- مقدمه 1
- خلاصه 3
- بخش اول: نگاهی گذرا به رویدادهای صدر اسلام 6
- اشاره 6
- پیش درآمد 6
- 2. مکه پیش از هجرت 7
- 1. یثرب پیش از هجرت 7
- سال اول: دولت پیامبر 8
- اشاره 8
- 3. هجرت به مدینه و رویدادهای پس از هجرت 8
- اشاره 9
- سال دوم: جنگ بدر و بیرون راندن بنی قینقاع 9
- سال سوم: سرکوب قبایل اطراف مدینه و جنگ احد 9
- سال چهارم: طرح ترور پیامبر 10
- ماجرای هند و حمزه 10
- سال پنجم: جنگ خندق 11
- سال ششم: صلح حدیبیه 12
- سرفرازی امیرالمؤمنین، علی(ع) 13
- سال هفتم: فتح خیبر 13
- اشاره 13
- نزول سوره دهر در ذی حجه 14
- تسلیم شدن قلعه فدک 18
- دعوت سران کشورها و طوایف به اسلام 19
- عمره القضا 19
- اشاره 19
- سال هشتم: جنگ مؤته 19
- فتح مکه و پایان قدرت سیاسی مشرکان در حجاز 20
- نزول آیه تطهیر در اواخر سال هشتم 21
- اشاره 22
- فرصت چهار ماهه برای اسلام آوردن باقی مانده مشرکان 22
- سال نهم: غزوه تبوک 22
- گسترش اسلام و آمدن گروه هایی به مدینه 22
- مباهله رسول خدا صلی الله علیه و آله با مسیحیان 23
- اشاره 23
- اعزام علی(ع) به یمن 23
- سال دهم: حجه الوداع و غدیر خم 23
- اشاره 24
- مشکلات دولت اسلامی در سال دهم هجرت 24
- سال یازدهم: اوج گیری نافرمانی از پیامبر اسلام 24
- اهل بیت در دوران رسول اکرم صلی الله علیه و آله 25
- اشاره 26
- بخش دوم: زندگی امام حسین(ع) 26
- اشاره 26
- فصل اول: زندگی امام حسین(ع) در دوران رسول اکرم(ع) 26
- اشاره 27
- ب) محروم ماندن قاتلان حسین(ع) از شفاعت پیامبر 27
- الف) حسین(ع)، طاهر و نظیف 27
- 1. ولادت 27
- 2. واکنش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پس از تولد امام حسین(ع) 27
- د) حسین(ع)، هم نام فرزند هارون 28
- ج) ستمگران بنی امیه، قاتلان حسین(ع) 28
- ه_) صدقه ویژه 28
- و) گریه حسین(ع) پیامبر را می آزارد 29
- ز) حسین(ع)، نور خدا 29
- ح) دوری یاری گر دشمنان حسین(ع) از رحمت حق 29
- اشاره 32
- 4. ویژگی های امام حسین(ع) از زبان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 32
- 3. زندگی امام حسین(ع) از دو سالگی تا رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله (6 سالگی) 32
- الف) حسین(ع) از من است 32
- د) پیامبر بر حسین(ع) گریست 33
- ج) حسنین(ع)، حضرت محمّد صلی الله علیه و آله را پدر می خواندند 33
- ه_) پروردگار به دوستی حسین(ع) فرمان داده است 33
- ب) دوستی با حسین(ع)، دوستی با پیامبر است 33
- و) شفاعت حسین(ع) رد نمی شود 34
- ز) حسن و حسین(ع)، بهترین مردمند 34
- ط) رسول خدا صلی الله علیه و آله ، گلوی حسین(ع) را بوسید 35
- ح) پس از خورشید، ماه و زهره، به حسنین(ع) روی آورید 35
- ی) حسنین(ع)؛ ریحانه های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 36
- ک) نام حسین(ع) در تورات و انجیل، شبیر و طاب است 36
- م) حسین(ع)، چراغ هدایت و کشتی نجات 37
- ل) پاداش حج پیامبر برای زایر حسین(ع) 37
- ن) فرو فرستادن سوره «هل اتی» در شأن حسین(ع) 38
- ع) حسین(ع) در شمار اهل کسا 39
