- مقدّمه 1
- آتش عشقِ حسینی 3
- عاشورا ، روز غم 4
- دیده های خندان 5
- محرّم ، ماه سوگواری 5
- سالگرد سوگ حسین علیه السّلام 6
- بودجه عزاداری 7
- نوحه خوانی سنّتی 7
- پاداش شعر گفتن برای حسین علیه السّلام 8
- سرودن برای اهل بیت علیهم السّلام 9
- اصحاب مدح و مرثیه 10
- شعر خوانی در ایّام عزا 10
- مرثیه ، نصرت اهل بیت علیهم السّلام 11
- كُشته اشك 12
- یك قطره اشك 13
- به یاد فرزندان فاطمه علیها السّلام 14
- بهشت ، پاداش عزاداری 14
- سوگواری در خانه ها 15
- اشك علی علیه السّلام در سوگ شهدای كربلا 16
- بیست سال گریه 17
- اشك ، حجاب دوزخ 17
- ادب سوگواری 18
- چشمهای اشكبار 19
- مجالس حسینی 20
- احیاء خط اهل بیت علیهم السّلام 20
- اشكهای ارزشمند 21
- دلهای سوخته 22
- گریه برمظلومیّت شیعه 23
- ثواب بی حساب 23
- كوثر و اشك 24
- گریه آسمان 25
- گریه و اندوه مطلوب 26
- پیامبر صلّی اللّه علیه و آله و گریه بر شهید 26
- نَفَسهای تسبیح 27
- فرشتگان سوگوار 28
- گریه بر حسین علیه السّلام 29
- مجالسی به یاد اَئمّه علیهم السّلام 30
- آثار گریستن بر حسین علیه السّلام 30
- اشگ و آمرزش گناه 31
- همدلی با عترت 32
- پی نوشتها 33
- مشخصات كتاب 33
- مقدمه 34
- چكیده 37
- واژگان كلیدی: 37
- فصل اول؛ تعریف ماهیت عزاداری 38
- فصل دوم فلسفهی عزاداری (چرا باید عزاداری كرد)؟ 41
- فصل سوم ثمرات عزاداری 46
- فصل چهارم عزاداری از دیدگاه روایات 49
- منابع و مآخذ 57
- پینوشت 58
- مشخصات كتاب 59
- چرا باید حادثه عاشورا را گرامی بداریم؟ 60
- ضرورت برگزاری مجالس حسینی 60
- مقدمه 60
- سابقه گریه 62
- گریه بر امام حسین و عاشوراییان 62
- دین و عزاداری 62
- لیاقت گریه و سوگواری 62
- گریه و سوگواری قبل از شهادت 63
- گریه پیامبر 63
- گریه بر امام حسین قبل از تولد 63
- گریه امام علی 63
- گریه آدم 63
- گریه و سوگواری بعد از شهادت 64
- نتیجه گیری 65
- مشخصات كتاب 65
- پیشگفتار 67
- برپایی شعائر دینی 68
- عزاداری 78
- عزاداری از مظاهر حبّ و بغض 84
- برپایی عزاداری در راستای وحدت 91
- حكم حضور در عزای اولیای الهی 91
- سینهزنی در سوگ امام حسینعلیه السلام 92
- لباس مشكی پوشیدن 97
- توضیح 98
- مرثیهسرایی 98
- مرثیهسرایی در سوگ اولیای الهی 99
- اشاره 100
- مرثیهسرایی در سوگ امام حسینعلیه السلام 100
- توضیح 104
- ادله جواز و رجحان مرثیهسرایی به شعر 105
- اشاره 105
- مرثیهسرایی به شعر در سوگ امام حسینعلیه السلام 120
- گریستن 131
- گریه در سوگ اولیای الهی از دیدگاه عقل 136
- گریه در سوگ اولیا از دیدگاه تاریخ 137
- گریستن در سوگ امام حسینعلیه السلام 145
- بررسی ادله مخالفین 149
- جزع در سوگ امام حسینعلیه السلام 153
- تباكی در سوگ اولیای الهی 155
- روانشناسی گریستن 156
- اشاره 157
- واقعه عاشورا در اندیشه اهل سنت 165
- واقعه عاشورا در اندیشه مسیحیان 169
- پی نوشت ها 176
- مقدمه 177
- مشخصات كتاب 177
- نقش عزاداری در بازسازی قیام عاشورا و آثار آن در زمینههای گوناگون 178
- مشخصات كتاب 179
- نتیجه 179
