پیاده تا کربلا: آداب و فضائل زیارت سیدالشهدا (علیه السلام) صفحه 33

سخنانی از امام حسین علیه السلام

بلای تدریجی

امام حسین علیه السلام در دعایی زیبا می فرمایند: اللَّهُمَّ لَا تَسْتَدْرِجْنِی بِالْإِحْسَانِ، وَلَا تُؤَدِّبْنِی بِالْبَلَاء؛ «خدایا مرا با احسانت در دام استدراج گرفتار مساز و با بلا، تأدیبم مکن». (1)

در کلامی دیگر امام حسین علیه السلام استدراج را چنین معنا می کنند: الِاسْتِدْرَاجُ مِنَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ لِعَبْدِهِ أَنْ یُسْبِغَ عَلَیْهِ النِّعَمَ وَیَسْلُبَهُ الشُّکْر؛ «استدراج به وسیله خداوند آن است که نعمت فراوان و مستمر به او رساند و سپاسگزاری را از او بگیرد». (2)

به تدرج و آرام آرام خداوند مهربان نعمت های بسیاری به انسان می دهد و در کنار این نعمت ها، شکر نعمت را از او می گیرد. و فرد غافل می شود که روزی دهنده خداست و شایسته است از او تشکر زبانی و عملی کند. و از استغفار گناهان خویش غافل می گردد.

از امام صادق علیه السلام معنای استدراج را پرسیدند؟ ایشان فرمودند: هُوَ الْعَبْدُ یُذْنِبُ الذَّنْبَ، فَیُمْلی لَهُ، وَیُجَدَّدُ لَهُ عِنْدَهَا النِّعَمُ، فَتُلْهِیهِ عَنِ الِاسْتِغْفَارِ مِنَ الذُّنُوبِ، فَهُوَ مُسْتَدْرَجٌ مِنْ حَیْثُ لَایَعْلَمُ؛ «آن این است که بنده ای گناه کند پس به او مهلت