- مقدمه 1
- خلاصه 3
- بخش اول: نگاهی گذرا به رویدادهای صدر اسلام 6
- اشاره 6
- پیش درآمد 6
- 2. مکه پیش از هجرت 7
- 1. یثرب پیش از هجرت 7
- 3. هجرت به مدینه و رویدادهای پس از هجرت 8
- اشاره 8
- سال اول: دولت پیامبر 8
- سال دوم: جنگ بدر و بیرون راندن بنی قینقاع 9
- سال سوم: سرکوب قبایل اطراف مدینه و جنگ احد 9
- اشاره 9
- سال چهارم: طرح ترور پیامبر 10
- ماجرای هند و حمزه 10
- سال پنجم: جنگ خندق 11
- سال ششم: صلح حدیبیه 12
- سال هفتم: فتح خیبر 13
- اشاره 13
- سرفرازی امیرالمؤمنین، علی(ع) 13
- نزول سوره دهر در ذی حجه 14
- تسلیم شدن قلعه فدک 18
- دعوت سران کشورها و طوایف به اسلام 19
- عمره القضا 19
- اشاره 19
- سال هشتم: جنگ مؤته 19
- فتح مکه و پایان قدرت سیاسی مشرکان در حجاز 20
- نزول آیه تطهیر در اواخر سال هشتم 21
- گسترش اسلام و آمدن گروه هایی به مدینه 22
- فرصت چهار ماهه برای اسلام آوردن باقی مانده مشرکان 22
- اشاره 22
- سال نهم: غزوه تبوک 22
- اشاره 23
- مباهله رسول خدا صلی الله علیه و آله با مسیحیان 23
- اعزام علی(ع) به یمن 23
- سال دهم: حجه الوداع و غدیر خم 23
- سال یازدهم: اوج گیری نافرمانی از پیامبر اسلام 24
- مشکلات دولت اسلامی در سال دهم هجرت 24
- اشاره 24
- اهل بیت در دوران رسول اکرم صلی الله علیه و آله 25
- بخش دوم: زندگی امام حسین(ع) 26
- اشاره 26
- اشاره 26
- فصل اول: زندگی امام حسین(ع) در دوران رسول اکرم(ع) 26
- اشاره 27
- 2. واکنش پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله پس از تولد امام حسین(ع) 27
- ب) محروم ماندن قاتلان حسین(ع) از شفاعت پیامبر 27
- الف) حسین(ع)، طاهر و نظیف 27
- 1. ولادت 27
- ه_) صدقه ویژه 28
- ج) ستمگران بنی امیه، قاتلان حسین(ع) 28
- د) حسین(ع)، هم نام فرزند هارون 28
- و) گریه حسین(ع) پیامبر را می آزارد 29
- ز) حسین(ع)، نور خدا 29
- ح) دوری یاری گر دشمنان حسین(ع) از رحمت حق 29
- اشاره 32
- 3. زندگی امام حسین(ع) از دو سالگی تا رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله (6 سالگی) 32
- 4. ویژگی های امام حسین(ع) از زبان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 32
- الف) حسین(ع) از من است 32
- ج) حسنین(ع)، حضرت محمّد صلی الله علیه و آله را پدر می خواندند 33
- ه_) پروردگار به دوستی حسین(ع) فرمان داده است 33
- د) پیامبر بر حسین(ع) گریست 33
- ب) دوستی با حسین(ع)، دوستی با پیامبر است 33
- و) شفاعت حسین(ع) رد نمی شود 34
- ز) حسن و حسین(ع)، بهترین مردمند 34
- ح) پس از خورشید، ماه و زهره، به حسنین(ع) روی آورید 35
- ط) رسول خدا صلی الله علیه و آله ، گلوی حسین(ع) را بوسید 35
- ی) حسنین(ع)؛ ریحانه های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 36
- ک) نام حسین(ع) در تورات و انجیل، شبیر و طاب است 36
- م) حسین(ع)، چراغ هدایت و کشتی نجات 37
- ل) پاداش حج پیامبر برای زایر حسین(ع) 37
- ن) فرو فرستادن سوره «هل اتی» در شأن حسین(ع) 38
- ع) حسین(ع) در شمار اهل کسا 39