- س) حسین(ع) و غذای بهشتی 39
- ث) حسنین(ع)، سروران بهشتیان 40
- ص) رسول خدا صلی الله علیه و آله وظیفه دارد به حسین(ع) مهر بورزد 40
- ف) علم حسین(ع)، علم رسول خدا صلی الله علیه و آله 40
- ذ) حسنین(ع) پس از رسول خدا و علی(ع) برترین مردمند 40
- خ) حسنین(ع)، گل های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 40
- ق) حسین(ع)، محبوب ترین انسان ها در نگاه آسمانیان 41
- ش) دشمنی رسول خدا صلی الله علیه و آله با دشمنان حسین(ع) 41
- 5. امام حسین(ع) هنگام رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله 41
- ر) بهشت، مشتاق حسین(ع) 41
- اشاره 43
- 1. دوران خلافت ابوبکر 43
- فصل دوم: زندگی امام حسین(ع) در دوران خلفای سه گانه 43
- اشاره 43
- پیش گفتار 43
- الف) ماجرای سقیفه 44
- ب) ماجرای فدک 44
- ج) شهادت حضرت زهرا(س) 45
- د) اذان بلال 45
- ه_) جنگ با مرتدان 46
- و) آغاز فتوحات 47
- 2. دوران خلافت عمر 48
- اشاره 48
- الف) ادامه فتوحات 48
- ب) آغاز فتوحات در ایران 48
- ج) نقش امام حسین(ع) در دوره خلافت عمر 49
- د) تولد برادر امام حسین(ع) 51
- اشاره 51
- 3. دوران خلافت عثمان 51
- ه_) قتل عمر 51
- الف) آغاز خلافت عثمان 51
- ج) انحراف های دوره خلافت عثمان 52
- ب) فتوحات در دوره خلافت عثمان 52
- د) قتل عثمان 53
- ه_) ازدواج امام حسین(ع) 54
- فصل سوم: زندگی امام حسین(ع) در دوران خلافت امیر مؤمنان، علی(ع) 56
- اشاره 56
- 1. اقدامات اصلاحی امام علی(ع) 57
- اشاره 57
- ج) بیعت شکنان در بصره 58
- ب) طلحه و زبیر در مکه 58
- الف) سهم خواهی طلحه و زبیر 58
- ه_) جنگ صفین (محرم سال 37 هجری) 59
- د) جنگ جمل (15 جمادی الاول سال 36 هجری) 59
- و) جنگ نهروان (صفر سال 38 هجری) 61
- الف) هنگام بیعت 62
- ح) شهادت امام علی(ع) (21 رمضان سال 40 هجری) 62
- اشاره 62
- 2. نقش امام حسین(ع) در دوران امیرالمؤمنین علی(ع) 62
- ز) سستی مردم کوفه و غارتگری معاویه 62
- ب) جنگ جمل 63
- ج) جنگ صفین 64
- د) بازگشت از صفین 65
- ه_) پاسداری از امیرالمؤمنین علی(ع) 66
- و) امام حسین(ع) و فرماندهی سپاه 67
- 3. روایات مربوط به امام حسین(ع) 67
- اشاره 67
- الف) دعای طلب باران 68
- ب) پیش گویی شهادت امام حسین(ع) 68
- ج) مهدی موعود عج الله تعالی فرجه الشریف از نسل حسین(ع) 69
- 2. نامه نگاری های امام حسن(ع) و معاویه 72
- اشاره 72
- فصل چهارم: زندگی امام حسین(ع) در دوران امامت امام حسن(ع) 72
- 1. بیعت با امام حسن(ع) (23 رمضان سال 40 هجری) 72
- 3. نامه معاویه به امام حسن(ع) 74
- 4. گردآوری سپاه و آغاز نبرد 76
- 5. حمله به امام حسن(ع) 77
- 6. شرایط صلح امام حسن(ع) با معاویه 78
- 7. ورود معاویه به کوفه (25 ربیع الاول سال 41 هجری) 79
- 8. انتقادهای شیعیان به صلح امام حسن(ع) 80
- 9. بازگشت امام حسن و امام حسین(ع) به مدینه (ربیع الاول سال41 هجری) 82
- 10. الحاق زیاد به ابوسفیان 84
- 11. شهادت امام حسن(ع) (ربیع الاول سال 49 هجری) 85
- 12. سخنان و اشعار امام حسین(ع) هنگام خاک سپاری برادر 87
