- تقدیم 1
- اشاره 22
- 1. رنگ سیاه؛ رنگ پوشش و حجاب 22
- 2. رنگ سیاه رنگ هیبت و تشخّص 23
- 3. رنگ سیاه رنگ عزا و اندوه 31
- اشاره 63
- الف - مِئلاه، مَآلی 70
- پ - سِلاب، سُلُب، تَسَلُّب، مُسَلِّب، متسلّب 78
- اشاره 84
- 1. سیاهپوشی در سوگ حمزه (علیه السّلام) 85
- 3. سیاهپوشی پیامبر(صلّی الله علیه وآله) در آستانۀ رحلت 93
- 4. سیاهپوشی در سوگ پیامبر (صلّی الله علیه وآله) 97
- 5. در عصر امیرالمؤمنین علی (علیه السّلام) 99
- 6. در سوگ مولای متقیان (علیه السّلام) 100
- 7. در سوگ امام مجتبی (علیه السّلام) 102
- 8. در سوگ سالار شهیدان (علیه السّلام) 103
- اشاره 103
- الف - سیاهپوشی زنان بنی هاشم در مدینه 103
- ب - سیاهپوشی زنان بنی هاشم و قریش در شام 115
- پ - سیاهپوشی امام سجاد (علیه السّلام) 116
- اشاره 118
- ایضاح: 120
- ث - سیاهپوشی یکی از درباریان شیعۀ یزید 122
- توضیح: 123
- اشاره 123
- ج - سیاهپوشی مختار ثقفی 123
- توضیح : 124
- اشاره 124
- اشاره 125
- 10. در سوگ زید و یحیی (فرزند و نوۀ امام سجاد (علیه السّلام) 125
- توضیح: 127
- 11. سیاهپوشی شیعه در عصر امام صادق و امام کاظم (علیهما السّلام) 128
- 12. در سوگ امام هفتم (علیه السّلام) 131
- 13، سیاهپوشی شیعه در عصر غیبت 133
- اشاره 160
- الف - در آغاز نهضت 169
- رمز انتخاب لباس سیاه از سوی عباسیان 169
- ب - پس از استقرار قدرت 175
- موضعگیری ائمه اطهار (علیهم السّلام) در برابر «شعار سیاسی» بنی عباس 182
- اشاره 228
- 2. سیاهپوش، در کنار حوض کوثر! 232
- 3. روضۀ بی بی و فرزندش حسین (علیهما السّلام) از زبان خود آنان! 235
- 6. برای برادرم، حسین (علیه السّلام) ، یکی از قطعات لباس او را در دهۀ عاشورا مشکی کنید! 246
- اشاره 252
- نکته: 254
- اشاره 266
- اشاره 301
- 1. رکن الدوله دیلمی و وزیرش ابن عمید به شیخ صدوق 301
- 2. عضدالدوله ، شیخ مفید 304
- 3. بهاءالدوله (فرزند عضدالدوله) و وزیرش فخرالملک ، سید رضی و سید مرتضی 306
- 4. صاحب بن عباد - شیخ صدوق و سیدین رضی و مرتضی 308
- اشاره 318
- 1. بیعت مکرر بنی عباس با علویان، در اوایل امر 318
- 2. داعیه خونخواهی شهدای اهل بیت علیهم السلام 321
- 3. بیعت ستاندن از مردم برای «الرضا من آل محمد» صلی الله علیه و آله 327
- 4. ادعای تشکیل دولت آل محمد صلی الله علیه و آله 332
- 5. ادعای مهدویت، و اخبار «رایات سود» 335
و نیز گوید:
فَعَلی جَمیعِ بَنیِ الْهُدی أنْ یَلْبَسُوا
فی یوم مَصْرَعِهِ ثیابَ حِداد(1)
شواهد ادبی فوق که همه، سرودۀ ادیبان لغت شناس و تازی سُراست - بخوبی نشان می دهد که فرهنگ و ادب عربی، در طول تاریخ، جامۀ سیاه را ثوب حداد و لباس عزا می شناخته است.
لغت شناسان، «حَدَّتْ» و «اَحَدّتْ» را با «تَسَلَّبَتْ»، مرادف و هم معنی شمرده اند. ببینیم «تَسَلُّب» و لغات همخانوادۀ آن در زبان عربی به چه معناست و رابطۀ آن با سیاهپوشی چیست؟
پ - سِلاب، سُلُب، تَسَلُّب، مُسَلِّب، متسلّب
سِلاب، که جمع آن سُلُب می شود، جامۀ سیاهی است که در عزا و ماتم به کار می رود و به قول برخی از لغویّین، پارچه یا لباس سیاهی است که زنان عزادار سر خود را با آن می پوشانند. تسلّب (یا تسلیب) نیز از همین مادّه، و به معنی پوشیدن جامه های مشگین عزا (سُلُب) است. به اظهارات لغت شناسان چیره دست و کهن در این زمینه توجه کنید:
خلیل بن احمد، ادیب و لغت شناس مشهور شیعی در قرن 2 هجری، تسلب و إحداد را هم معنی می شمارد: «إمرأه مسلّب: سَلَّبَت علی زوجها او غیره، ای مُحِدّ». (2) اسحاق فارابی (متوفی 350) می نویسد: «السَّلاب: واحد السُّلُب،
1- ادب الطف ...، همان، 10/ 7 . ابو فرح بن میسره نیز در رثای صاحب بن عبّاد می گوید: فقل للدهر انت اُصِبْتَ فَالْبَسْ * بِرَغْمِک دُونَنا ثَوْبَیْ حِداد (یتیمه الدهر ... ، ثعالبی، تحقیق: محمد محیی الدین عبدالحمید، همان، 3/ 280).
2- کتاب العین، ابو عبدالرحمن خلیل بن احمد فراهیدی، تحقیق: دکتر مهدی مخزومی و دکتر ابراهیم سأمرائی (افست منشورات دارالهجره، قم 1405 ق) 7/ 261: نیز ر.ک: ترتیب کتاب العین للخلیل، اعداد و تقدیم و تعلیق: شیخ محمد حسن بکائی (مؤسسه النشر الأسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم المقدسه، محرم 1414) ص 382.