- س) حسین(ع) و غذای بهشتی 39
- ص) رسول خدا صلی الله علیه و آله وظیفه دارد به حسین(ع) مهر بورزد 40
- ث) حسنین(ع)، سروران بهشتیان 40
- ف) علم حسین(ع)، علم رسول خدا صلی الله علیه و آله 40
- خ) حسنین(ع)، گل های پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله 40
- ذ) حسنین(ع) پس از رسول خدا و علی(ع) برترین مردمند 40
- ر) بهشت، مشتاق حسین(ع) 41
- ش) دشمنی رسول خدا صلی الله علیه و آله با دشمنان حسین(ع) 41
- ق) حسین(ع)، محبوب ترین انسان ها در نگاه آسمانیان 41
- 5. امام حسین(ع) هنگام رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله 41
- اشاره 43
- فصل دوم: زندگی امام حسین(ع) در دوران خلفای سه گانه 43
- اشاره 43
- 1. دوران خلافت ابوبکر 43
- پیش گفتار 43
- ب) ماجرای فدک 44
- الف) ماجرای سقیفه 44
- ج) شهادت حضرت زهرا(س) 45
- د) اذان بلال 45
- ه_) جنگ با مرتدان 46
- و) آغاز فتوحات 47
- اشاره 48
- 2. دوران خلافت عمر 48
- الف) ادامه فتوحات 48
- ب) آغاز فتوحات در ایران 48
- ج) نقش امام حسین(ع) در دوره خلافت عمر 49
- 3. دوران خلافت عثمان 51
- ه_) قتل عمر 51
- اشاره 51
- د) تولد برادر امام حسین(ع) 51
- الف) آغاز خلافت عثمان 51
- ج) انحراف های دوره خلافت عثمان 52
- ب) فتوحات در دوره خلافت عثمان 52
- د) قتل عثمان 53
- ه_) ازدواج امام حسین(ع) 54
- اشاره 56
- فصل سوم: زندگی امام حسین(ع) در دوران خلافت امیر مؤمنان، علی(ع) 56
- اشاره 57
- 1. اقدامات اصلاحی امام علی(ع) 57
- ب) طلحه و زبیر در مکه 58
- الف) سهم خواهی طلحه و زبیر 58
- ج) بیعت شکنان در بصره 58
- د) جنگ جمل (15 جمادی الاول سال 36 هجری) 59
- ه_) جنگ صفین (محرم سال 37 هجری) 59
- و) جنگ نهروان (صفر سال 38 هجری) 61
- 2. نقش امام حسین(ع) در دوران امیرالمؤمنین علی(ع) 62
- ح) شهادت امام علی(ع) (21 رمضان سال 40 هجری) 62
- الف) هنگام بیعت 62
- ز) سستی مردم کوفه و غارتگری معاویه 62
- اشاره 62
- ب) جنگ جمل 63
- ج) جنگ صفین 64
- د) بازگشت از صفین 65
- ه_) پاسداری از امیرالمؤمنین علی(ع) 66
- و) امام حسین(ع) و فرماندهی سپاه 67
- 3. روایات مربوط به امام حسین(ع) 67
- اشاره 67
- ب) پیش گویی شهادت امام حسین(ع) 68
- الف) دعای طلب باران 68
- ج) مهدی موعود عج الله تعالی فرجه الشریف از نسل حسین(ع) 69
- فصل چهارم: زندگی امام حسین(ع) در دوران امامت امام حسن(ع) 72
- 1. بیعت با امام حسن(ع) (23 رمضان سال 40 هجری) 72
- 2. نامه نگاری های امام حسن(ع) و معاویه 72
- اشاره 72
- 3. نامه معاویه به امام حسن(ع) 74
- 4. گردآوری سپاه و آغاز نبرد 76
- 5. حمله به امام حسن(ع) 77
- 6. شرایط صلح امام حسن(ع) با معاویه 78
- 7. ورود معاویه به کوفه (25 ربیع الاول سال 41 هجری) 79
- 8. انتقادهای شیعیان به صلح امام حسن(ع) 80
- 9. بازگشت امام حسن و امام حسین(ع) به مدینه (ربیع الاول سال41 هجری) 82
- 10. الحاق زیاد به ابوسفیان 84
- 11. شهادت امام حسن(ع) (ربیع الاول سال 49 هجری) 85
- 12. سخنان و اشعار امام حسین(ع) هنگام خاک سپاری برادر 87
