- تقدیم 1
- اشاره 22
- 1. رنگ سیاه؛ رنگ پوشش و حجاب 22
- 2. رنگ سیاه رنگ هیبت و تشخّص 23
- 3. رنگ سیاه رنگ عزا و اندوه 31
- اشاره 63
- الف - مِئلاه، مَآلی 70
- پ - سِلاب، سُلُب، تَسَلُّب، مُسَلِّب، متسلّب 78
- اشاره 84
- 1. سیاهپوشی در سوگ حمزه (علیه السّلام) 85
- 3. سیاهپوشی پیامبر(صلّی الله علیه وآله) در آستانۀ رحلت 93
- 4. سیاهپوشی در سوگ پیامبر (صلّی الله علیه وآله) 97
- 5. در عصر امیرالمؤمنین علی (علیه السّلام) 99
- 6. در سوگ مولای متقیان (علیه السّلام) 100
- 7. در سوگ امام مجتبی (علیه السّلام) 102
- 8. در سوگ سالار شهیدان (علیه السّلام) 103
- اشاره 103
- الف - سیاهپوشی زنان بنی هاشم در مدینه 103
- ب - سیاهپوشی زنان بنی هاشم و قریش در شام 115
- پ - سیاهپوشی امام سجاد (علیه السّلام) 116
- اشاره 118
- ایضاح: 120
- ث - سیاهپوشی یکی از درباریان شیعۀ یزید 122
- اشاره 123
- توضیح: 123
- ج - سیاهپوشی مختار ثقفی 123
- توضیح : 124
- اشاره 124
- اشاره 125
- 10. در سوگ زید و یحیی (فرزند و نوۀ امام سجاد (علیه السّلام) 125
- توضیح: 127
- 11. سیاهپوشی شیعه در عصر امام صادق و امام کاظم (علیهما السّلام) 128
- 12. در سوگ امام هفتم (علیه السّلام) 131
- 13، سیاهپوشی شیعه در عصر غیبت 133
- اشاره 160
- الف - در آغاز نهضت 169
- رمز انتخاب لباس سیاه از سوی عباسیان 169
- ب - پس از استقرار قدرت 175
- موضعگیری ائمه اطهار (علیهم السّلام) در برابر «شعار سیاسی» بنی عباس 182
- اشاره 228
- 2. سیاهپوش، در کنار حوض کوثر! 232
- 3. روضۀ بی بی و فرزندش حسین (علیهما السّلام) از زبان خود آنان! 235
- 6. برای برادرم، حسین (علیه السّلام) ، یکی از قطعات لباس او را در دهۀ عاشورا مشکی کنید! 246
- اشاره 252
- نکته: 254
- اشاره 266
- اشاره 301
- 1. رکن الدوله دیلمی و وزیرش ابن عمید به شیخ صدوق 301
- 2. عضدالدوله ، شیخ مفید 304
- 3. بهاءالدوله (فرزند عضدالدوله) و وزیرش فخرالملک ، سید رضی و سید مرتضی 306
- 4. صاحب بن عباد - شیخ صدوق و سیدین رضی و مرتضی 308
- اشاره 318
- 1. بیعت مکرر بنی عباس با علویان، در اوایل امر 318
- 2. داعیه خونخواهی شهدای اهل بیت علیهم السلام 321
- 3. بیعت ستاندن از مردم برای «الرضا من آل محمد» صلی الله علیه و آله 327
- 4. ادعای تشکیل دولت آل محمد صلی الله علیه و آله 332
- 5. ادعای مهدویت، و اخبار «رایات سود» 335
رمز انتخاب رنگ سیاه از سوی عباسیان به عنوان رنگ جامه و کلاه (و حتی گرز)(1) را نیز بایستی در همین زمانه و زمینۀ تاریخی جستجو کرد.
مورخان در باب سیاهپوشی عباسیان، علل گوناگونی را ذکر کرده اند(2) که منافاتی با یکدیگر نداشته و می توانند هر یک از این علل در جای خود و یا در زمان خویش - به طور ضمنی و جانبی یا مرحله ای ۔ صحیح باشند. امّا بیگمان، اصلیترین و اساسی ترین عامل این امر، همان تمسک به شعار معمول شیعه مبنی برسیاهپوشی در عزای شهدای اهل البیت (علیهم السّلام) و بنی هاشم بوده است. رمز سیاهپوشی بنی عباس را، در حقیقت، بایستی در دو مرحلۀ تاریخی مجزّا از یکدیگر، مورد بحث و بررسی قرار داد: مرحلۀ پیش از صعود به تخت قدرت، و مرحلۀ پس از آن.
رمز انتخاب لباس سیاه از سوی عباسیان
الف - در آغاز نهضت
چنانکه در فصل ششم به تفصیل دیدیم، سیاهپوشی در عزای شهیدان اهل بیت (علیهم السّلام) در میان دوستان و پیروان آنان رسمی رایج بود. خاصّه، پس از قتل
1- این گرزها «کافر کوب» نام داشت و سیاه بود. ابن قتیبۀ دینوری در الأخبار الطوال (ص 360) می نویسد: وانجفل الناس علی ابی مسلم من هراه وجوشنج و مرو الروذ و الطالقان و مرو و نسا و أبیورد و طوس و سرخس و بلخ و الصغانیان و طخارستان و ختلان و کش و نسف، فتوافوا جمیعاً مسؤدی الثیاب و قد سوّدوا أنصاف الخشب التی کانت معهم وسمّوها «کافر کوبات»
2- نظیر اینکه: بنی عباس از آن جهت رنگ سیاه را برگزیدند که رنگ عَلَم پیامبر (صلّی الله علیه وآله) سیاه بوده است، با پیامبر روز حنین و فتح مکه برای عموی خویش - عباس - پرچم سیاه بست، یا در لباس سیاه، شکوه و هیبتی نهفته است و مایۀ عزت و دولت است و ابو مسلم ازینروی آن رنگ را برگزید، و بالأخره رنگ سیاه از سوی عباسیان به نشانۀ عزای شهیدان اهل بیت (علیهم السّلام) برگزیده شد (ر.ک، زندگانی سیاسی امام رضا (علیه السّلام)، ص 55؛ ابو مسلم سردار خراسان، دکتر غلامحسین یوسفی، شرکت سهامی کتابهای جیبی - با همکاری مؤسسۀ انتشارات فرانکلین، طبع دوم، تهران 1356 ش، ص 66؛ ... ضمناً اخبار الدوله العباسیه در صفحات 245 - 247 بحث مبسوطی در این باب دارد).