- چكیده 180
- ادله و انواع مخالفان 181
- عزاداری از مصداقهای شعائر 181
- حكم كلی گریه و عزاداری 181
- پاورقی 182
- مشخصات كتاب 183
- كلمة الاستاذ 184
- سخن استاد 186
- سرآغاز 188
- فصل اول: ماهیت شعائر/ 19 189
- اشاره 194
- انحصار واضع در شارع نیست … ص: 30 195
- برخی از شعائر را خود شارع وضع میكند، و این به معنی … ص: 30 195
- فصل دوم: مشروعیت شعائر نو ظهور 198
- فصل سوم: پاسخ به اعتراضات 208
- فرق خرافه با تخیّل و توهم … ص: 62 213
- اشاره 213
- عَلَم و پرچم و كتیبه و … ص: 65 215
- خرافه و شعائر در دو جهت متقابل … ص: 64 215
- تخیّل در نقل مصیبت … ص: 66 216
- اشاره 219
- اقسام استهزاء … ص: 71 220
- خطر تاثیر اهانت و استهزاء بر عقل اجتماعی … ص: 74 222
- دایرههای مختلف شعائر … ص: 77 224
- حفظ هویّت داخلی مومنان در گرو تعظیم شعائر ایمانی … ص: 85 227
- وهن مذهب یا نابودی مذهب؟ … ص: 86 228
- مطلب نخست: تحمّل ضرر در مسیر كسب فضائل … ص: 91 230
- اشاره 230
- مطلب دوم: شعائر حسینی مهمتر از ضرر شخصی … ص: 96 234
- مطلب سوم: كدامین ضرر؟ … ص: 105 240
- ضرر دنیوی و نفع اخروی … ص: 105 240
- منافع دنیوی و اخروی بیشمار شعائر حسینی مانع از تحقّق ضرر در آن است … ص: 107 242
- شعائر حسینی برای از خود گذشتناست نهخود را حفظ كردن … ص: 109 243
- همانند نیكان باش … ص: 111 244
- فهرستها/ 113 245
- مشخصات كتاب 281
- مقدمه ناشر 282
- برپایی شعائر دینی 283
- الف - آیات شعائر 285
- توضیح 285
- ب - آیات مشابه 286
- پاسخ 289
- اشاره 289
- پاسخ 290
- پاسخ 291
- پاسخ 291
- پاسخ 291
- پاسخ 292
- پاسخ 292
- پاسخ 293
- برپایی مراسم جشن 294
- اشاره 295
- وجوب محبّت 295
- توضیح 295
- ب) صفا و مروه 298
- الف) مقام ابراهیمعلیه السلام 298
- اشاره 298
- ج) فدیه 299
- د) رمی جمرات 299
- اشكال اوّل 307
- پاسخ 307
- اشكال دوم 307
- اشاره 307
- پاسخ 307
- پاسخ 308
- اشكال چهارم 308
- اشكال سوم 308
- پاسخ 308
- پاسخ 309
- اشكال پنجم 309
- اشكال ششم 310
- پاسخ 310
- عزاداری از دیدگاه عقل 311
- عزاداری از مظاهر حبّ و بغض 314
- اشاره 314
- توضیح 314
- كسانی كه محبّت آنها واجب است 314
- اهلبیت كیانند؟ 315
- دوستی اهل بیت در قرآن كریم 316
- دوستی اهلبیتعلیهم السلام در روایات 317
- ادلّه خاص 319
- جلوههای حبّ در زندگی انسان 320
- روان شناسی عزاداری 322
- توضیح 322
- حكم حضور در عزای اولیای الهی 326
- الف - روایات شیعه 327
- توضیح 327
- ب - روایات اهل سنت 328
- اشاره 330
- الف - روایات عامه 330
- پاسخ 331
- ب - روایات اهل بیتعلیهم السلام 331
- پاسخ 332
- لباس مشكی پوشیدن 332
- فهرست منشورات مسجد مقدّس جمكران 334
- سلسله كتابهای پیرامون وهابیت 335
- پی نوشت ها 336
- مشخصات كتاب 337
- هیجانهای روانی ناشی از عزاداری 338
- مقدمه 338
- پیشگفتار 338
- مراسم عزاداری یك گروه اجتماعی 338
- عزاداری چیست 338
- آسیبشناسی مراسم عزاداری 339
- مراسم عزاداری از دیدگاه متون دینی 339
- پاورقی 339
- مشخصات كتاب 340