- 13. واکنش معاویه در برابر خبر شهادت امام حسن(ع) 89
- اشاره 90
- الف) نامه نگاری کوفیان به امام حسین(ع) 90
- 1. رویدادهای سال 49 هجری 90
- فصل پنجم: زندگی امام حسین(ع) در عصر معاویه (ربیع الاول سال 49 هجری _ نیمه اول سال60 هجری) 90
- اشاره 90
- ب) زمینه سازی مغیره برای ولی عهدی یزید 91
- د) طاعون در کوفه 94
- ج) نظرخواهی معاویه از زیاد درباره ولی عهدی یزید 94
- 2. رویدادهای سال 50 هجری 94
- الف) شهادت حجر بن عدی 96
- اشاره 96
- 3. رویدادهای سال 51 هجری 96
- ب) پیامدهای شهادت حجر بن عدی 97
- 4. رویدادهای سال 53 هجری 99
- 5. رویدادهای سال 54 هجری 100
- اشاره 101
- 6. رویدادهای سال 55 هجری 101
- ج) برکناری عبداللّه بن خالد بن اسید 101
- الف) گماشتن عبیداللّه بن زیاد به امارت بصره1 ب) مرگ سعد بن ابی وقاص 101
- د) افزایش ارتباط شیعیان کوفه با امام حسین(ع) 102
- اشاره 102
- یک _ هدیه به فرزدق 106
- دو_ خواستگاری معاویه از ام کلثوم برای یزید 107
- ه_) خواندن بزرگان شهرها به شام 109
- و) جلسه بیعت با یزید 111
- ز) نامه معاویه به مروان برای بیعت گرفتن از اهل مدینه 113
- ح) سفر معاویه به مدینه و مکه 115
- ط) خطبه معاویه و تهدید مخالفان 115
- ی) دیدار معاویه با عایشه 116
- الف) ورود معاویه به مکه (رجب سال 56 هجری) 118
- 7. رویدادهای سال 56 هجری 118
- اشاره 118
- ب) دیدار معاویه با امام حسین(ع) 119
- ج) اعتراض ابن عباس 121
- د) نیرنگ معاویه 122
- ه_) دیدار معاویه با عایشه 127
- و) بیماری معاویه 128
- 8. رویدادهای سال 57 هجری 129
- 9. رویدادهای سال 58 هجری 131
- 10. سال 59 هجری 131
- 11. رویدادهای سال 60 هجری 139
- 12. رویدادهای اجتماعی و تربیتی زندگی امام حسین(ع) 140
- بخش سوم: وضعیت عمومی جهان اسلام 150
- پیش گفتار 150
- اشاره 150
- اشاره 152
- اشاره 152
- 1. وضعیت سیاسی 152
- الف) عصر ابوبکر بن ابی قحافه 152
- فصل اول: عصر خلفای سه گانه 152
- اشاره 152
- یک _ جنگ های ردّه 155
- دو_ فتوحات 156
- سه _ کارگزاران 157
- ب) دوران عمر بن خطاب 158
- یک _ وضعیت سیاسی و مبانی نظام سیاسی در دوران عمر 158
- اشاره 158
- دو_ آموزگار قرآن شهر 159
- سه _ والیان و کارگزاران خلیفه 159
- ج) عصر عثمان بن عفان 160
- 2. تقسیم بندی اداری و استانی 162
- اشاره 163
- الف) اصول و شاخص های اجتماعی عصر رسول خدا صلی الله علیه و آله 163
- 3. وضعیت اجتماعی 163
- ب) اصول و شاخص های اجتماعی دوران خلفای سه گانه 164
- ج) آغاز فتوحات و دگرگونی های اجتماعی 166
- الف) درآمدهای بیت المال 168
- 4. وضعیت اقتصادی 168
- اشاره 168
- ب) هزینه بیت المال 169
- 5. وضعیت اخلاقی و فرهنگی 172
- اشاره 174
- اصول و شاخص های دینی سقیفه 174
- اشاره 174
- 6. وضعیت فکری و اعتقادی 174
- یک _ ممنوع ساختن نگارش و نقل حدیث و سنّت نبوی 175
- دو_ تبلیغ قرائت قرآن در جامعه 177
- سه _ جای گزینی طبقه صحابه سقیفه در برابر اهل بیت(ع) 180
- چهار_ استفاده علوم اهل کتاب و ترویج قصه خوانی 188
- اشاره 190
- 1. مهم ترین مشکلات حکومتی امام علی(ع) 190
