت رذیله را به عنوان لشکریان جهل، و هفتاد و پنج صفت فضیلت را به عنوان لشکریان عقل معرفی کرد.

به عنوان نمونه «خیر» را در صف لشکریان عقل، و «شرّ» را جزء سپاهیان جهل شمرد. از «ایمان» به عنوان یکی از افراد سپاه عقل و از «کفر» به عنوان یکی از لشکریان جهل یاد کرد. «عدالت»، «شکران نعمت» و مانند آن در صف سپاهیان عقل، و «ستم» و «کفران نعمت» را در صف لشکریان جهل قرار داد.(1)

از این روایت زیبا، که مطالعه آن را به همه خوانندگان محترم توصیه می کنم، استفاده می شود که آفتها و رذائل اخلاقی، که باید آنها را از درون جان پاکسازی کرد، یکی و دو تا و ده تا و مانند آن نیست. بلکه فقط هفتاد و پنج مورد آن در این روایت آمده است.

راه تهذیب نفس

سؤال: پس از اطّلاع بر این مطلب که روح خود را از چه صفاتی باید پاکسازی کرد، و به چه صفاتی باید آراست، اکنون این سؤال مطرح می شود که: راه رسیدن به این مقصود کدام است؟ و با توجّه به این که طیّ این راه پرپیچ و خم خطرناک است و بدون راهنما راهی بجایی نمی توان برد، چه باید کرد؟