- مقدّمه 1
- سوگندهای پرمعنای قرآن 1
- تفاوت تفسیر موضوعی و ترتیبی 1
- عظمت قرآن مجید 2
- تفکّر و تأمّل در مضامین آیات قرآن 6
- توضیح 6
- 1. حکم شرعی سوگند یاد کردن 8
- 2. سوگند به غیر خدا 16
- 3. ماهیّت و محتوای سوگند 22
- 4. فلسفه سوگندهای خداوند 23
- 5. شیوه های بحث از قسم های قرآن 30
- فصل اول: قسمهای یازده گانه و تهذیب نفس 32
- مقدمه 32
- اشاره 33
- نکته اوّل:آنچه خداوند بدان سوگند خورده است 33
- خورشید عالمتاب 34
- آثار و اسرار نور خورشید 36
- سوگند به ماه 40
- گوشه ای از برکات کره ماه 42
- سوگند به روح انسان 45
- روح در قرآن 48
- نکته دوم: آنچه خداوند برای آن سوگند خورده است 55
- توضیح 55
- اهمیّت تزکیه نفس 56
- تزکیه در کلام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 59
- پاکسازی نفس 60
- راه پاک ماندن 60
- راه تهذیب نفس 61
- سیر و سلوک 62
- برنامه چهارمادّه ای! 66
- آثار تهذیب نفس در دنیا 70
- میوه های معنوی تهذیب نفس 72
- نکته سوم: رابطه «مُقْسَمٌ بِه» و «مُقْسَمٌ لَهُ» 76
- 1. سوگندهای سوره طور 78
- فصل دوم: سوگندهای پنجگانه 78
- اشاره 78
- تفسیر اوّل: زندگی بنی اسرائیل 79
- شرح و تفسیر 79
- تفسیر دوم: مقدّسات تشریعی و تکوینی 81
- تفسیر سوم: تفسیری متفاوت 83
- تفسیر مقسم له 87
- رابطه قسم ها با مقسم له 90
- 2. سوگندهای سوره مرسلات 91
- نکته اوّل: شرح و تفسیر سوگندها 91
- توضیح 91
- نکته دوم: تفسیر مقسم به 96
- اشاره 97
- نکته سوم: پیوند قسم ها با مقسم به 97
- تفسیر دوم: فرشتگان فرمانبردار 98
- تفسیر اوّل: گروههای از فرشتگان 107
- 3. سوگندهای سوره نازعات 107
- توضیح 107
- تفسیر دوم: مجاهدان راه خدا 114
- توضیح 122
- 4. سوگندهای سوره فجر 122
- شرح و تفسیر: تفکّر و اندیشه 122
- اشاره 122
- سوگندهای پنجگانه و اعمال حج 123
- اسرار مراسم حج 125
- فلسفه اعمال حج 127
- تفسیرهای مختلف، برای آیه واحد! 130
- توضیح 132
- تفسیر دوم: تفسیری وسیع تر 132
- تفسیرهای دیگری برای فجر 136
- مقسم له 138
- پیام سوگندهای پنجگانه و مقسم له 140
- 1. سوگندهای سوره ذاریات 146
- اشاره 146
- فصل سوم: سوگندهای چهارگانه 146
- سوگندهای مبهم 147
- مقسم له: اهمیّت معاد 149
- 2. سوگندهای سوره انشقاق 154
- نکات چهارگانه 154
- توضیح 154
- سوگندهای چهارگانه 158
- شرح و تفسیر مقسم له 161
- آینه عبرت! 163
- 3. سوگندهای سوره بروج 165
- شرح و تفسیر سوگندهای چهارگانه 165
- توضیح 165
- شرح و تفسیر مقسم له 168
- رابطه قسم ها و مقسم له 169
- نظریّات سه گانه در تفسیر قسم های چهارگانه 171
- توضیح 171
- 4. سوگندهای سوره تین 171
- مقسم له 176
- نقش مهمّ دوست 183
- ایمان و عمل صالح، ارکان اساسی احسن تقویم 186
- تعریف ایمان 188
- عمل صالح چیست؟ 189
- گستره عمل صالح 193
- 1. سوگندهای سوره بلد 196
- توضیح 196
- فصل چهارم: سوگندهای سه گانه 196
- چرا سوگند به مکّه؟ 196
- کدام پدر و فرزند؟ 198
- فلسفه سوگندهای سه گانه 199
- دنیای عجیب جنین 200
- این همه سوگند برای چه؟ 201
- توضیح 202
- رنجها و بلاها و مشکلات 202
- 1. بیدار کردن انسان از خواب غفلت 203
- 2. تقویت روح و جسم انسان 205
- 3. مشکلات خود ساخته 206
- 4. نتیجه گناهان 207
- 5. بازگشت بسوی خدا 208
- 7. مشکل ظاهری و نعمت واقعی 209
- 6. بلایا برای آزمایش 209
- تفاوت سوره های مکّی و مدنی 210
- 2. سوگندهای سوره صافّات 210
- اشاره 210
- تفاسیر سه گانه، برای سوگندهای سه گانه 212
- مقسم له، یا چیزی که برای آن سوگند یاد شده 217
- حدیث طلا و نقره! 224
- 3. سوگندهای سوره مدّثر 226
