طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 316

علوی و حتی انصار در میان آنان بسیار اندک بود. در فتح شام، چهار لشکر به فرماندهی شرحبیل بن حسنه، ابوعبیده جراح، عمرو بن عاص و یزید بن ابوسفیان شرکت داشتند که سپاه خالد بن ولید نیز به آنها افزوده شد.(1) پس از فتح شامات، حکمرانی بخشی از آن، نخست به یزید بن ابوسفیان(2) و سپس به معاویه سپرده شد.(3)

در این موقعیت، فتوحات عراق به اوج خود رسیده بود و لشکریان اسلام به آن دیار توجه داشتند. از سوی دیگر، شام در پایان خلافت خلیفه اول و آغاز خلافت خلیفه دوم فتح شد که صحابه مدنی اجازه بیرون رفتن از مدینه را نداشتند.(4) به همین دلیل، این منطقه از وجود صحابه باسابقه تهی بود، به گونه ای که ابن سعد در جلد هفتم طبقات الکبری، تنها نام نزدیک به صد تن از صحابه مقیم شامات را برمی شمارد؛ گروهی که افرادی چون عکرمه بن ابی جهل، یزید بن ابی سفیان، معاویه، بسر بن ابی ارطاه، تمیم داری، ضحاک بن قیس و شرحبیل بن حسنه، سرشناس ترین آنهایند.(5) البته در میان این گروه، نام کسانی چون هاشم مرقال نیز به چشم می خورد، ولی اینان از کسانی بودند که بعدها به عراق کوچیدند یا بیرون رانده شدند.

افزون بر اعراب مهاجر، نزدیک به صد تا دویست هزار یهودی و گروهی مسیحی نیز در فلسطین به سر می بردند. به دلیل جدایی مذهبی، یهودیان در

1- الفتوح البلدان، ص 115 به بعد.
2- تاریخ طبری، ج 3، ص 427.
3- تاریخ خلیفه، ص 153 _ 156.
4- تاریخ الفتوح بلاد مهم شام، پیش از این بیان شد.
5- نک: طبقات الکبری، ج 7.