طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 297

در این موقعیت، سخنان شخصیت های شیعی خوش نام شهر مانند احنف بن قیس (پیشوای تمیم، بنی ضبّه و رباب)، خالد بن معمر سدوسی (از بزرگان بنی بکر بن وائل) و عمرو بن مرحوم عبدی (از بزرگان عبدالقیس)، مردم را به صفین کشاند و سپاه بصره به فرماندهی ابن عباس به سوی کوفه حرکت کرد.(1) افزون بر قبایل یادشده، قبیله های لهازم، قیس، ذهل و حنظله(2) نیز در صفین حضور داشتند. با توجه به همه آنچه گذشت، حضور مردم بصره در جنگ صفین در مسایل زیر ریشه دارد:

1. همراهی بزرگان شهر با حضرت علی(ع)، به ویژه جاریه بن قدامه و احنف بن قیس؛

2. گناه خواندن کردار پیشین مردم و سرزنش آنها از سوی بزرگان و تشویق آنان به جبران گناه؛

3. آشکار بودن حق و باطل در این جنگ و تردیدناپذیر بودن انحراف معاویه؛

4. حضور قاریان بصره، به ویژه قاریان قاعدین بنی تمیم در جنگ.

فرمانده قاریان بصره در صفین، مسعود بن فدکی تمیمی بود(3) که در جریان حکمیت، رهبر خوارج شد. مردم قبیله های ربیعه و بنی سعد از یاران مخلص حضرت علی(ع) بودند و بسیار فداکاری کردند،(4) ولی دیگر قبایل تنها برای همراهی با خلیفه مسلمانان در نبرد حضور یافتند و حقانیت امام را به طور کامل باور نداشتند.

1- تاریخ خلیفه، صص 116 _ 117.
2- اخبار الطوال، صص 212 و 213.
3- وقعه صفین، ص 208.
4- پیکار صفین.