- توضیح 226
- اوّلین سوره ای که بر پیامبر نازل شد! 227
- سوگند اوّل: قسم به ماه 228
- سوگندهای سه گانه 228
- سوگند دوم: قسم به شب 231
- سوگند سوم: قسم به روشنایی صبح 236
- ارتباط سوگندهای سه گانه 236
- مقسم له (آنچه برای آن سوگند خورده شده): 238
- توضیح 241
- 4. سوگندهای سوره تکویر 241
- نشانه های دوازده گانه آغاز قیامت 241
- سوگندهای سه گانه 242
- این همه قسم برای چه؟ 246
- هدایتهای قرآن 248
- آسمان در قرآن 252
- 5. سوگندهای سوره لیل 255
- توضیح 255
- سوگند اوّل و دوم: قسم به شب و روز 256
- سوگند سوم: قسم به جنس نر و ماده 258
- توضیح 258
- دو جنسی ها و تغییر جنسیّت 259
- زمامدار مسلمین 261
- شأن نزول 263
- مقسم له 265
- اشاره 265
- توصیف سخاوت از زبان معصومین(علیهم السلام) 266
- سخاوتمند حقیقی 268
- 6. سوگندهای سوره والعادیات 271
- توضیح 271
- شأن نزول: غزوه ذات السلاسل، یا مراسم حج؟ 271
- ادلّه طرفداران مکّی بودن سوره عادیات 273
- شرح و تفسیر قسمهای سه گانه 274
- دلیل طرفداران مدنی بودن این سوره 274
- جهاد در قرآن مجید 276
- این سوگندها برای چیست؟ 279
- 1. سوگندهای سوره قلم 284
- سوگند اوّل: قسم به قلم 284
- توضیح 284
- فصل پنجم: سوگندهای دوگانه 284
- سوگند دوم: قسم به «ما یسطرون» 286
- این سوگندها برای چه؟ 292
- اشاره 292
- اشاره 293
- مقسم له اوّل: برچسبهای ناروا 293
- فلسفه برچسب ها 296
- فلسفه برچسب جادوگری 297
- فلسفه برچسب کهانت 300
- فلسفه برچسب شاعر 303
- مقسم له دوم: پاداش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 304
- اشاره 305
- مقسم له سوم: اخلاق پیامبر(صلی الله علیه وآله) 305
- عفو و بخشش پیامبر(صلی الله علیه وآله) 306
- تفسیر اخلاق عظیم 309
- اخلاق اسلامی 310
- اخلاق اسلامی در جامعه اسلامی 312
- 2. سوگندهای سوره حاقّه 314
- توضیح 314
- سعادت و ابزار آن 315
- چشم، یکی از مهمترین ابزارهای شناخت 315
- سوگندهای دوگانه:دیدنیها و نادیدنیها 317
- شکر نعمت ولایت 318
- این سوگندهای مهم برای چه؟ 320
- توضیح 323
- سوگند اوّل: قسم به روز قیامت 323
- 3. سوگندهای سوره قیامت 323
- سوگند دوم: قسم به وجدان بیدار 325
- مقسم له: معاد 330
- توضیح 335
- 4. سوگندهای سوره طارق 335
- فلسفه سوگند به آسمان و ستارگان درخشان 338
- هدف از سوگندها : توجه به معاد وقیامت 341
- چگونگی معاد و بازگشت انسانها 344
- تفاوت های سوره های مکّی و مدنی 346
- توضیح 346
- 5. سوگندهای سوره ضحی 346
- شأن نزول: قطع موقّت وحی 347
- اشاره 349
- شرح و تفسیر سوگندها 349
- سوگند به روز و شب برای چه؟ 349
- عاقبت به خیری 351
- آزار و اذیّتهای مشرکان 351
- محبّتهای خداوند 351
- نعمت اوّل: پناه دادن به هنگام یتیمی! 355
- سه نعمت بزرگ و سه وظیفه حسّاس 355
- توضیح 355
- نعمت دوم: یافتن به هنگام گم شدن! 356
- نعمت سوم: کمک های مالی 357
- وظیفه اوّل: اکرام یتیمان 359
- وظیفه دوم: رسیدگی به نیازمندان 361
- وظیفه سوم: بیان نعمتهای الهی و شکر آن 363
- شکر نعمت در روایات معصومین(علیهم السلام): 365
- اسلام آیین خشونت یا رحمت؟ 366
- اشاره 367
- فصل ششم: سوگندهای یگانه 367
- 1. سوگند سوره نحل 367
- سخنی پیرامون واژه «الله» 368
- شرح و تفسیر آیه 368
- بدعت مشروع و نامشروع! 370
- بدعت در آیات قرآن 373
- وظیفه دانشمندان در مقابل بدعتها 375
- منشأ مشکلات عصر جاهلیّت 376
- بدعت خاص و عام 377
- آثار و عواقب بدعت! 379
- سرچشمه بدعت 382
- توضیح 383
- 2. سوگند دوم سوره نحل 383
- اتمام حجّت با آمدن پیامبران 384
- تسویلات شیطانی 386
