زیرا کسی که خود جانش را در طبق اخلاص میگذارد و آن را در معرض فروش قرار میدهد، قابل مقایسه با کسی که با تشویق و درخواست خریدار حاضر به این کار میشود نیست، هر چند که بدون شک چنین عملی نیز بسیار ارزشمند است.
علاوه بر این، آیه محلّ بحث با کلمه «مِنْ» تبعیضیّه «وَ مِنَ النَّاسِ» شروع میشود، یعنی تنها بعضی از مردم قادر بر این کار فوقالعاده هستند؛ در حالی که در دو آیه دیگر، که مسأله معامله جان با بهشت یا نجات از دوزخ در آن مطرح شده، جنبه عمومی و همگانی دارد (اشْتَری مِنَ الْمُؤْمِنینَ).
ارتباط آیه لیلة المبیت با آیات قبل
ارتباط آیه لیلة المبیت با آیات قبل
اگر آیات سهگانه قبل از آیه لیلة المبیت را به دقّت مطالعه کنیم، عظمت کار علی علیه السلام در آن شب پرمخاطره، و جایگاه رفیع آن حضرت در نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم روشنتر میشود؛ به این آیات توجّه کنید:
«وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یُعْجِبُکَ قَوْلُهُ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا»- بعضی از منافقین بقدری خوش ظاهر و زبانباز هستند که وقتی تو را میبینند اظهار محبّت و ارادت میکنند، و سخنان فریبنده و پرجاذبه آنها تو را به اعجاب وامیدارد، در حالی که باطن آنها چیز دیگری است.
«وَ یُشْهِدُ اللَّهَ عَلَی ما فِی قَلْبِه وَ هُوَ الَدُّ الْخِصَامِ»- خداوند از باطن این منافقان چاپلوس و خوش ظاهر آگاه است، هر چند آنها خداوند را هم بر آنچه در دل دارند گواه میگیرند، این افراد خوش ظاهر منافق سرسختترین «1» دشمنان اسلام هستند. این آیات به «اخْنس بن شریق» اشاره دارد که از منافقان و دوچهرهگان خوشبیان و خوشبرخورد و خوشظاهر بود، برخوردهای ظاهری وی بقدری متناسب بود که هر بینندهای را به خود جذب میکرد، او تظاهر به تقدّس و ایمان و تقوی میکرد، ولی انسانی پست و بیایمان بود و قلباً اعتقادی به خدا و پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم نداشت «2». خداوند متعال در آیه بعد دلیل نفاق و دشمنی «اخنس» را