- تقدیم 1
- اشاره 22
- 1. رنگ سیاه؛ رنگ پوشش و حجاب 22
- 2. رنگ سیاه رنگ هیبت و تشخّص 23
- 3. رنگ سیاه رنگ عزا و اندوه 31
- اشاره 63
- الف - مِئلاه، مَآلی 70
- پ - سِلاب، سُلُب، تَسَلُّب، مُسَلِّب، متسلّب 78
- اشاره 84
- 1. سیاهپوشی در سوگ حمزه (علیه السّلام) 85
- 3. سیاهپوشی پیامبر(صلّی الله علیه وآله) در آستانۀ رحلت 93
- 4. سیاهپوشی در سوگ پیامبر (صلّی الله علیه وآله) 97
- 5. در عصر امیرالمؤمنین علی (علیه السّلام) 99
- 6. در سوگ مولای متقیان (علیه السّلام) 100
- 7. در سوگ امام مجتبی (علیه السّلام) 102
- اشاره 103
- 8. در سوگ سالار شهیدان (علیه السّلام) 103
- الف - سیاهپوشی زنان بنی هاشم در مدینه 103
- ب - سیاهپوشی زنان بنی هاشم و قریش در شام 115
- پ - سیاهپوشی امام سجاد (علیه السّلام) 116
- اشاره 118
- ایضاح: 120
- ث - سیاهپوشی یکی از درباریان شیعۀ یزید 122
- اشاره 123
- توضیح: 123
- ج - سیاهپوشی مختار ثقفی 123
- اشاره 124
- توضیح : 124
- اشاره 125
- 10. در سوگ زید و یحیی (فرزند و نوۀ امام سجاد (علیه السّلام) 125
- توضیح: 127
- 11. سیاهپوشی شیعه در عصر امام صادق و امام کاظم (علیهما السّلام) 128
- 12. در سوگ امام هفتم (علیه السّلام) 131
- 13، سیاهپوشی شیعه در عصر غیبت 133
- اشاره 160
- الف - در آغاز نهضت 169
- رمز انتخاب لباس سیاه از سوی عباسیان 169
- ب - پس از استقرار قدرت 175
- موضعگیری ائمه اطهار (علیهم السّلام) در برابر «شعار سیاسی» بنی عباس 182
- اشاره 228
- 2. سیاهپوش، در کنار حوض کوثر! 232
- 3. روضۀ بی بی و فرزندش حسین (علیهما السّلام) از زبان خود آنان! 235
- 6. برای برادرم، حسین (علیه السّلام) ، یکی از قطعات لباس او را در دهۀ عاشورا مشکی کنید! 246
- اشاره 252
- نکته: 254
- اشاره 266
- اشاره 301
- 1. رکن الدوله دیلمی و وزیرش ابن عمید به شیخ صدوق 301
- 2. عضدالدوله ، شیخ مفید 304
- 3. بهاءالدوله (فرزند عضدالدوله) و وزیرش فخرالملک ، سید رضی و سید مرتضی 306
- 4. صاحب بن عباد - شیخ صدوق و سیدین رضی و مرتضی 308
- 1. بیعت مکرر بنی عباس با علویان، در اوایل امر 318
- اشاره 318
- 2. داعیه خونخواهی شهدای اهل بیت علیهم السلام 321
- 3. بیعت ستاندن از مردم برای «الرضا من آل محمد» صلی الله علیه و آله 327
- 4. ادعای تشکیل دولت آل محمد صلی الله علیه و آله 332
- 5. ادعای مهدویت، و اخبار «رایات سود» 335
وارد خواهد شد، زار می گرید ... در این زمینه بنگرید به ضمیمۀ شمارۀ 1 در پایان همین کتاب).
با توجه به آنچه گفتیم، این مطلب در ذهن تقویت می شود که، شاید، پیامبر گرامی اسلام - با عدول از سنت معمول سپید پوشی خویش و پوشیدن پیراهن سیاه (که در عرب نشان حزن و اندوه شناخته می شد) در آستانۀ رحلت - به نحوی خبر از وقوع حوادث سوء می داده و «قمیصۀ سوداء» بر تن آن حضرت، در حقیقت جامۀ عزایی بوده است، که به عنوان اظهار سوگ واندوه بر شکنجه ها، شهادتها، غصب حقها، و مصیبتهای قریب الوقوع خاندان مکرّم خویش (و اعلام بیزاری از عاملین این جنایات) پوشیده بود!
از فضای سرشار از غم و اندوه و اعتراض و اعلام خطری، که آن روزها بر پیامبر حاکم بود، در ضمیمۀ شمارۀ 1 پایان کتاب بتفصیل سخن گفته ایم. چنانچه رمز اقدام «غیر عادی» پیامبر به پوشیدن پیراهن سیاه در آن ایام سوز آگین همین باشد که گفتیم، باید گفت نخستین شخصیتی که در سوگ مصائب آل عبا جامه سیاه پوشیده، خود پیامبر بوده است.
4. سیاهپوشی در سوگ پیامبر (صلّی الله علیه وآله)
حسّان بن ثابت انصاری، شاعر مشهور عصر پیامبر (صلّی الله علیه وآله)، در رثای آن حضرت قصاید غرّا و پرشوری دارد که در دیوان وی آمده است. در یکی از این قصاید، خطاب به رسول گرامی اسلام (صلّی الله علیه وآله) چنین می گوید:
.. یَا أَفَضْلَ النّاسِ إنّی کُنْت فِی نَهَرٍ *** أَصْبَحْت مِنْهُ کَمِثْلِ الْمُفْرَدِ الصّادِی
أَمْسَی نِسَاؤُکَ عَطَّلْنَ الْبُیُوتَ فَمَا … یَضْرِبْنَ فَوْقَ قَفَا سِتْرٍ بِأَوْتَادِ مِثْلَ الرَّوَاهِبِ یَلْبَسْنَ الْمَبَاذِلَ قَدْ … أَیْقَنَّ بِالْبُؤْسِ بَعْدَ النِّعْمَهِ الْبَادِی (1)
1- دیوان حسان بن ثابت، شرح و مقدمۀ عبدا. مهنّا، همان، ص 67. ابن سعد در الطبقات الکبری (دار بیروت للطباعه والنشر، بیروت 1376 - 1957، 2/ 321) به اسناد خویش، از سعید بن ابی هلال نقل می کنند که حسان بن ثابت در رثای پیامبر چنین گفت: والله ما حملت انثی و لاوضعت مثل النبی رسول الأمه الهادی امسی نسائک عطّلن البیوت فما یضربن خلف قفا ستر باوتاد مثل الرواهب یلبسن المسوح و قد أیقن بالبؤس بعد النعمه البادی سپس همین اشعار را با اضافاتی قبل و بعد از بیت اول، از زبان ابوعمرو شیبانی نقل می کند.