آیات ولایت در قرآن صفحه 179

ولی متأسّفانه علی‌رغم این همه روایات، افراد کمی از مفسّران اهل سنّت، که گرفتار تعصّب بیجا و تفسیر به رأی شده‌اند، در تفسیر آیه شریفه مطالب حیرت‌آوری گفته‌اند؛ به دو نمونه آن توجّه کنید:

1- آلوسی در روح المعانی پس از اعتراف به این که به غیر از علی و فاطمه و حسن و حسین علیهم السلام کس دیگری در داستان مباهله همراه پیامبر صلی الله علیه و آله نبوده است و با تأکید بر این که هیچ انسان مؤمنی نباید در این مسأله شک کند، به بیان استدلال علماء شیعه می‌پردازد و مدّعی می‌شود که منظور از «انفسنا» خود پیامبر است و «علی» جزء «ابنائنا» است؛ زیرا در ادبیّات عرب به داماد هم پسر گفته می‌شود!» «1»

پاسخ این سخن بسیار روشن است؛ زیرا طبق این آیه شریفه پیامبر از «ابنائنا» و «انفسنا» و «نسائنا» دعوت کرده است. اگر منظور از «أنفسنا» خود پیامبر صلی الله علیه و آله باشد، آیا دعوت از خویشتن معنی دارد؟ با توجّه به این که قرآن مجید فصیح ترین سخنان است، قطعاً چنین مطلب غیر فصیحی نمی‌گوید و به پیامبر دستور نمی‌دهد که از خویشتن دعوت کند. پس قطعاً منظور از «انفسنا» خود پیامبر صلی الله علیه و آله نیست. علاوه بر این، ما در ادبیّات عرب ندیده‌ایم که به داماد، پسر خطاب شود و چنین استعمالی بسیار نامأنوس و مجازی می‌باشد.

از چنین اظهار نظرهایی زیاد تعجّب نکنید؛ این، نتیجه تعصّب‌های بیجاست؛ این گونه تعصّبها بجائی می‌رسد که بعضی از اشخاص حاضر هستند برای حفظ عقائد نادرست خود، حتّی مطالبی را بر قرآن تحمیل کنند!

2- عجیب‌تر از سخن آلوسی، نظریّه محمّد عبده در المنار است. وی در کتاب المنار، هنگامی که به تفسیر آیه مباهله می‌رسد، می‌نویسد:

الرّوایات متّفقة علی أنّ النّبی صلی الله علیه و آله اختار للمباهلة علیّاً و فاطمة و ولدیهما و یحملون کلمة نسائنا علی فاطمة و کلمة انفسنا علی علیٍّ فقط و مصادر هذه الرّوایات الشّیعة و مقصدهم منها معروف «2» آیات ولایت در قرآن، ص: 209

احادیث و روایات اتّفاق دارند که پیامبر صلی الله علیه و آله برای مباهله علی و فاطمه و دو پسر آنان را انتخاب کرد. و کلمه «نسائنا» در آیه شریفه بر فاطمه و کلمه «انفسنا» بر «علی» حمل شده است؛ البتّه مستند این روایات و منبع آن، شیعیان است و هدف آنها از این گونه روایات روشن است!

واقعاً این سخن از محمّد عبده عجیب است و صدر و ذیل آن متناقض می‌باشد زیرا در ابتدای سخن ادّعای اتّفاق و اجماع روایات می‌کند و در ذیل آن، همه آنها را به شیعه نسبت می‌دهد!

علاوه بر این که (همانگونه که گذشت) سخن ذیل صحیح نیست، چون بیشتر روایات مذکور- بر خلاف ادّعای ایشان- از اهل سنّت نقل شده است.

در مقابل این سخنان بی‌اساس جز تأسّف و افسوس چیزی نمی‌توان گفت.

به هر حال، آیه مباهله، با توضیحاتی که گذشت، از آیات محکم و صریحی است که دلالت روشنی بر ولایت امیر مؤمنان علیه السلام و فرزندانش علیهم السلام دارد.

سؤال: درست است که آیه مباهله فضیلت و افتخاری برای امیر المؤمنین، علیّ بن أبی طالب علیه السلام، محسوب می‌شود؛ ولی چه ارتباطی با مسأله ولایت و رهبری آن حضرت دارد، که شما در اینجا به عنوان یکی از آیات مربوط به ولایت مورد بحث قرار داده‌اید؟

پاسخ: همانگونه که گذشت منظور از «أنفسنا» در آیه مباهله، شخص حضرت علی علیه السلام است. این که پیامبر صلی الله علیه و آله، علی علیه السلام را جان خود خوانده، و او را «نفس» خویش خطاب کرده، آیا معنای حقیقی مراد است، یا تنزیل مقامی منظور است؟

بدون شک معنای حقیقی منظور نیست؛ یعنی «علی» پیامبر نیست! بلکه منظور این است که علی علیه السلام در فضائل و کمالات و مقامات همچون پیامبر صلی الله علیه و آله است، در شجاعت و رشادت و شهامت و تقوا و ایثار و خلاصه تمام کمالات و مقامات مانند پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله است. نتیجه این که علی علیه السلام در مقامات و کمالات نازل منزله پیامبر صلی الله علیه و آله و تالی‌تلو اوست.