بانک جامع عزاداری ویژه ماه محرم صفحه 331

پاسخ‌

این حدیث ناظر به موردی است كه كسی این افعال را به عنوان اعتراض به قضای الهی در مقابل مرگ عزیزش انجام دهد. و این نكته‌ای است كه بسیاری از شارحان صحیح بخاری؛ از قبیل: عسقلانی، ملا علی قاری، كرمانی، قسطلانی به آن اشاره كرده‌اند.(140)

كرمانی می‌نویسد: «اگر كسی بگوید: گریبان چاك كردن و به صورت زدن باعث نمی‌شود كه فاعل این دو كار از این امت خارج گردد، پس این نفی چه معنایی دارد؟ در جواب می‌گوییم: این به جهت شدت و تغلیظ است، مگر آن كه ادعای مطالب جاهلیت را به گونه‌ای تفسیر كنیم كه موجب كفر شود، مانند تحلیل حرام یا عدم تسلیم در برابر قضای الهی، كه در این صورت نفی حقیقی است».(141)

مناوی در ذیل این حدیث می‌نویسد: «این تعبیر دلالت بر عدم رضایت دارد، و سبب آن چیزی است كه این اعمال متضمن آن است كه از آن جمله راضی نبودن به قضای الهی است».(142)

نتیجه این كه: این حدیث هرگز ناظر بر سینه‌زنی در روز عاشورا و در عزای امام حسین‌علیه السلام و دیگر اولیای الهی نیست، عملی كه به جهت تعظیم دین و شعائر آن و اظهار محبت نسبت به اهل بیت پیامبرعلیهم السلام انجام می‌گیرد.

ب - روایات اهل بیت‌علیهم السلام‌

در منابع شیعی روایاتی وجود دارد كه به ظاهر از نوحه‌سرایی و سینه‌زنی نهی كرده است؛

1 - جابر بن عبداللَّه انصاری می‌گوید: از امام باقرعلیه السلام درباره (جزع) سؤال كردم؟ حضرت فرمود: «اشدّ الجزع الصراخ بالویل و لطم الوجه و الصدر و جزّ الشعر من النواصی و من اقام النواحه فقد ترك الصبر و اخذ فی غیر طریقة»؛(143) «شدیدترین مرتبه جزع عبارت است از فریاد همراه وای گفتن، زدن به صورت و سینه و كندن مو از جلوی سر، و هركس نوحه‌گری بر پا كند به طور حتم صبر را رها كرده و در راه غیر صبر قرار گرفته است.»
2 - از امام صادق‌علیه السلام نقل شده كه فرمود: «نهی رسول اللَّه‌صلی الله علیه وآله عن الرنة عند المصیبة و نهی عن النیاحة و الاستماع الیها»؛(144) «رسول خداصلی الله علیه وآله از فریاد برآوردن هنگام مصیبت نهی كرده است. و نیز از نوحه‌سرایی و گوش دادن به آن نیز نهی نموده است.»
3 - عمرو بن ابی مقدام می‌گوید: از امام باقرعلیه السلام شنیدم كه درباره آیه « وَلایَعْصِینَكَ فی مَعْرُوفٍ».(145) فرمود: رسول خداصلی الله علیه وآله به دخترش فاطمه‌علیها السلام فرمود: «اذا أنا متّ فلاتخمشی علیّ وجهاً و لاتُرخی علیّ شعراً ولاتنادی بالویل ولاتقیمنّ علیّ نائحة»؛(146) «هر گاه من از دنیا رفتم صورت خود را خراش مده، و موی خود را پریشان مساز و برای من نوحه‌گری نكن.»