- فصل دوم: عصر امیر مؤمنان، علی(ع) 190
- اشاره 190
- یک _ اصول دینی حاکم بر جامعه 191
- ب) مشکلات فکری و اعتقادی 191
- الف) مشکلات سیاسی 191
- ج) مشکلات اجتماعی، اخلاقی و اقتصادی 192
- دو_ طبقه ها و گروه های دینی و اجتماعی مخالف 192
- اشاره 194
- 2. جهت گیری های کلی حکومت معاویه 194
- اشاره 195
- یک _ تبلیغات گسترده درباره مظلومیت عثمان 195
- الف) برنامه ریزی برای تثبیت حکومت امویان 195
- دو_ مصالحه با امپراتوری روم 196
- سه _ تثبیت خلافت اموی 196
- ب) برنامه ریزی برای خلافت یزید 197
- اشاره 201
- بخش چهارم:شخصیت شناسی 201
- اشاره 201
- فصل اول: معاویه 201
- شناسنامه 201
- 1. نژاد و قبیله 202
- اشاره 206
- 2. خانواده 206
- الف) پدر 206
- ج) برادران و خواهران 207
- ب) مادر 207
- د) همسران 208
- اشاره 209
- الف) ویژگی های ظاهری 209
- یک _ نام 209
- 3. ویژگی های فردی 209
- اشاره 209
- دو _ خوراک 211
- سه _ باده گساری 211
- چهار_ سرگرمی، ذوق و سلیقه 212
- ب) عادت های رفتاری 214
- 4. ویژگی های اخلاقی 215
- اشاره 215
- الف) ترس 215
- ب) احساس شرمساری 216
- ج) درشت خویی و صبورنمایی 217
- اشاره 218
- 5. ویژگی های دینی و آرمانی 218
- الف) نفاق 218
- ب) جایگاه علمی 220
- یک _ فرمانروایی 221
- اشاره 221
- ج) آرزوها 221
- دو_ موروثی کردن حکومت 222
- د) نفرت ها 222
- اشاره 225
- 6. ویژگی های اجتماعی 225
- الف) طبقه اجتماعی 225
- ب) افتخارات ساختگی 227
- ج) اطرافیان 228
- د) معاویه از نگاه دیگران 230
- ه_) سخنان امیر مؤمنان، علی(ع) درباره معاویه 232
- اشاره 233
- الف) پیمودن راه دشوار خلافت 233
- 7. ویژگی های سیاسی 233
- ب) موروثی کردن خلافت 235
- ج) نیرنگ 236
- د) تفرقه افکنی 238
- یک _ متنفر ساختن مردم از امیر مؤمنان، علی(ع) 239
- اشاره 239
- ه_) تبلیغات 239
- سه _ ترویج احادیث ساختگی درباره اهل بیت(ع) 240
- دو_ سخت گیری بر شیعیان 240
- و) بازسازی چهره خود 241
- چهار_ بازسازی چهره منفی عثمان 241
- مرگ معاویه 242
- سال شمار زندگی معاویه 247
- اشاره 251
- فصل دوم: یزید 251
- شناسنامه 251
- اشاره 253
- الف) خانواده پدری 253
- 1. خانواده 253
- ب) خانواده مادری 255
- 2. خویشاوندان 257
- اشاره 257
- الف) بحدل بن انیف (پدربزرگ مادری یزید) 257
- ب) دایی های یزید 258
- 3. ویژگی های ظاهری 258
- 4. ویژگی های رفتاری 259
- اشاره 259
- الف) باده گساری 260
- ب) علاقه به آوازه خوانی 261
- الف) علاقه به شکار و حیوانات 262
- اشاره 262
- 5. ویژگی های اخلاقی 262
- ب) شهوت رانی 263
- ج) علاقه افراطی به شعر 264
- د) بی غیرتی 266
- ه_) بدزبانی 266
- و) اقتدارطلبی و انتقام جویی 267
- 6. ویژگی های فکری 268
- 7. هم نشینان 269
- اشاره 269
- الف) سرجون بن منصور رومی 269
- ب) سائب خاثر 270
- ج) اَخْطَل 271
- د) مسلم بن عمرو باهلی 272
- فصل اول: بصره 273
- اشاره 273
- اشاره 273
- بخش پنجم: جغرافیای سیاسی و اجتماعی جهان اسلام 273
- اشاره 275
- 1. وضعیت اجتماعی بصره 275
