طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 398

گفته اند.(1) این شماره ها نشان می دهد که نیروی کافی در رکاب اهل بیت(ع) گرد نیامد و کوفیان از امیرالمؤمنین علی(ع) و امام حسن مجتبی(ع) کناره گرفتند.

در دوران معاویه، به همراه امارت مغیره، شهر برای یک دهه به ثبات اجتماعی و جمعیتی ظاهری دست یافت. زیاد در دوران امارت خویش، برای هماهنگ کردن کوفه با حکومت امویان، به تغییر بافت و ترکیب جمعیتی کوفه روی آورد و برای تعدیل جمعیت و چیرگی کامل بر شهر کوفه، 25 هزار جنگجو را به همراه خانواده هایشان به سمت خراسان فرستاد.(2) او در سال های امارتش، به جابه جایی جنگجویان به مرزهای خراسان ادامه داد و بسیاری از موالیان را در سرزمین های شام و بصره پراکنده ساخت، به گونه ای که شمار محدودی از آنها در کوفه باقی ماندند.(3) زیاد، گنجایش مسجد کوفه را تا شصت هزار نفر گسترش داد؛(4) زیرا جمعیت شهر در آن دوران 140 هزار تن بود.

در آستانه قیام امام حسین(ع)، برخی از کوفیان در نامه هایشان از سپاه 100 هزار نفری کوفه سخن گفته بودند(5) که اغراق آمیز می نماید. آمار مشارکت کوفیان در رویدادهای گوناگون کربلا چنین است:

_ شمار نامه های نوشته شده به امام حسین(ع): 12 هزار نامه؛(6)

1- حیات سیاسی و فکری امامان شیعه، صص 140 و 141.
2- تاریخ طبری، ج 5، ص 226؛ الکامل، ج 2، ص 500.
3- الحیاه الاجتماعیه و الاقتصادیه فی الکوفه، ج 2، ص 500.
4- معجم البلدان، ج 4، ص 491.
5- ترجمه فتوح البلدان، ص 490.
6- بحارالانوار، ج 44، ص 337.