کتابخانه بالقرآن

طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 192

صفحه 192

ب) اجتهاد مطلق و بدون قید و شرط که در پرتو آن، هر صحابه ای می توانست تصمیم های سیاسی و دینی گوناگونی بگیرد و به نام مصلحت و اصلاح، حتی با خلیفه برحق بجنگد؛

ج) معیار حق و باطل شدن شخصیت های دینی یا سیاسی ساخته شده به وسیله خلفا.

دو_ طبقه ها و گروه های دینی و اجتماعی مخالف

الف) بیشتر صحابه یا با امام علی(ع) دشمن بودند یا پذیرش عدل او را در توان خویش نمی دیدند.

ب) قاریان قرآن و عابدان که در جامعه جایگاهی ویژه داشتند و از مدعیان دین به شمار می آمدند، فکری بسته داشتند.

ج) مشکلات اجتماعی، اخلاقی و اقتصادی

1. فتوحات، منابع و رجال دینی و سیاسی روزگار رسول خدا صلی الله علیه و آله را پراکنده کرده بود و شهری چون مدینه، از نظر وجود رجال بارز سیاسی، نظامی و علمی، به شدت فقیر می نمود.

2. شهرهای جدید عربی که بر اساس فتوحات و ارزش های آن پدید آمده بودند، هنوز در گرایش های سیاسی، هویت و هماهنگی لازم را نداشتند و ثبات اجتماعی در آنها به چشم نمی خورد. در این اوضاع، تنها امید امام علی(ع) هنگام جنگ، به منطقه عراق بود که مرکز اصلی تجمع سربازان مسلمان به شمار می آمد. البته این سربازان از ناحیه مسایل اجتماعی (قبیله ای)، اعتقادی و درک سیاسی به شدت آسیب پذیر بودند.