- الف) نظام اجتماعی 277
- ب) پیشینه قبایل بصره 278
- ج) خاستگاه تشیع قبایل بحرین1 279
- د) برنامه های علمی _ دینی خلیفه دوم در بصره 281
- ه_) شخصیت های مهم نسل اول 283
- دو_ انس بن مالک 283
- یک _ ابوموسی اشعری 283
- اشاره 283
- سه _ کعب بن سور ازدی 284
- چهار_ عمران بن حُصین (حطان) خزاعی 285
- و) جریان قاریان در بصره 286
- اشاره 287
- 2. وضعیت سیاسی بصره 287
- الف) بصره در دوران حکومت خلفا 288
- ب) بصره در دوران خلافت حضرت علی(ع) 290
- اشاره 290
- یک _ وضعیت قاریان بصره 293
- دو_ پس از جنگ جمل 296
- سه _ فتنه عثمانیه در بصره 299
- ج) بصره در دوران خلافت معاویه 300
- اشاره 300
- یک _ شورش حمران بن ابان 300
- دو_ حکومت ابن عامر 301
- د) بصره در دوران حکومت زیاد 302
- 3. تاریخ شیعیان بصره 305
- اشاره 305
- الف) قبایل شیعه 305
- اشاره 306
- ب) شخصیت های علمی و سیاسی شیعه 306
- یک _ ابوالاسود دئلی 306
- دو_ احنف بن قیس تمیمی سعدی 306
- سه _ منذر بن جارود عبدی 307
- ج) پیشینه تشیع در بصره 308
- چهار_ شریک بن اعور حارثی 308
- اشاره 313
- فصل دوم: شام 313
- 1. وضعیت اجتماعی شام 314
- 2. وضعیت فکری و فرهنگی شام 318
- اشاره 318
- اشاره 320
- الف) برنامه های معاویه در شام در آستانه خلافت امیر مؤمنان، علی(ع) 320
- دو_ تطمیع و بهره برداری از بزرگان شامات در ماجرای قتل عثمان 321
- یک _ ایجاد وحدت فکری و اعتقادی در شام، حول محور احساسی و هیجان برانگیز کشته شدن عثمان و ایجاد مکتب عثمانیه 321
- یک _ رونق مکتب عثمانیه 324
- اشاره 324
- ب) پی آمدهای برنامه های فرهنگی _ تبلیغی معاویه 324
- دو_ رسوخ روحیه پیروی مطلق از خلیفه اموی در شامیان 324
- 3. وضعیت سیاسی شام 325
- 4. وضعیت نظامی شام 329
- 1. وضعیت اجتماعی مکه 331
- اشاره 331
- فصل سوم: مکه 331
- 2. وضعیت فرهنگی مکه 333
- اشاره 336
- 3. وضعیت سیاسی مکه 336
- الف) تاریخ سیاسی مکه در عهد معاویه 338
- ب) حسنین و مکه در دوره معاویه 341
- ج) وضعیت سیاسی مکه در دوره یزید 342
- د) خط مشی سیاسی ابن زبیر 342
- نتیجه 346
- اشاره 348
- فصل چهارم: مدینه 348
- 1. وضعیت اجتماعی مدینه 348
- 2. وضعیت اقتصادی مدینه 350
- 3. وضعیت فرهنگی مدینه 351
- 4. وضعیت علمی و فکری مدینه 353
- اشاره 353
- مدرسه علمی مدینه 353
- اشاره 353
- یک _ نقش عایشه 355
- دو_ نقش ابن عمر و دیگر علمای مکتب مدینه 358
- 5. وضعیت سیاسی مدینه 359
- اشاره 359
- الف) گرایش های سیاسی انصار 361
- ب) سیدالشهدا(ع) در مدینه 365
- ج) مدینه در زمان مرگ معاویه 368
- یک _ بنی هاشم 368
- اشاره 368
- د) موقعیت گروه های اجتماعی در مدینه 368
- سه _ زبیریان 369
- دو_ بنی امیه 369
- چهار_ صحابه و تابعین 370
- 1. وضعیت جغرافیایی کوفه 371
- اشاره 371
- اشاره 371
- فصل پنجم: کوفه 371
- الف) پیدایش کوفه 371
- ب) دگرگونی های عمرانی کوفه 373
- ج) کوفه در روزگار عثمان 376
- اشاره 377
- یک _ بازسازی و گسترش مسجد و قصر 377
- د) کوفه در دوره امارت زیاد بن ابیه 377
