طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 350

2. وضعیت اقتصادی مدینه

2. وضعیت اقتصادی مدینه

مدینه در روزگار جاهلیت و عصر پیامبر، شهری کشاورز بود که شتران آبکِش آن، در برابر شتران تجاری مکیان قرار داشتند.(1) وضعیت زندگی مردم این شهر، به ویژه پس از ورود مهاجران و افزایش جمعیت، چندان مطلوب نبود، ولی در سال های پایانی دوره نبوی که غنایم و زکات رو به فزونی نهاد، وضعیت رفاهی شهر نیز به طور نسبی بهبود یافت. در عصر خلیفه اول و دوم، بیشتر مردم شهر بر اساس تقسیم بندی خلیفه دوم، صحابه شمرده می شدند و بیشترین سهم را از بیت المال دریافت می کردند. ازاین رو، عمر با ایجاد رفاه اقتصادی و قرار دادن سهم بیشتری از بیت المال برای مردم مدینه، محبوبیتی تاریخی در این شهر به دست آورد.

در روزگار عثمان نیز مردم مدینه از بیت المال بی بهره نماندند. در این زمان، زندگی اشرافی به گونه ای رواج یافت که خلیفه خانه ای سنگی و محکم با درهای چوبی زیبا برای خویش ساخت.(2) در این دوره، رفاه طلبی و ثروت اندوزی امویان، طلحه، زبیر و دیگر اشراف و اطرافیان خلیفه شدت یافت. برای نمونه، خانه طلحه از سنگ، آجر و ساروج بود. البته خلافت امیر مؤمنان، علی(ع) و اقامت کوتاه وی در مدینه که با عدالت اجتماعی و اقتصادی همراه بود، چندان مورد پسند مردم مدینه قرار نگرفت.(3)

1- تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 223.
2- مروج الذهب و معادن الجواهر، ج 2، ص 341.
3- تاریخ خلفا، ص 241.