- 13. واکنش معاویه در برابر خبر شهادت امام حسن(ع) 89
- 1. رویدادهای سال 49 هجری 90
- اشاره 90
- الف) نامه نگاری کوفیان به امام حسین(ع) 90
- اشاره 90
- فصل پنجم: زندگی امام حسین(ع) در عصر معاویه (ربیع الاول سال 49 هجری _ نیمه اول سال60 هجری) 90
- ب) زمینه سازی مغیره برای ولی عهدی یزید 91
- د) طاعون در کوفه 94
- 2. رویدادهای سال 50 هجری 94
- ج) نظرخواهی معاویه از زیاد درباره ولی عهدی یزید 94
- الف) شهادت حجر بن عدی 96
- اشاره 96
- 3. رویدادهای سال 51 هجری 96
- ب) پیامدهای شهادت حجر بن عدی 97
- 4. رویدادهای سال 53 هجری 99
- 5. رویدادهای سال 54 هجری 100
- اشاره 101
- 6. رویدادهای سال 55 هجری 101
- الف) گماشتن عبیداللّه بن زیاد به امارت بصره1 ب) مرگ سعد بن ابی وقاص 101
- ج) برکناری عبداللّه بن خالد بن اسید 101
- د) افزایش ارتباط شیعیان کوفه با امام حسین(ع) 102
- اشاره 102
- یک _ هدیه به فرزدق 106
- دو_ خواستگاری معاویه از ام کلثوم برای یزید 107
- ه_) خواندن بزرگان شهرها به شام 109
- و) جلسه بیعت با یزید 111
- ز) نامه معاویه به مروان برای بیعت گرفتن از اهل مدینه 113
- ط) خطبه معاویه و تهدید مخالفان 115
- ح) سفر معاویه به مدینه و مکه 115
- ی) دیدار معاویه با عایشه 116
- الف) ورود معاویه به مکه (رجب سال 56 هجری) 118
- 7. رویدادهای سال 56 هجری 118
- اشاره 118
- ب) دیدار معاویه با امام حسین(ع) 119
- ج) اعتراض ابن عباس 121
- د) نیرنگ معاویه 122
- ه_) دیدار معاویه با عایشه 127
- و) بیماری معاویه 128
- 8. رویدادهای سال 57 هجری 129
- 9. رویدادهای سال 58 هجری 131
- 10. سال 59 هجری 131
- 11. رویدادهای سال 60 هجری 139
- 12. رویدادهای اجتماعی و تربیتی زندگی امام حسین(ع) 140
- بخش سوم: وضعیت عمومی جهان اسلام 150
- اشاره 150
- پیش گفتار 150
- اشاره 152
- اشاره 152
- 1. وضعیت سیاسی 152
- الف) عصر ابوبکر بن ابی قحافه 152
- فصل اول: عصر خلفای سه گانه 152
- اشاره 152
- یک _ جنگ های ردّه 155
- دو_ فتوحات 156
- سه _ کارگزاران 157
- اشاره 158
- ب) دوران عمر بن خطاب 158
- یک _ وضعیت سیاسی و مبانی نظام سیاسی در دوران عمر 158
- سه _ والیان و کارگزاران خلیفه 159
- دو_ آموزگار قرآن شهر 159
- ج) عصر عثمان بن عفان 160
- 2. تقسیم بندی اداری و استانی 162
- 3. وضعیت اجتماعی 163
- اشاره 163
- الف) اصول و شاخص های اجتماعی عصر رسول خدا صلی الله علیه و آله 163
- ب) اصول و شاخص های اجتماعی دوران خلفای سه گانه 164
- ج) آغاز فتوحات و دگرگونی های اجتماعی 166
- الف) درآمدهای بیت المال 168
- 4. وضعیت اقتصادی 168
- اشاره 168
- ب) هزینه بیت المال 169
- 5. وضعیت اخلاقی و فرهنگی 172
- اشاره 174
- اشاره 174
- اصول و شاخص های دینی سقیفه 174
- 6. وضعیت فکری و اعتقادی 174
- یک _ ممنوع ساختن نگارش و نقل حدیث و سنّت نبوی 175
- دو_ تبلیغ قرائت قرآن در جامعه 177
- سه _ جای گزینی طبقه صحابه سقیفه در برابر اهل بیت(ع) 180
- چهار_ استفاده علوم اهل کتاب و ترویج قصه خوانی 188
- اشاره 190