- دو_ عمران و بهسازی شهر 378
- ه_) اماکن و مناطق شهر 380
- و) شهرها و روستاهای اطراف کوفه 380
- ز) مساجد و محله ها 381
- ح) مسجدهای مبارکه 384
- ط) مسجدهای ملعونه 384
- ک) چهارسوها 385
- ی) جبانه ها 385
- م) قصرهای کوفه 386
- ن) کناسه 386
- ل) دیرها و معبدها 386
- ع) بناهای دیگر 387
- س) نُخَیْله 387
- الف) ترکیب نژادی و قبیله ای کوفه 388
- 2. وضعیت اجتماعی کوفه 388
- اشاره 388
- یک _ اعراب بومی منطقه 389
- ب) دیگر جمعیت های کوفه 389
- اشاره 389
- دو _ ایرانیان 390
- چهار_ اهل کتاب (اهل ذمه) 391
- سه _ اقلیت اسواران (جنگجویان سندی سپاه ایران)، زط ها (هندی ها) و سبابجه (اهالی سوماترا) 391
- ج) نظام اجتماعی 392
- د) آمار جمعیتی شهر 396
- اشاره 401
- ه_) طبقات اجتماعی 401
- یک _ گروه های علمی، فکری و اعتقادی 402
- سه _ طبقات اجتماعی و اقتصادی 402
- دو_ گروه های سیاسی 402
- اشاره 406
- 3. وضعیت فکری _ اعتقادی کوفه 406
- الف) پیشینه اعتقادی قبایل مقیم در کوفه 406
- یک _ امتیازبخشی به طبقه صحابه 409
- دو_ پیدایش طبقه قُرّاء 409
- ب) برنامه های فکری خلیفه دوم در کوفه 409
- اشاره 409
- ج) مکتب علمای کوفه 421
- اشاره 421
- یک _ مدرسه ابن مسعود 423
- دو_ مدرسه علمی و علمای کوفه در دوره خلافت امیر مؤمنان، علی(ع) 426
- سه _ مکتب علمای کوفه در عهد معاویه 429
- د) زهّاد 433
- الف) نظام اداری _ سیاسی شهر 435
- یک _ جایگاه سیاسی _ اداری (والی و امیر شهر و استان) 435
- دو_ جایگاه انتظامی شهر (صاحب شرطه) 435
- 4. وضعیت سیاسی کوفه 435
- اشاره 435
- اشاره 435
- سه _ جایگاه های سیاسی _ اجتماعی (پیشوایان گروه ها) 436
- ب) وضعیت اقتصادی کوفه 439
- یک _ بیت المال کوفه 439
- دو_ درآمدهای بیت المال 439
- اشاره 439
- سه _ هزینه های بیت المال 440
- یک _ والیان دوران خلیفه دوم 444
- ج) دستگاه قضایی کوفه 444
- د) کارگزاران کوفه 444
- اشاره 444
- دو_ والیان دوران خلیفه سوم 444
- چهار_ برنامه های فکری والیانِ دوره اموی 445
- سه _ والیان دوران امیر مؤمنان، علی(ع) 445
- پنج _ والیان و کارگزاران کوفه در دوران معاویه 449
- اشاره 451
- یک _ دوران خلیفه دوم 451
- ه_ ) تاریخ سیاسی کوفه 451
- دو_ دوران خلیفه سوم 453
- سه _ دوران امیر مؤمنان، علی(ع) 456
- اشاره 461
- 1. مخالفان آشکار 462
- 2. گروه قراء و علمای اهل تردید و کناره گیری آنها از جنگ 463
- 3. گروه شاک مدعی تحقیق و نظر 464
- اشاره 469
- ز) طبقات اجتماعی کوفه پس از صفین 469
- یک _ کوفه در زمان خلافت امام حسن مجتبی(ع) 472
- دو_ کوفه در دوران معاویه 475
- 1. تبلیغ نام و فضیلت های ساختگی عثمان 477
- اشاره 477
- 2. سیاست مدارا 478
- 3. نظارت ویژه بر رجال شیعه و همراه سازی آنها در برنامه های عمومی 478
- 4. ایجاد گروه و حزب عثمانیه 480
- 5. انجام جابه جایی های جمعیتی 482
- 1. مهم ترین فعالیت های شیعیان 486
- الف) جریان فکری دعوت به قیام (خط سلیمان بن صرد) 486
- اشاره 486
- ب) خط مقاومت در برابر دشنام و لعن (خط فرهنگی حجر کندی و عمرو بن حمق خزاعی) 486
