طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 175

ه_) بهره گیری از علوم اهل کتاب جهت پر کردن خلأ فکری و فرهنگی جامعه.

این اقدام ها به تدریج در جامعه اسلامی تأثیر گسترده ای بر جای نهاد و در بیشتر حرکت ها، جنگ ها و دگرگونی های سیاسی و اجتماعی نقش اساسی یافت. شرح اجمالی برخی از این دگرگونی ها چنین است:

یک _ ممنوع ساختن نگارش و نقل حدیث و سنّت نبوی

یک _ ممنوع ساختن نگارش و نقل حدیث و سنّت نبوی

عمر برای محکم ساختن پایه های شعار بنیادین «حسبنا کتاب اللّه » خویش که مهم ترین شرط پایداری نظام خلافت بود، از نقل و نگارش حدیث به شدت جلوگیری کرد.(1) در آن روزگار، حدیث مکتوب وجود نداشت و حتی قرآن مدوّن و یکپارچه ای به صورت گسترده در میان مسلمانان یافت نمی شد. دستگاه خلافت که بر خلاف سنّت و سخن نبوی، خلافت را از آن خود کرده بود و در اندیشه اجرای برنامه های خویش به سر می برد، از پخش و گسترش احادیث رسول خدا صلی الله علیه و آله در جامعه و در نتیجه، افزایش آگاهی مؤمنان می هراسید. ازاین رو، خلیفه را در جایگاه مادی و معنوی پیامبر قرار داد و به جای سنّت نبوی، اصلی به نام سنّت و سیره شیخین پدید آورد.(2)

ناگفته پیدا است که این ممنوع سازی، همه احادیث را دربرنمی گرفت. نقل حدیث به صورت بسیار محدود در فقه و فروع دین، به ویژه فقه عبادی، با این شرط مجاز بود که احادیث فقهی با اجتهاد، مصالح و نکوداشت های خلیفه در تضاد نباشد. نقل احادیث درباره اعتقادات و شئون سیاسی،