کتابخانه بالقرآن

طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 172

صفحه 172

5. وضعیت اخلاقی و فرهنگی

جزیرهالعرب در دوره جاهلیت (پیش از پیدایش اسلام) در نهایت انحطاط اخلاقی و فرهنگی به سر می برد. از اهداف مهم اسلام، کامل ساختن مکارم اخلاقی بود، ولی متأسفانه خلق عظیم نبوی در مکه با کمترین استقبال روبه رو شد. در مدینه نیز کمتر فرصت آموزش، پرورش، پاک سازی و سیر و سلوک عمیق و گسترده فراهم آمد؛ به ویژه آن که گسترش اسلام در سال های پایانی عمر پیامبر با فتح مکه و ورود فرستادگان قبایل جزیرهالعرب، با کمترین آموزه های اخلاقی همراه بود.

جریان سقیفه، اصول و شاخص های ویژه ای را بر جامعه حاکم کرد. رهبران جدید که از اخلاق دینی و حتی انسانی بی بهره بودند، از تبلیغ سنّت نیکوی نبوی و احادیث انسان سازش جلوگیری کردند و سرانجام، با کنار راندن اهل بیت و صحابه ممتاز و وارسته، به گنه کاران و ستمگرانی چون امویان اجازه فعالیت دادند. این راهبران از فساد کارگزاران خود به راحتی می گذشتند و حتی ستم هایی چون تجاوز را نادیده می گرفتند. در این موقعیت، گسترش فتوحات نیز بر مشکلات افزود. اعراب بادیه ناگهان نام رزمنده مسلمان بر خود نهادند و ره سپار سرزمین های تازه شدند یا در شهرهای جدید منزل گزیدند.

به تدریج، ظاهر جامعه اسلامی نیز به سوی جاهلیت (گناه و فساد) گرایش یافت. زنای مغیره، با کمترین اعتراض اهل بصره و نیز چشم پوشی خلیفه روبه رو شد؛(1) ولید فاسق به راحتی در کوفه بساط گناه و فساد را گسترد؛(2)

1- خالد به همسر مالک بن نویره تجاوز کرد و ابوبکر از کیفرش چشم پوشید.
2- تاریخ خلفا، ص 67.