- تاریخچه شكل گیری مجالس عزاداری 340
- مقدمه 340
- گفتاری از مصلحان معاصر در باب اصلاح عزاداریها 340
- ابعاد عاطفی 341
- اشاره 341
- نقش گریه در تحریك احساسات 341
- فلسفه عزاداری 341
- اشاره 341
- پاورقی 342
- پیشنهادات عملی 342
- چگونگی برگزاری عزاداریها و مشكلات آنها 342
- چكیده 343
- مشخصات كتاب 343
- عزاداری در ادب فارسی 344
- مقدمه 344
- تاریخچه عزاداری 344
- نتایج عزاداری 344
- ابعاد سیاسی عزاداری 344
- پاورقی 345
- مشخصات كتاب 345
- چكیده 346
- پاورقی 347
- مشخصات كتاب 348
- پیشگفتار 350
- مراتب عزاداری و عزاداران 351
- قرآن كریم 354
- شناخت معصومین و انواع مصائب آنها 354
- زیارت عاشورا 354
- اشاره 355
- زیارت ناحیه مقدسه 355
- جامعه كبیره 355
- اشاره 355
- جایگاه دین در حیات بشری 356
- مصیبت اعظم 356
- حیات طبیعی، كه شامل مراحل چهارگانه ذیل است 356
- حیات انسانی یا فطری 356
- اشاره 356
- اشاره 356
- متخصص كیست؟ 357
- چرا به شناخت اهل بیت نیازمندیم؟ 357
- معصومین راسخان در علم و عالمان به تأویل كتاب خدا هستند 357
- جایگاه رهبر متخصص و معصوم در حیات بشری 357
- اصل اصالت تخصص 357
- رابطه وجودی ما و اهل بیت 358
- سینه معصومین جایگاه حقیقت قرآنی است 358
- فطری بودن دین و روح تشیع 358
- معصومین نعمت ظاهر و باطن خداوند هستند 358
- اهل بیت پدران حقیقی ما هستند 358
- اهل بیت بزرگترین خویشاوند ما هستند 359
ابن عبدربّه و دیگران نقل كردهاند: «و لمّا دفن - الحسن بن علی - قام اخوه محمد بن الحنفیة علی قبره باكیاً و قال: رحمك اللَّه یا ابامحمد»؛(216) «چون حسن بن علی دفن شد برادرش محمد بن حنفیه گریان بر بالای قبر او ایستاد و عرض كرد: خداوند تو را رحمت كند ای ابامحمد!».
31 - گریه اهل مدینه هنگام یادآوری رسول خداصلی الله علیه وآله
جزری نقل میكند: بلال در عالم رؤیا پیامبر را خواب دید در حالی كه به او فرمود: «ماهذه الجفوة یا بلال؟ اما اَن لك اَن تزورنا؟»؛ «این چه جفایی است ای بلال! آیا وقت آن نرسیده كه به زیارت ما بیایی؟». بلال در حالی كه محزون بود بیدار شد و سوار بر مركب شده، به سوی مدینه آمد و مستقیماً به طرف قبر پیامبرصلی الله علیه وآله رفت و شروع به گریه كرد و خود را به قبر حضرت مالید. حسن و حسینعلیهما السلام آمدند. بلال آن دو را میبوسید و به خود میچسباند. آن دو به بلال فرمودند: ما میخواهیم تو هنگام سحر اذان بگویی. بلال بالای بام مسجد رفت. چون گفت: «اللَّه اكبر، اللَّه اكبر». مدینه از گریه مردم بر خود لرزید. چون گفت: اشهد أن لا اله الاّ اللَّه، شیون اهل مدینه بیشتر شد. چون گفت: اشهد انّ محمّداً رسول اللَّه، زنان از خانهها بیرون ریختند، و روزی به مانند آن روز دیده نشد كه این گونه مردان و زنان گریسته باشند.(217)
گریستن در سوگ امام حسینعلیه السلام
با مراجعه به تاریخ و حدیث پی میبریم كه پیامبر و اهل بیت ایشانعلیهم السلام و صحابه و تابعین و بزرگان امت، در سوگ مصیبت امام حسینعلیه السلام گریستهاند. اینك به نمونههایی كه در كتب اهل سنت به آن تصریح شده، اشاره میكنیم:
