سیاهپوشی در سوگ ائمه نور علیهم السلام (ریشه های تاریخی، مبانی فقهی) صفحه 100

سیاهپوش)، سرگشته و پریشان آن دو کودک خوانده است. عبید الله، عمو زادۀ پیامبر (صلّی الله علیه وآله) و امیرالمؤمنین (علیه السّلام) بود و عضوی از خاندان بنی هاشم محسوب می شد. سیاهپوشی همسر او در سوگ کودکان عبید الله، نشانگر رواج این رسم در خاندان مزبور است.

6. در سوگ مولای متقیان (علیه السّلام)

ابن ابی الحدید در شرح نهج البلاغه (1) به نقل از ابو الحسن علی بن محمّد مدائنی (تاریخنگار مشهور و پر اطلاع قرن 2 و 3 هجری، که در مدائن و بغداد می زیسته و عصر امام صادق تا امام هادی (علیهما السّلام) را درک کرده) آورده است:

زمانی که امیرالمؤمنین (علیه السّلام) از جهان درگذشت، عبدالله بن عباس به سوی مردم بیرون آمد و گفت: امیرمؤمنان از جهان درگذشته و جانشینی از خود برجای نهاده است. اگر دوست می دارید، به سوی شما بیرون آید و اگرنه، کسی را بر کسی اجباری نیست. مردم به گریه افتادند و گفتند (خبر) بلکه بیرون آید. پس امام حسن به سوی مردم بیرون آمد و برای آنان خطبه خواند و فرمود: هان ای مردم! از خدا بترسید و تقوا پیش گیرید که که ما امیران و اولیای امور شما هستیم و ما همان خاندانی هستیم که خداوند در حق ما آیۀ تطهیر را نازل فرموده است. پس مردم با امام بیعت کردند.

زمانی که امام به سوی مردم بیرون آمد، جامه های سیاه پوشیده بود...(2) حکایت فوق را روایت ابن أبی الدنیا (مورخ و محدّث بنام قرن سوم) (3) تأیید

1- شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، همان، 16/ 22. مرحوم سید علی خان مدنی در الدرجات الرفیعه فی طبقات الشیعه (مقدمۀ سید محمد صادق بحر العلوم، المکتبه الحیدریه، نجف 1381 ق، ص 147) و صاحب فضائل الاشراف (طبع نجف، ص 14) نیز به این نقل تاریخی اشاره دارند.
2- و کان خرج الحسن بن علی الیهم و علیه ثیابٌ سود.
3- برای آشنایی با انصاف، حقجویی و معنویت ابن ابی الدنیا (208 - 281ق) و اهتمام وی به گردآوری فضایل امیرالمؤمنین علی(علیه السّلام) - که با سیاست رایج خلفای وقت مغایر بود . و نیز اطلاع از آثار و تألیفات وی بنگرید به مقدمۀ ممتع جناب شیخ محمد باقر محمودی بر «مقتل الامام امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب» (ابوبکر عبد الله بن محمد بن عبید معروف به ابن أبی الدنیا، تحقیق: شیخ محمد باقر محمودی، چاپ وزارت ارشاد اسلامی ایران، تهران 1411 ق - 1990م) صص 13 - 15.