- 1. مهم ترین مشکلات حکومتی امام علی(ع) 190
- فصل دوم: عصر امیر مؤمنان، علی(ع) 190
- اشاره 190
- ب) مشکلات فکری و اعتقادی 191
- یک _ اصول دینی حاکم بر جامعه 191
- الف) مشکلات سیاسی 191
- دو_ طبقه ها و گروه های دینی و اجتماعی مخالف 192
- ج) مشکلات اجتماعی، اخلاقی و اقتصادی 192
- 2. جهت گیری های کلی حکومت معاویه 194
- اشاره 194
- اشاره 195
- یک _ تبلیغات گسترده درباره مظلومیت عثمان 195
- الف) برنامه ریزی برای تثبیت حکومت امویان 195
- دو_ مصالحه با امپراتوری روم 196
- سه _ تثبیت خلافت اموی 196
- ب) برنامه ریزی برای خلافت یزید 197
- بخش چهارم:شخصیت شناسی 201
- اشاره 201
- اشاره 201
- فصل اول: معاویه 201
- شناسنامه 201
- 1. نژاد و قبیله 202
- اشاره 206
- 2. خانواده 206
- الف) پدر 206
- ج) برادران و خواهران 207
- ب) مادر 207
- د) همسران 208
- یک _ نام 209
- 3. ویژگی های فردی 209
- الف) ویژگی های ظاهری 209
- اشاره 209
- اشاره 209
- سه _ باده گساری 211
- دو _ خوراک 211
- چهار_ سرگرمی، ذوق و سلیقه 212
- ب) عادت های رفتاری 214
- الف) ترس 215
- 4. ویژگی های اخلاقی 215
- اشاره 215
- ب) احساس شرمساری 216
- ج) درشت خویی و صبورنمایی 217
- اشاره 218
- 5. ویژگی های دینی و آرمانی 218
- الف) نفاق 218
- ب) جایگاه علمی 220
- اشاره 221
- ج) آرزوها 221
- یک _ فرمانروایی 221
- د) نفرت ها 222
- دو_ موروثی کردن حکومت 222
- الف) طبقه اجتماعی 225
- 6. ویژگی های اجتماعی 225
- اشاره 225
- ب) افتخارات ساختگی 227
- ج) اطرافیان 228
- د) معاویه از نگاه دیگران 230
- ه_) سخنان امیر مؤمنان، علی(ع) درباره معاویه 232
- اشاره 233
- الف) پیمودن راه دشوار خلافت 233
- 7. ویژگی های سیاسی 233
- ب) موروثی کردن خلافت 235
- ج) نیرنگ 236
- د) تفرقه افکنی 238
- یک _ متنفر ساختن مردم از امیر مؤمنان، علی(ع) 239
- اشاره 239
- ه_) تبلیغات 239
- سه _ ترویج احادیث ساختگی درباره اهل بیت(ع) 240
- دو_ سخت گیری بر شیعیان 240
- و) بازسازی چهره خود 241
- چهار_ بازسازی چهره منفی عثمان 241
- مرگ معاویه 242
- سال شمار زندگی معاویه 247
- اشاره 251
- شناسنامه 251
- فصل دوم: یزید 251
- الف) خانواده پدری 253
- 1. خانواده 253
- اشاره 253
- ب) خانواده مادری 255
- الف) بحدل بن انیف (پدربزرگ مادری یزید) 257
- 2. خویشاوندان 257
- اشاره 257
- ب) دایی های یزید 258
- 3. ویژگی های ظاهری 258
- 4. ویژگی های رفتاری 259
- اشاره 259
- الف) باده گساری 260
- ب) علاقه به آوازه خوانی 261
- الف) علاقه به شکار و حیوانات 262
- اشاره 262
- 5. ویژگی های اخلاقی 262
- ب) شهوت رانی 263
- ج) علاقه افراطی به شعر 264
- د) بی غیرتی 266
- ه_) بدزبانی 266
- و) اقتدارطلبی و انتقام جویی 267
- 6. ویژگی های فکری 268
- 7. هم نشینان 269
- اشاره 269
- الف) سرجون بن منصور رومی 269
- ب) سائب خاثر 270
- ج) اَخْطَل 271
- د) مسلم بن عمرو باهلی 272
- اشاره 273
- بخش پنجم: جغرافیای سیاسی و اجتماعی جهان اسلام 273
- اشاره 273
- فصل اول: بصره 273
- اشاره 275