1 - گریه رسول خداصلی الله علیه وآله در سوگ امام حسینعلیه السلام
عایشه میگوید: «دخل الحسین بن علیعلیه السلام علی رسول اللَّهصلی الله علیه وآله و هو یوحی الیه، فبرك علی ظهره و هو منكبّ، و لعب علی ظهره. فقال جبرئیل: یا محمد! ان امتك ستفتن بعدك و یقتل ابنك هذا بعدك. و مدّ یده فاتاه بتربة بیضاء و قال: فی هذه الارض یقتل ابنك اسمها الطفّ. فلمّا ذهب جبرئیل خرج رسول اللَّهصلی الله علیه وآله الی اصحابه و التربة فی یده، و فیهم ابوبكر و عمر و علی و حذیفة و عمار و ابوذر و هو یبكی فقالوا: ما یبكیك یا رسول اللَّه! فقال: اخبرنی جبرئیل ان ابنی الحسین یقتل بعدی بارض الطف و جاءنی بهذه التربة فاخبرنی انّ فیها مضجعه»؛(218) حسین بن علیعلیه السلام در حالی كه بر رسول خداصلی الله علیه وآله وحی نازل شده بود وارد شد و از كمر او بالا رفت و بر پشت او بازی نمود. جبرئیل به حضرت عرض كرد: ای محمّد! همانا زود است كه امتت بعد از تو فتنه كنند و این فرزندت را به قتل برسانند. آن گاه دست دراز كرد و مشتی از تربت را به او داد و گفت: در این سرزمین است كه فرزندت كشته خواهد شد، سرزمینی كه اسم آن "طفّ" است. چون جبرئیل رفت، رسول خداصلی الله علیه وآله در حالی كه آن تربت در دستش بود بر اصحابش وارد شد. در میان آنان ابوبكر، عمر، علی، حذیفه، عمار و ابوذر بودند. حضرت شروع به گریه كرد. عرض كردند: چه چیز شما را به گریه درآورده است ای رسول خداصلی الله علیه وآله؟! حضرت فرمود: جبرئیل مرا خبر داد كه همانا فرزندم حسین بعد از من در سرزمین طفّ كشته خواهد شد. و برای من این تربت را آورد و خبر داد كه در آن جا محلّ دفن او خواهد بود.»
2 - گریه امام علیعلیه السلام در سوگ امام حسینعلیه السلام
ابن عساكر از نجی نقل میكند كه من با علیعلیه السلام حركت كردیم. چون به نینوا كه در راه صفین بود رسید، حضرت ندا داد: «اصبر یا اباعبداللَّه! اصبر یا اباعبداللَّه بشطّ الفرات. قلت: و ما ذاك؟ قال: دخلت علی النبیصلی الله علیه وآله ذات یوم و عیناه تفیضان، قلت: یا نبیّ اللَّه! اغضبك احد، ما شأن عینیك تفیضان؟ قال: بل قام من عندی جبرئیل قبل امد فحدّثنی انّ الحسین یقتل بشطّ الفرات. قال: فقال: هل لك الی ان اشمّك من تربته؟ قال: فقلت: نعم، فمدّ یده فقبض قبضة منه تراب فاعطانیها فلم املك عینیّ ان فاضتا»؛(219) «صبر كن ای اباعبداللَّه! صبر كن ای اباعبداللَّه در شطّ فرات. راوی میگوید: عرض كردم: برای چه؟ حضرت فرمود: روزی بر پیامبر وارد شدم در حالی كه دو چشمش گریان بود. عرض كردم: ای پیامبر خداصلی الله علیه وآله! آیا كسی تو را به غضب درآورده است؟ چه شده كه چشمانتان اشكبار است؟ حضرت فرمود: لحظاتی قبل جبرئیل اینجا بود و مرا خبر داد كه حسینعلیه السلام در كنار شطّ فرات به قتل خواهد رسید. نجی میگوید: حضرت به من فرمود: آیا میخواهی از تربتش به تو دهم تا استشمام نمایی؟ عرض كردم: آری. آن گاه دست خود را دراز كرده و مشتی از خاك برداشت و به من عطا نمود. من نتوانستم جلوی خود را بگیرم، لذا اشكم جاری شد.»
3 - گریه امام سجادعلیه السلام در سوگ امام حسینعلیه السلام