بانک جامع عزاداری ویژه ماه محرم صفحه 149

بررسی ادله مخالفین‌

كسانی كه از اهل سنت منكر جواز و رجحان گریستن بر اموات هستند، به ادله‌ای چند تمسك كرده‌اند كه آن‌ها را مورد بحث و بررسی قرار می‌دهیم:

مسلم و دیگران از عبداللَّه نقل كرده‌اند كه گفت: حفصه بر عمر گریست. عمر به او گفت: آرام باش، ای دختركم! آیا نمی‌دانی كه رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود: «انّ المیّت یعذّب ببكاء اهله علیه»؛(231) «گریه خانواده میت، او را عذاب می‌دهد.»

و نیز از ابن عمر نقل شده كه چون عمر نیزه خورد بیهوش شد. بر او صدا به شیون بلند نمودند. چون به هوش آمد، گفت: آیا نمی‌دانید كه رسول خداصلی الله علیه وآله فرمود: «انّ المیت لیعذب ببكاء الحیّ»؛(232) «همانا مرده، بر گریه زنده عذاب می‌شود.»

پاسخ

اوّلاً: این احادیث با احادیثی كه قبلاً ذكر شد و همه دلالت بر جواز یا رجحان گریه دارد، معارض است.

ثانیاً: از احادیث دیگر استفاده می‌شود كه عمر بن خطاب در تطبیق این حدیث نبوی بر موردش اشتباه كرده است، زیرا صهیب می‌گوید: «من بعد از شنیدن این حدیث از عمر، نزد عایشه رفتم و آن چه از عمر شنیده بودم برای او بازگو كردم. عایشه گفت: نه به خدا سوگند! رسول خداصلی الله علیه وآله هرگز نفرمود كه میّت به گریه كسی عذاب می‌شود، بلكه فرمود: «انّ الكافر یزیده اللَّه ببكاء اهله عذاباً، وانّ اللَّه لهو اضحك و أبكی، و لاتزر وازرة وزر اخری»؛(233) «همانا خداوند عذاب كافر را به سبب گریه اهلش زیاد می‌كند. و همانا خداوند می‌خنداند و می‌گریاند، هیچ كسی بار دیگری را حمل نمی‌كند.»

هشام بن عروه از پدرش نقل می‌كند كه نزد عایشه قول ابن عمر نقل شد كه میت به گریه اهلش بر او عذاب می‌شود، عایشه گفت: خدا رحمت كند اباعبدالرحمن را، او چیزی را شنیده ولی حفظ نكرده است. روزی جنازه مرد یهودی را از كنار رسول خداصلی الله علیه وآله عبور دادند در حالی كه اهلش بر او می‌گریستند. پیامبرصلی الله علیه وآله فرمود: «انتم تبكون و انّه لیعذب»؛(234) «شما گریه می‌كنید و او عذاب می‌شود.»

ثالثاً: قبلاً به روایتی اشاره كردیم كه عمر نزد پیامبرصلی الله علیه وآله از گریه زنان بر میّت منع كرد، ولی رسول خداصلی الله علیه وآله به او فرمود: «دعهنّ یا عمر! فانّ العین دامعة و القلب مصاب و العهد قریب»؛ «ای عمر! آنان را رها كن، زیرا چشم اشك ریزان و قلب مصیبت‌دیده و عهد قریب است.»