سوگندهای پربار قرآن صفحه 67

هم خلافکار می شویم».(1)

اعضای بدن طبق این روایت با زبان مشارطه می کنند، و در ضمن نقش حسّاس زبان را گوشزد می نمایند.

و در روایت دیگری می خوانیم: «صبح هنگام اعضای بدن حال همدیگر را می پرسند. تمام اعضای بدن در پاسخ این پرسش زبان می گویند: اگر تو بگذاری حال ما خوب است»».(2)

نتیجه اینکه ریشه مشارطه در روایات اسلامی دیده می شود.

ریشه مراقبه

حضرت علی(علیه السلام) طبق آنچه در غررالحکم آمده می فرماید:

«اِجْعَلْ مِنْ نَفْسِکَ عَلی نَفْسِکَ رَقیباً; ای انسان! تو خود بر خودت مراقب بگذار».(3)

انسانهای با ایمان مراقب و نگهبانی درونی بنام ایمان دارند که مراقب آنهاست. آنان نیازی به مراقبهای بیرونی ندارند، امّا کسانی که فاقد مراقب درونی هستند تنها به هنگام مراقبت نگهبان بیرونی دست از تخلّف می کشند، و در کوچکترین غفلت او آلوده تخلّف می شوند. کسانی که از چراغ قرمز در زمان عدم حضور پلیس عبور می کنند، از این دسته هستند.

ریشه محاسبه

در روایتی از امام کاظم(علیه السلام) می خوانیم:

«لَیْسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُحاسِبْ نَفْسَهُ فی کُلِّ یَوْم; کسی که هر روز به حساب خویش نرسد از ما نیست».(4)

1 . اخلاق در قرآن، ج 1، ص 319 .
2 . همان مدرک.
3 . میزان الحکمه، ج 4، باب 1538، ح 7403 .
4 . همان مدرک، باب 829، ح 3854 .