- 1. وضعیت اجتماعی بصره 275
- الف) نظام اجتماعی 277
- ب) پیشینه قبایل بصره 278
- ج) خاستگاه تشیع قبایل بحرین1 279
- د) برنامه های علمی _ دینی خلیفه دوم در بصره 281
- دو_ انس بن مالک 283
- ه_) شخصیت های مهم نسل اول 283
- یک _ ابوموسی اشعری 283
- اشاره 283
- سه _ کعب بن سور ازدی 284
- چهار_ عمران بن حُصین (حطان) خزاعی 285
- و) جریان قاریان در بصره 286
- اشاره 287
- 2. وضعیت سیاسی بصره 287
- الف) بصره در دوران حکومت خلفا 288
- اشاره 290
- ب) بصره در دوران خلافت حضرت علی(ع) 290
- یک _ وضعیت قاریان بصره 293
- دو_ پس از جنگ جمل 296
- سه _ فتنه عثمانیه در بصره 299
- ج) بصره در دوران خلافت معاویه 300
- اشاره 300
- یک _ شورش حمران بن ابان 300
- دو_ حکومت ابن عامر 301
- د) بصره در دوران حکومت زیاد 302
- اشاره 305
- 3. تاریخ شیعیان بصره 305
- الف) قبایل شیعه 305
- اشاره 306
- دو_ احنف بن قیس تمیمی سعدی 306
- ب) شخصیت های علمی و سیاسی شیعه 306
- یک _ ابوالاسود دئلی 306
- سه _ منذر بن جارود عبدی 307
- ج) پیشینه تشیع در بصره 308
- چهار_ شریک بن اعور حارثی 308
- اشاره 313
- فصل دوم: شام 313
- 1. وضعیت اجتماعی شام 314
- 2. وضعیت فکری و فرهنگی شام 318
- اشاره 318
- الف) برنامه های معاویه در شام در آستانه خلافت امیر مؤمنان، علی(ع) 320
- اشاره 320
- یک _ ایجاد وحدت فکری و اعتقادی در شام، حول محور احساسی و هیجان برانگیز کشته شدن عثمان و ایجاد مکتب عثمانیه 321
- دو_ تطمیع و بهره برداری از بزرگان شامات در ماجرای قتل عثمان 321
- یک _ رونق مکتب عثمانیه 324
- دو_ رسوخ روحیه پیروی مطلق از خلیفه اموی در شامیان 324
- اشاره 324
- ب) پی آمدهای برنامه های فرهنگی _ تبلیغی معاویه 324
- 3. وضعیت سیاسی شام 325
- 4. وضعیت نظامی شام 329
- فصل سوم: مکه 331
- اشاره 331
- 1. وضعیت اجتماعی مکه 331
- 2. وضعیت فرهنگی مکه 333
- 3. وضعیت سیاسی مکه 336
- اشاره 336
- الف) تاریخ سیاسی مکه در عهد معاویه 338
- ب) حسنین و مکه در دوره معاویه 341
- د) خط مشی سیاسی ابن زبیر 342
- ج) وضعیت سیاسی مکه در دوره یزید 342
- نتیجه 346
- اشاره 348
- 1. وضعیت اجتماعی مدینه 348
- فصل چهارم: مدینه 348
- 2. وضعیت اقتصادی مدینه 350
- 3. وضعیت فرهنگی مدینه 351
- مدرسه علمی مدینه 353
- اشاره 353
- 4. وضعیت علمی و فکری مدینه 353
- اشاره 353
- یک _ نقش عایشه 355
- دو_ نقش ابن عمر و دیگر علمای مکتب مدینه 358
- اشاره 359
- 5. وضعیت سیاسی مدینه 359
- الف) گرایش های سیاسی انصار 361
- ب) سیدالشهدا(ع) در مدینه 365
- یک _ بنی هاشم 368
- د) موقعیت گروه های اجتماعی در مدینه 368
- اشاره 368
- ج) مدینه در زمان مرگ معاویه 368
- سه _ زبیریان 369
- دو_ بنی امیه 369
- چهار_ صحابه و تابعین 370
- 1. وضعیت جغرافیایی کوفه 371
- فصل پنجم: کوفه 371
- اشاره 371
- اشاره 371
- الف) پیدایش کوفه 371
- ب) دگرگونی های عمرانی کوفه 373
- ج) کوفه در روزگار عثمان 376
- د) کوفه در دوره امارت زیاد بن ابیه 377
- یک _ بازسازی و گسترش مسجد و قصر 377
