بانک جامع عزاداری ویژه ماه محرم صفحه 227

«اقْرَأْ عَلَی مَنْ تَرَی أَنَّهُ یُطِیعُنِی مِنْهُمْ وَ یَأْخُذُ بِقَوْلِیَ السَّلَامَ وَ أُوصِیكُمْ بِتَقْوَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الْوَرَعِ فِی دِینِكُمْ وَ الِاجْتِهَادِ للَّهِ وَ صِدْقِ الْحَدِیثِ وَ أَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَ طُولِ السُّجُودِ وَ حُسْنِ الْجِوَارِ فَبِهَذَا جَاءَ مُحَمَّدٌ صلی اللَّه علیه و آله أَدُّوا الْأَمَانَةَ إِلَی مَنِ ائْتَمَنَكُمْ عَلَیْهَا بَرّاً أَوْ فَاجِراً فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی اللَّه علیه و آله كَانَ یَأْمُرُ بِأَدَاءِ الْخَیْطِ وَ الْمِخْیَطِ صِلُوا عَشَائِرَكُمْ وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ وَ عُودُوا مَرْضَاهُمْ وَأَدُّوا حُقُوقَهُمْ فَإِنَّ الرَّجُلَ مِنْكُمْ إِذَا وَرِعَ فِی دِینِهِ وَ صَدَقَ الْحَدِیثَ وَ أَدَّی الْأَمَانَةَ وَ حَسُنَ خُلُقُهُ مَعَ النَّاسِ قِیلَ هَذَا جَعْفَرِیٌّ فَیَسُرُّنِی ذَلِكَ وَ یَدْخُلُ عَلَیَّ مِنْهُ السُّرُورُ وَ قِیلَ هَذَا أَدَبُ جَعْفَرٍ وَ إِذَا كَانَ عَلَی غَیْرِ ذَلِكَ دَخَلَ عَلَیَّ بَلَاؤُهُ وَعَارُهُ وَقِیلَ هَذَا أَدَبُ جَعْفَرٍ فَوَ اللَّهِ لَحَدَّثَنِی أَبِی علیه السلام أَنَّ الرَّجُلَ كَانَ یَكُونُ فِی الْقَبِیلَةِ مِنْ شِیعَةِ عَلِیٍّ علیه السلام فَیَكُونُ زَیْنَهَا آدَاهُمْ لِلْأَمَانَةِ وَأَقْضَاهُمْ لِلْحُقُوقِ وَأَصْدَقَهُمْ لِلْحَدِیثِ إِلَیْهِ وَصَایَاهُمْ وَ وَدَائِعُهُمْ تُسْأَلُ الْعَشِیرَةُ عَنْهُ فَتَقُولُ مَنْ مِثْلُ فُلَانٍ إِنَّهُ لآَدَانَا لِلْأَمَانَةِ وَ أَصْدَقُنَا لِلْحَدِیثِ». «1»

«به هر كسی كه گمان می‌كنی گوش به حرف من می‌دهد و از سخنان من پیروی می‌كند سلام مرا برسان، من شما را به

شیوه‌های نوین عزاداری بدعت یا سنت؟، ص: 84

رعایت تقوی خدا ودوری از گناهان در دینتان، وتلاش جدی برای خدا وراستگویی واداء امانت وسجده‌های طولانی وخوش همسایگی سفارش می‌كنم، كه پیامبر چنین آیینی را آورده است. هر كه به شما اعتماد كرد و امانتی نزد شما گذاشت امانتش را به او بر گردانید چه او انسان خوب یا انسان بدی باشد، هر آینه رسول خدا می‌فرمود نخ وسوزنی را اگر كسی به امانت نزد شما گذاشت به او برگردانید. به قومتان نیكی كرده و به داد آنها برسید، به تشییع جنازه آنها بروید واز مریضهایشان عیادت كنید وحقوقشان را به آنها بپردازید. اگر یكی از شما در دینش پرهیزكار بوده، راستگو وامانتدار باشد، اخلاقش با مردم خوب باشد می‌گویند این جعفری است ومن به خاطر او خوشنود می‌شوم، گفته می‌شود این تربیت جعفر است. ولی اگر این طور نباشد بلا وعارش بر من خواهد بود ومی‌گویند این تربیت جعفر است. به خدا قسم پدرم برایم نقل كرد: كه شیعیان علی علیه السلام در قبیله‌ای كه بودند مایه زینت آن قبیله بوده، از همه امانتدارتر واز همه بیشتر مراعات حقوق مردم را می‌كردند واز همه راستگوتر بودند، همه او را وصی خود قرار می‌دادند و سفارش‌های خود را به او می‌كردند، و امانت‌های خود رابه او می‌سپردند. وقتی از اهل قبیله سوال می‌كردی می‌گفتند: چه كسی مانند فلانی است به راستی كه او از همه ما امانتدارتر و راستگوتر است».

كوتاه سخن آنكه: بسیاری از مشكلاتی كه برای شعائر پیش می‌آید و سبب استهزاء دیگران میشود ناشی از خلط دایره‌های شعائر است، باید

شیوه‌های نوین عزاداری بدعت یا سنت؟، ص: 85

متخصصان و كارشناسان در علوم و فنون مختلف مانند شاعران، ادیبان، گویندگان، مداحان، و كسانی كه در امور فرهنگی و مجالس مذهبی دست اندر كارند با دقت بررسی كنند كه مخاطب هر نوع شعیره ای چه كسانی هستند و از چه ابزاری برای جذب آنها میتوان بهره جست. به شرط اینكه آن ابزار تنها بازگو كننده معالم دین باشد نه اینكه بازگو كننده چیزهایی خارج از دین، كه ركن شعیره نیز همین است؛ یعنی علامت حسی كه بازگو كننده و دال بر یكی از معانی ثابت و واقعی دین است.

حفظ هویّت داخلی مومنان در گرو تعظیم شعائر ایمانی … ص: 85

اكثر شعائر دینی برای محیطهای داخلی مسلمانان یا مومنان جعل شده است، و هدف از آن تقویت و حفظ هویّت الهی و ملكوتی آنهاست، تا در دیگران ذوب نشوند و اصالت ایمانی و اسلامی آنها محفوظ بماند.

به همین جهت می‌بینیم كسانی كه مدتی از این شعائر فاصله گرفته‌اند مانند كسانی كه در محیطهای غیر اسلامی و غیر ایمانی زندگی میكنند؛ كه نه صدای اذان می‌شنوند و نه نماز جماعت می‌بینند، نه اسمی از خدا به گوششان میخورد و نه مسجد و محراب و مظهری از مظاهر اسلامی را می‌بینند، نه مجلس روضه میروند و نه علم و پرچم و مشعل و خیمه عزای سید مظلومان را می‌بینند و نه صدای روضه را میشنوند، نه ماه رمضان می‌بینند و نه صدای دعا و مناجات سحر و افطار را میشنود، نه صوت كمیل و نه نوای ندبه به گوششان می‌رسد؛ آرام آرام روح ایمانی و اسلامی آنها میمیرد و هویّت دینی و ملكوتی و آسمانیشان از بین رفته و در دیگر هویّت‌ها ذوب شده و اصالت دینی خود را از دست میدهند.