طرح و تحقیق فیلم نامه امام حسین علیه السلام (1) صفحه 407

1. قبایلی که بی درنگ، خلافت خلیفه اول را پذیرفتند و آن را باور داشتند، مانند بیشتر مردم مدینه، قریشِ مکه و برخی دیگر از قبایل یمنی مقیم در اطراف مکه و مدینه.

2. قبایلی که در آستانه رحلت نبوی یا پس از آن مرتد شدند، مانند تمیم، اسد، طی و غطفان یا سلیم و فزاره که پیامبران دروغین داشتند و کنده که از پرداخت زکات سر باز زدند.

3. قبایلی که به امیرالمؤمنین علی(ع) گرایش داشتند و در دو منطقه پهناور به سر می بردند:

الف) قبایل جنوب یمن، همدان، مذحج، نخع که به برکت سفر تبلیغی امام علی(ع) به یمن، در سال دهم هجری اسلام آوردند و بذر محبت حضرت را در دل پروراندند.(1)

ب) قبایل ساکن در شرق و شمال شرق جزیرهالعرب، شامل قبیله های ربیعه، عبدالقیس و هَجَر که دستاورد گماشته شدن ابان بن سعید بن عاص، برادر خالد بن سعید بن عاص، از سوی رسول خدا صلی الله علیه و آله در این سرزمین بودند.(2)

پس از پایان جنگ های ردّه (ارتداد)، فتوحات لشکر اسلام آغاز شد. خلیفه دوم که تا آن زمان به نیروهای نظامی مردم مکه، مدینه و دیگر قبایل محدود وابسته بود، پس از دیدن کمبود نیرو، به قبایل مرتد بازگشت و به مسلمانان اجازه داد در فتوحات شرکت کنند.(3) با آغاز جنگ در عراق، این

1- تاریخ تشیع در ایران از آغاز تا قرن دهم هجری، ص 106.
2- نک: «خاستگاه تشیع در بحرین» مجله هفت آسمان، ش 2.
3- تاریخ طبری، ج 3، صص 448 و 413 و 414.