کتابخانه بالقرآن

طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 285

صفحه 285

چهار_ عمران بن حُصین (حطان) خزاعی

خلیفه دوم، عمران را به عنوان فقیه به بصره فرستاد. او در زمان عبداللّه بن عامر، والی عثمان در بصره، به جای کعب بن سور، قاضی شهر شد، ولی خیلی زود کناره گیری کرد. عمران از قاعدان (کناره گیران و خانه نشینان) معروف در ماجرای شورش بر ضد عثمان و جنگ جمل به شمار می آید. او در جریان جنگ جمل به اطرافیانش سفارش می کرد که در مسجد بمانند یا خانه را ترک نکنند.

عمران مردی را به قبیله بنی عدی فرستاد تا هنگام عصر که مسجد شلوغ بود، ندا دهد: عمران بن حصین، صحابی پیامبر که دل سوز و پناهنده شماست، به خدا سوگند می خورد، اگر بنده ای حبشی و بزچران بر بالای کوهی بماند تا بمیرد، بهتر از آن است که به یکی از دو گروه بپیوندد. افراد قبیله نیز گفتارش را نپذیرفتند.

وی در زمان خلافت معاویه که دوران ساختن حدیث در مدح امویان و نکوهش علویان بود، در مسجد بصره حدیث روایت می کرد. عمران در دوران حکومت زیاد، از نزدیکان درگاه او و واعظ شهر بود، ولی در پایان عمر به تدریج به خوارج بصره گروید و در ستایش کردار ابن ملجم، شعری معروف سرود. وی سرانجام در سال 52 هجری درگذشت.

تاریخ علمای بصره را به سه دوره می توان تقسیم کرد:

1. دوره خلفا: علمای این عصر، بذر مکتب خلفا را در بصره کاشتند.

2. پیش از جنگ جمل: علمای این دوره به دو دسته موافق عایشه و قاعدان تقسیم می شوند.