- اشاره 377
- دو_ عمران و بهسازی شهر 378
- و) شهرها و روستاهای اطراف کوفه 380
- ه_) اماکن و مناطق شهر 380
- ز) مساجد و محله ها 381
- ح) مسجدهای مبارکه 384
- ط) مسجدهای ملعونه 384
- ی) جبانه ها 385
- ک) چهارسوها 385
- م) قصرهای کوفه 386
- ل) دیرها و معبدها 386
- ن) کناسه 386
- ع) بناهای دیگر 387
- س) نُخَیْله 387
- اشاره 388
- الف) ترکیب نژادی و قبیله ای کوفه 388
- 2. وضعیت اجتماعی کوفه 388
- ب) دیگر جمعیت های کوفه 389
- یک _ اعراب بومی منطقه 389
- اشاره 389
- دو _ ایرانیان 390
- سه _ اقلیت اسواران (جنگجویان سندی سپاه ایران)، زط ها (هندی ها) و سبابجه (اهالی سوماترا) 391
- چهار_ اهل کتاب (اهل ذمه) 391
- ج) نظام اجتماعی 392
- د) آمار جمعیتی شهر 396
- اشاره 401
- ه_) طبقات اجتماعی 401
- یک _ گروه های علمی، فکری و اعتقادی 402
- دو_ گروه های سیاسی 402
- سه _ طبقات اجتماعی و اقتصادی 402
- 3. وضعیت فکری _ اعتقادی کوفه 406
- اشاره 406
- الف) پیشینه اعتقادی قبایل مقیم در کوفه 406
- اشاره 409
- یک _ امتیازبخشی به طبقه صحابه 409
- ب) برنامه های فکری خلیفه دوم در کوفه 409
- دو_ پیدایش طبقه قُرّاء 409
- اشاره 421
- ج) مکتب علمای کوفه 421
- یک _ مدرسه ابن مسعود 423
- دو_ مدرسه علمی و علمای کوفه در دوره خلافت امیر مؤمنان، علی(ع) 426
- سه _ مکتب علمای کوفه در عهد معاویه 429
- د) زهّاد 433
- الف) نظام اداری _ سیاسی شهر 435
- اشاره 435
- اشاره 435
- یک _ جایگاه سیاسی _ اداری (والی و امیر شهر و استان) 435
- دو_ جایگاه انتظامی شهر (صاحب شرطه) 435
- 4. وضعیت سیاسی کوفه 435
- سه _ جایگاه های سیاسی _ اجتماعی (پیشوایان گروه ها) 436
- دو_ درآمدهای بیت المال 439
- اشاره 439
- یک _ بیت المال کوفه 439
- ب) وضعیت اقتصادی کوفه 439
- سه _ هزینه های بیت المال 440
- دو_ والیان دوران خلیفه سوم 444
- یک _ والیان دوران خلیفه دوم 444
- ج) دستگاه قضایی کوفه 444
- د) کارگزاران کوفه 444
- اشاره 444
- چهار_ برنامه های فکری والیانِ دوره اموی 445
- سه _ والیان دوران امیر مؤمنان، علی(ع) 445
- پنج _ والیان و کارگزاران کوفه در دوران معاویه 449
- یک _ دوران خلیفه دوم 451
- ه_ ) تاریخ سیاسی کوفه 451
- اشاره 451
- دو_ دوران خلیفه سوم 453
- سه _ دوران امیر مؤمنان، علی(ع) 456
- اشاره 461
- 1. مخالفان آشکار 462
- 2. گروه قراء و علمای اهل تردید و کناره گیری آنها از جنگ 463
- 3. گروه شاک مدعی تحقیق و نظر 464
- اشاره 469
- ز) طبقات اجتماعی کوفه پس از صفین 469
- یک _ کوفه در زمان خلافت امام حسن مجتبی(ع) 472
- دو_ کوفه در دوران معاویه 475
- 1. تبلیغ نام و فضیلت های ساختگی عثمان 477
- اشاره 477
- 2. سیاست مدارا 478
- 3. نظارت ویژه بر رجال شیعه و همراه سازی آنها در برنامه های عمومی 478
- 4. ایجاد گروه و حزب عثمانیه 480
- 5. انجام جابه جایی های جمعیتی 482
- اشاره 486
- ب) خط مقاومت در برابر دشنام و لعن (خط فرهنگی حجر کندی و عمرو بن حمق خزاعی) 486
- 1. مهم ترین فعالیت های شیعیان 486