- ج) زندگی نامه زیاد 487
- اشاره 488
- 2. امارت زیاد بر بصره و کوفه 488
- الف) برنامه های جمعیتی _ اجتماعی 490
- ج) برنامه های دینی 491
- ب) برنامه های عمرانی _ اقتصادی 491
- د) برنامه های سیاسی (شیعه ستیزی) 492
- اشاره 492
- دو_ اجباری کردن لعن و سبّ امیر مؤمنان، علی(ع) 493
- یک _ حبس و دستگیری گسترده افراد به صرف اتهام 493
- سه _ شیعه ستیزی (سرکوب خونین شیعیان) 494
- چهار_ برداشت هایی از واقعه شهادت حجر 498
- الف) عبداللّه بن خالد بن اسید (53 _ 55 ه_.ق) 503
- 3. کوفه پس از زیاد تا ابن زیاد 503
- اشاره 503
- اشاره 504
- ب) ضحاک بن قیس فهری قریشی (55 _ 58 ه_.ق) 504
- یک _ افزایش چشم گیر سفر کوفیان به مدینه 505
- دو_ گرفتن بیعت برای جانشینی یزید در سال 56 ه_.ق 506
- سه _ جایگاه دینی و اجتماعی ضحاک در کوفه 507
- د) نعمان بن بشیر (59 _ 60 ه_.ق) 509
- ج) عبدالرحمان بن عبداللّه بن عثمان ثقفی (58 _ 59 ه_.ق) 509
- اشاره 514
- الف) وضعیت اجتماعی کوفه در سال های 60 و 61 هجری 514
- اشاره 514
- 4. فضای عمومی کوفه در آستانه قیام سیدالشهدا(ع) 514
- یک _ نظام اجتماعی شهر 514
- دو_ نفوذ اشراف و نقش عطایای والی 515
- سه _ مأموران انتظامی و امنیتی 517
- یک _ وضعیت علمای شهر و فعالیت های علمی 522
- اشاره 522
- ب) فضای فکری کوفه 522
- دو_ وضعیت علمی و فکری حاکم بر شهر 523
- اشاره 524
- ج) وضعیت سیاسی کوفه 524
- دو_ برنامه های شیعه ستیزی 525
- یک _ برنامه های اجتماعی _ اقتصادی 525
- نتیجه 526
د) نامه نگاری و ارتباط های مخفی پیوسته با شام در همه روزهای پس از صفین تا شهادت حضرت؛
ه_) سنگ اندازی در برابر فرستادن دوباره سپاه کوفه به سوی شام.
در این رویدادها، نقش منافقانه اشعث بن قیس از دیگران آشکارتر بود؛ به ویژه در همکاری با خوارج و بار دیگر شرکت در جنگ نهروان بر ضد خوارج برای دفع اتهام از خود و زنده ساختن دوباره موقعیت اجتماعی خویش.(1) بیش تر اشراف و رجال اجتماعی شهر نیز با او همکار یا هم فکر بودند. دقت در رخداد زیر، برای شناخت هم فکران اشعث سودمند است:
در واپسین روزهای زندگی امام در کوفه، روزی اشعث به همراه شبث بن ربعی، عمرو بن حریث و جریر بن عبداللّه بجلی، به بیابان های اطراف کوفه رفته بود. آنان در آن جا سوسماری را دیدند و همگی به عنوان امام و پیشوای خود با آن حیوان بیعت کردند! چون به کوفه بازگشتند، حضرت آنها را از این رویداد باخبر ساخت و به شدت سرزنش کرد. (2)
امام در برابر انبوه مخالفان و بی اعتنایان، واکنش نشان داد و با خطبه هایی کوبنده به سرزنش کوفیان پرداخت:
گرفتار کسانی شده ام که چون فرمان می دهم، پیروی نمی کنند و چون می خوانم، پاسخ نمی دهند. ای ناکسان، برای چه در انتظارید؟ چرا برای یاری دین خدا گامی برنمی دارید؟ کجاست دینی که شما را گرد آورد؟ کجاست غیرتی که شما را به خشم آورد؟ فریاد می زنم و یاری می جویم، [ولی] نه سخنم را می شنوید و نه فرمانم را می برید تا آنگاه که پایان کار، آشکار و
1- تاریخ طبری، ج 5، ص 82.
2- تنقیح المقال، ج 1، ص 149.