زندگانی حضرت امام حسین علیه السلام جلد 1 صفحه 345

گذشت، می گوید:

«علی را آن دوتای اوّل (یعنی شیخین) از محلش دور ساختند و او را ساقط نمودند و حرمتش را میان مردم شکستند، پس چیزی فراموش شده گشت» «1».

امام علیه السّلام در سخنی با عبد اللّه بن عمر، همه گرفتاریهایی را که به وی رسیده بود، به پدرش نسبت داد و از جمله تقدم جستن عثمان بر او را «2».

(1) به هر حال، امام علیه السّلام در روزگار از مردم کناره گرفت همان گونه که در زمان ابو بکر نیز از آنها دوری جسته بود. امام خانه نشین و با غمها دمساز و با ستارگان، همراز گشت، سر بر بالین غم می نهاد و با اندوه، به سر می برد و جام غصه ها را سر می کشید و خشم خود را فرو می نشاند، با کسی تماسی نمی گرفت جز با یاران خالصش، آنان که واقعیت و جایگاهش را شناخته بودند، همچون عمّار بن یاسر، ابو ذر و مقداد و در این حال به جمع آوری قرآن و نگارش و دقت در آیاتش، همّت گماشته بود.
(2) مورخان اتّفاق دارند که عمر در مسائل مهمی که از او پرسیده می شد، به آن حضرت رجوع می کرد و امام پاسخ را از وی دریغ نمی داشت تا احکام خدا را بیان کند که انتشار آنها در میان مردم بر علما واجب است ... و عمر از فضیلت امام سخن می راند و می گفت: «لو لا علی لهلک عمر؛ اگر علی نمی بود،

عمر هلاک می شد».

(3) و محقق آن است که عمر در بیشتر مسائل فقهی که از وی سؤال می شد، راهی به پاسخ آنها نمی یافت و به سوی امام علیه السّلام و سایر صحابه می شتافت و این
______________________________
(1) شرح نهج البلاغه 9/ 28 (چاپ دار احیاء الکتب العربیه).
(2) همان، ص 54.