- الف) جریان فکری دعوت به قیام (خط سلیمان بن صرد) 486
- ج) زندگی نامه زیاد 487
- اشاره 488
- 2. امارت زیاد بر بصره و کوفه 488
- الف) برنامه های جمعیتی _ اجتماعی 490
- ج) برنامه های دینی 491
- ب) برنامه های عمرانی _ اقتصادی 491
- د) برنامه های سیاسی (شیعه ستیزی) 492
- اشاره 492
- یک _ حبس و دستگیری گسترده افراد به صرف اتهام 493
- دو_ اجباری کردن لعن و سبّ امیر مؤمنان، علی(ع) 493
- سه _ شیعه ستیزی (سرکوب خونین شیعیان) 494
- چهار_ برداشت هایی از واقعه شهادت حجر 498
- الف) عبداللّه بن خالد بن اسید (53 _ 55 ه_.ق) 503
- 3. کوفه پس از زیاد تا ابن زیاد 503
- اشاره 503
- اشاره 504
- ب) ضحاک بن قیس فهری قریشی (55 _ 58 ه_.ق) 504
- یک _ افزایش چشم گیر سفر کوفیان به مدینه 505
- دو_ گرفتن بیعت برای جانشینی یزید در سال 56 ه_.ق 506
- سه _ جایگاه دینی و اجتماعی ضحاک در کوفه 507
- د) نعمان بن بشیر (59 _ 60 ه_.ق) 509
- ج) عبدالرحمان بن عبداللّه بن عثمان ثقفی (58 _ 59 ه_.ق) 509
- اشاره 514
- 4. فضای عمومی کوفه در آستانه قیام سیدالشهدا(ع) 514
- یک _ نظام اجتماعی شهر 514
- اشاره 514
- الف) وضعیت اجتماعی کوفه در سال های 60 و 61 هجری 514
- دو_ نفوذ اشراف و نقش عطایای والی 515
- سه _ مأموران انتظامی و امنیتی 517
- ب) فضای فکری کوفه 522
- یک _ وضعیت علمای شهر و فعالیت های علمی 522
- اشاره 522
- دو_ وضعیت علمی و فکری حاکم بر شهر 523
- اشاره 524
- ج) وضعیت سیاسی کوفه 524
- دو_ برنامه های شیعه ستیزی 525
- یک _ برنامه های اجتماعی _ اقتصادی 525
- نتیجه 526
واکنش قابل توجه، سخن ابن عباس است که به اطرافیانش یادآور شد این کار معاویه به دلیل دشمنی وی با ابوتراب صورت می گیرد.(1)
ب) حسنین و مکه در دوره معاویه
ب) حسنین و مکه در دوره معاویه
در این سال ها، ارتباط آن دو امام همام با مکه، در سفرهای سالیانه حج خلاصه می شد؛ سفری که بیشتر پیاده صورت می گرفت. در یکی از این سفرها، امام مجتبی(ع) در میانه راه از مرکب به زیر آمد و با حالتی آکنده از خضوع و خشوع مسیر را پیاده ادامه داد. دیگر کاروانیان نیز هنگامی که چنین دیدند، از مرکب ها پیاده شدند و مانند وی راه سپردند. البته وابستگی حسنین(ع) به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و نفوذ اجتماعی برآمده از این جایگاه معنوی، به معنای تأثیرگذاری ایشان در عرصه سیاست و اجتماع نیست. برای نمونه، امام حسن مجتبی(ع) در دوران خلافت معاویه، ده سال زیست و بارها به حج رفت، ولی از تأثیرگذاری اش در مردم مکه یا حاجیان خبر درخور توجهی بازگو نشده است.
برنامه سیدالشهدا(ع) پس از شهادت امام حسن مجتبی(ع)، در دو دوره زمانی قابل بررسی است: عصر خلافت معاویه و عصر خلافت یزید.
در دوران خلافت معاویه، برنامه های امام حسین(ع) در مکه به عبادت های رایج و مراسم حج محدود می شد که گاه با اجرای ویژه اجرای برنامه هایی چون دعای عرفه در صحرای عرفات همراه بود. با نزدیک شدن پایان خلافت معاویه، دو رویداد سیاسی _ اجتماعی در زندگی آن حضرت رخ
1- الغدیر، ج 10، ص 247.