- تسویلات شیاطین عصر ما 387
- گناه در لباس عبادت! 388
- مبادی تزیین اعمال 390
- شأن نزول: اختلاف زبیر و حاطب 395
- اشاره 395
- 3. سوگند سوره نساء 395
- سوگند به ربّ 396
- مقام تسلیم 397
- 4. سوگند سوره حجر 400
- شرح و تفسیر آیه سوگند: معاد جسمانی 406
- توضیح 406
- 5. سوگند سوره مریم 406
- نکات قابل ملاحظه 409
- حقیقت تقوا 411
- تقوا از دیدگاه امام صادق(علیه السلام) 413
- تقوا در نظر امام المتّقین 414
- توضیح 415
- شرح و تفسیر: نشانه های سه گانه توحید 415
- 6. سوگند سوره ذاریات 415
- تقدیر روزی یا تلاش برای روزی؟ 419
- معضل بیکاری و وظیفه مسئولین 421
- مباحث تکمیلی 422
- 7. سوگند سوره معارج 429
- توضیح 429
- شرح و تفسیر 429
- تأثیر ایمان به معاد در زندگی حضرت علی(علیه السلام) 433
- آثار ایمان به معاد 433
- توضیح 438
- قصه عذاب قوم لوط 438
- 8. سوگند سوره حجر 438
- درس های عبرت داستان قوم لوط 440
- مستی دنیای امروز 444
- 9 تا 12. سوگند سوره های یس، صاد، ق و دخان 446
- عصر در لغت 454
- 13. سوگند سوره عصر 454
- اشاره 454
- اشاره 455
- 1. غروب آفتاب 455
- عصر در کلمات مفسّران 455
- 2. مجموعه تاریخ بشر 456
- 3. عصر قیام پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) 463
- 4. عصر قیام حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) 465
- 5. وجود انسان 466
- 6. فشارها و حوادث 468
- 7. نماز عصر 469
- کدام تفسیر صحیح است؟ 471
- 1. ایمان 474
- اشاره 474
- دستور العمل های چهار مادّه ای 474
- 2. عمل صالح 477
- 3. تواصی به حقّ 479
- 4. تواصی به صبر 483
- 14 و 15. سوگند سوره نجم و واقعه 487
- توضیح 487
- اهمیّت کارهای زیربنایی 488
- کدام ستاره؟ 489
- لحظه غروب ستارگان 489
- سوگند به مدار ستارگان 490
- آنچه برای آن قسم یاد شده است 491
- قرآن کریم 492
- حُبُک، معجزه علمی قرآن! 495
- 16. سوگند سوره ذاریات 495
- اشاره 495
- لجاجت و تعصّب 499
(فَالْفَارِقَاتِ فَرْقاً); پس از اینکه باران به اندازه کافی بارید، و زمینهای مورد نظر سیراب شد،بادها مرحله بعدی مأموریّت خویش را که پراکنده کردن ابرها و جلوگیری از ادامه نزول باران است، انجام می دهند، چون اگر این کار انجام نشود، و پس از آنکه زمین ها سیراب
شد ابرها همچنان به بارش ادامه دهند، نتیجه ای جز سیلاب و ویرانی نخواهد داشت. بدین جهت بادها ابرهای به هم پیوسته را از هم جدا نموده، و بدینوسیله بارش باران قطع می شود.
(فَالْمُلْقِیَاتِ ذِکْراً); بادها با انجام این عملیّات آبرسانی گسترده، در مراحل مختلف پیام عظمت و قدرت و رحمت خداوند را به مردم می رسانند.
(عُذْراً أَوْ نُذْراً); پیام بادها برای کافران و عنودان و لجوجان، که علیرغم مشاهده عظمت و قدرت و رحمت پروردگار، سر تسلیم فرود نیاورده اند، نوعی اتمام حجّت بر آنهاست. و نسبت به افراد با ایمان، موجب بیداری، هوشیاری و انذار و آگاهی است.
قسم به بادهای پی در پی، سوگند به تندبادها، قسم به آنچه ابرها را می گستراند، سوگند به بادهایی که ابرها را متفرّق می کند، قسم به بادهایی که پیام الهی را به مردم می رساند، سوگند به همه این امور با عظمت که وعده خداوند در مورد قیامت تخلّف ناپذیر است.
مأموریّت بادها!
چرا خداوند این قدر به بادها قسم خورده است؟ آیا بادها در این حدّ از اهمیّت هستند که خداوند بطور مکرّر به آن سوگند یاد کند؟
برای روشن شدن پاسخ این سؤال، باید به مأموریّت بادها از سوی خداوند متعال اشاره کرده، سپس اندکی پیرامون عظمت کار آنها بحث کنیم; بادها در راستای خدمت به انسان که خلیفه الله است، پنج مأموریّت مهم به شرح زیر دارند: