طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 336

سجّاد(ع) فرمود: «ما بمکه و المدینه عشرون رجلاً یحبّنا؛ ما در مکه و مدینه، حتی بیست علاقه مند نداریم».(1)

ابوجعفر اسکافی از سران معتزله، درباره رابطه مکیان و اهل بیت گفته است: همه اهل مکه، به اتفاق، علی(ع) را دشمن می داشتند. قریش به طور کامل بر ضد او بودند و عامه مردم نیز به همراه بنی امیه مخالف آن حضرت شمرده می شدند.(2)

3. وضعیت سیاسی مکه

اشاره

3. وضعیت سیاسی مکه

در روزگار جاهلیت، مهم ترین نظام سیاسی اعراب، نظام قبیله ای بود و قبیله قریش، ممتازترین قبیله در میان همه قبایل شمالی و جنوبی به شمار می آمد؛ زیرا از سویی، امور مذهبی شهر مقدس مکه را بر دوش داشت و از سوی دیگر، به سبب تجارت با شمال و جنوب جزیرهالعرب، قبیله ای ثروتمند بود. موقعیت جغرافیایی ممتاز مکه نیز به این سروری معنوی کمک می کرد،(3) به گونه ای که ریاست دارالندوه (شورای مشورتی) به قریش واگذار شد.(4)

پیدایش اسلام، چالشی بزرگ میان قریش و مسلمانان ستمدیده ایجاد کرد. هجرت، جنگ های اسلام، شرک و سرانجام فتح مکه، جایگاه ممتاز تاریخی قریش و مکه را با بزرگ ترین ضربه ها روبه رو ساخت؛ زیرا از سویی، مرکزیت جهان عرب از مکه به مدینه جابه جا شد و از سوی دیگر، قریش

1- الغارات، ص 393؛ شرح حدیدی، ج 4، ص 104.
2- شرح حدیدی، ج 4، ص 104.
3- تاریخ اسلام، ج 1، صص 62 و 63 و 476 به بعد.
4- تاریخ اسلام، ج 1، ص 47.