بزرگانی چون سلیمان بن صرد خزاعی رفاعه بن شداد بجلی و مسیب بن نجبه فزاری در صحنه کربلا هم حاضر نشدند.آنها قصد پیوستن به امام را هم نداشتند، زیرا بعدها در جنبش توابین به عمل خود اقرار دارند. هم چنین به درستی معلوم نیست که چرا محاصره قصر ابن زیاد بوسیله مسلم به صورت کامل نبوده است و ابن زیاد از طریق درب الرومیین با اشراف هوادار امویان ارتباط داشته است مسلم پس از این واقعه با فرا رسیدن شب در کوچه سر گردان ماند. تا این که شب را در خانه زنی به نام طوعه گذراند. هنگام صبح با جاسوسی پسر این زن غافل گیر شد و پس از نبردی جانانه دست گیر و شربت شهادت نوشید.نکته قابل توجه در جریان کار مسلم در کوفه لو رفتن محل اختفای او در خانه هانی و بعد در خانه همین زن با جاسوسی است مسلم قبل از شهادت به محمد بن اشعث وصیت کرده بود تا کسی نزد امام بفرستد و او را از آمدن به کوفه بازدارد. پیک محمد بن شعث در زباله (میان راه کوفه خبر را به امام رساند.امام حسین (ع) در روزی که مسلم به شهادت رسیده بود، از مکه خارج شدند و دربین راه قیس بن مسهر و عبدالله بن یقطر (برادر رضاعی خود) را با نامه هایی به کوفه فرستادند.خبر شهادت هانی بن عروه و مسلم در بین راه قبل از زباله در ثعلبیه به امام رسید و در حضور همراهان مطرح شد. در این مرحله دیگر احتمال امکان تشکیل حکومت به وسیله امام حسین (ع) در کوفه کاهش
یافته بود. شاید نفس اهمیت این هدف در مقابل اهداف فرضی دیگر بوده است که امام فرمان حرکت دادند. پراکندگی یاران هم تا این مرحله و پس از خبر مذکور گزارش نشده است بنابراین با توجه به عدم دلیلی برای بازگشت احتمال ترور در حجاز، آرزوی بیست ساله شیعیان در برپایی حکومت و این که برادران عقیل قصد خون خواهی داشتند، امام فرمان ادامه حرکت دادند.برخی دیگر نیز به امام گفتند: شخصیت شما بالاتر از مسلم است و مردم کوفه به شما رو خواهند آورد. در زباله خبر شهادت عبدالله یقطر رسید و امام یاران را رخصت رفتن و عدم همراهی دادند. نکته قابل ذکر این که بسیاری در این محل امام را ترک کردند برخلاف وجود برخی از شرایط قبلی در کنار امام نماندند، در حالی که عده کمی هم چنان همراه امام باقی ماندند و این عبرت دیگری است 3_ در برخورد با سپاه حر، امام حسین (ع) مسیر کاروان را برای بازگشت تغییر دادند، ولی حر مانع شد. به نظر می رسد که قصد امام برای بازگشت واقعی باشد، اما با توجه به وجود خطر جانی در حجاز، می توان گفت که امام می خواست قیامش انتحاری خوانده نشود. بنابراین با وجود سپاه حر، کاروان امام در کربلا فرود آمد.در کربلا عمر بن سعد به طمع حکومت ری در مذاکرات خود با امام به نتیجه نرسید و سرانجام در رقابت با شمر بن ذی الجوشن جنگ را با امام آغاز کرد. ابن زیاد،شمر را فرستاده بود تا ابن سعد، یا فرماندهی را به شمر وا گذارد یا کار جنگ را یک
سره کند. بدین ترتیب حادثه بزرگ کربلا و شهادت مظلومانه امام حسین (ع) شکل گرفت
آثار و پیامدهای شهادت امام حسین
1_ تأثیر عاطفی شدید در مواجهه با خاندان مصیبت زده و شنیدن سخنان آنها که به صورت گزارش هایی از خوارق عادات در منابع پس از حادثه آمده اند.2_ رسوایی هیئت حاکمه تا جایی که یزید مورد لعن قرار گرفت و گناه کشتن فرزند پیامبر را به گردن ابن زیاد انداخت 3_ احیای سنت جانبازی در راه دین و روح آزادگی در جامعه و جدا شدن از عادت اطاعت محض امیر زورگو به خاطر «عطا» و کم شدن نفوذ اشراف و زاهدان عوام فریب بطوری که عبدالله عفیف ازدی در اولین سخنرانی عبیدالله بن زیاد پس از جنگ فریاد اعتراض خود را در مقابل دشنام و ناسزای عبیدالله نسبت به امام حسین (ع) در مسجد کوفه بلند کرد.4_ آغاز قیام ها و شورش ها در سراسر امت اسلام به خون خواهی حسین (ع) که به سرنگونی بنی امیه انجامید؛ نظیر قیام توابین شورش مدینه و مکه انقلاب مختار بن ابی عبیده ثقفی قیام زید بن علی بن الحسین _:_ و پسرش یحیی 5_ اتحاد و انسجام گروه های شیعی و جدایی تدریجی آنها از سایر فرق گروه های شیعی امامت را تنها حق الهی علی (ع) و امامان پس از او می دانستند، نه خلفای دیگر.این مطلب در فحوای کلام امام حسین (ع) در جریان حرکت به سوی کربلا و نیز در سخنان یارانش موجود است