عدالت خواهی معلولان: همراهی با امام حسین (علیه السلام) صفحه 69

جابر در رخداد عاشورا حضور نداشت. وی در این هنگام نابینا بود. او را نخستین زائر حسینی دانسته اند که در اربعین سیدالشهداء علیه السلام با حالتی پریشان به زیارت ایشان شتافت. وی دوران کودکی امام باقر علیه السلام را درک کرد. به گزارش خود او، پیامبر صلی اللّه علیه و آله و سلم از زنده ماندن او و دیدارش با امام پنجم که همانند و هم نام ایشان است، گزارش داده و فرموده بود که سلامش را به او برساند. از این رو، جابر مشتاق دیدار امام باقر علیه السلام بود و چون وی را دیدار کرد، دست و پایش را بوسید و سلام رسول خدا صلی اللّه علیه و آله و سلم را به او رساند. شماری از منابع در وجه انتخاب لقب باقر برای آن امام، به سخن جابر استناد می کنند. امام صادق علیه السلام وی را واپسین باقی مانده اصحاب پیامبر صلی اللّه علیه و آله و سلم دانسته و از او با تعبیر «کان منقطعا الینا اهل البیت» یاد کرده است.

ƒبه همین دلیل روابط جابر با بنی امیه دوستانه نبود. بر پایه گزارشی، در یورش سپاه معاویه به فرماندهی بسر بن ارطاه به مدینه (40ق) که با غارت و تهدید و بیعت گرفتن از مردم برای معاویه همراه بود، وی در پی جابر فرستاد و او که این بیعت را گمراهی می دانست، پس از مشورت با ام سلمه، همسر رسول خدا(ص)، و با صلاح دید او که گفته بود بیعت آنان همانند اصحاب کهف است که به شیوه تقیه و به رغم میل خود همراه قومشان در عیدها شرکت می کردند و به هیئت آنان در می آمدند، با بسر بیعت کرد.

دوره پایان عمر و میراث جابر: جابر در اواخر عمر به مکه کوچ کرد؛ اما دیگر بار به مدینه بازگشت و در آن شهر که زادگاهش بود، درگذشت. او اواخر عمر نابینا بود و به نقلی، واپسین فرد از صحابه مدنی بود که درگذشت. او هنگام رحلت حدود 90 یا 94 سال داشت. ابان بن عثمان اموی، حاکم مدینه، بر جنازه اش نماز گزارد. برخی بر آنند که حجاج بن یوسف بر او نماز خوانده است. این گزارش با وصیت جابر که حجاج بر او نماز نخواند، سازگاری ندارد. وانگهی هنگام درگذشت جابر، حجاج به سال 74ق در حجاز بود. شاید او برای حج آمده و مصادف با درگذشت جابر آن جا بوده است. مدفن جابر در بقیع است؛ اما برخی به اشتباه برای او در شوشتر خوزستان از بقعه ای یاد می کنند که باید متعلق به نوادگان او باشد. شوشتری این بقعه را از آن یکی از عالمان این شهر دانسته است.(1)

همراهی در امور دیگر

بعضی معلولان در پیروی از امامت شیعی تا شهادت پیش رفتند ولی بعضی دیگر در امور فرهنگی، علمی و تبلیغی یا عمرانی و اجتماعی از حضرت پیروی کردند.

علاوه بر اینکه نابینایان و دیگر معلولان در روز عاشورا حضرت را همراهی کردند، پس از شهادت هم در ترویج خط مشی امام حسین علیه السلام فعالیت نمودند.

اولین زائران مقابر مطهر در کربلا غیر از خاندان امام حسین علیه السلام، کسانی مثل جابر انصاری بودند که دارای نابینایی بودند. این رخداد نشانگر این است که جامعه معلولان از ابتدا به