فلسفه اشک صفحه 20

با اینکه در قرآن بسیار از تعقل سخن گفته شده است، ولی عقل به طور مستقل، نه خطاب به تفکر و تعقل و تدبر شده است و نه عدم تفکر استناد به عدم تعقل شده است و نه عقل مدح و یا نکوهش شده است؛ بلکه قلب مورد خطاب و مدح و ذم است. بنابراین، قلب، مرکز تصمیم گیری است و ادراک حواس و عقل، تابع تصمیم قلب است. اگر قلب بسته باشد و نخواهد، نه گوش می شنود، نه چشم می بیند و نه عقل درک می کند. آنچه تصمیم می گیرد که بفهمد یا نفهمد، دل است و فرمان انجام هر کاری به دست اوست. این حقیقت با کمی دقت در رفتار خود انسان هویدا است که ادراک - چه ادراک حسی و چه ادراک عقلی - تابع قلب و دل است. اگر قلب توجه نکند، چشم نمی بیند. در هر ساعت چشم ما رخدادهای بسیاری را می بیند؛ ولی تنها شمار اندکی که قلب به آن توجه داشته است در ذهن ما می ماند. گوش هم هر آن صداهای فراوانی را می شنود اما شمار کمی از آنها را به خاطر می سپارد و عقل نیز بسیاری از اشتباه های روشن را می بیند؛ ولی چون دل به آن توجه ندارد، از خطای آن می گذرد. مطالب بسیاری را می خواند و مرور می کند؛ اما چون علاقه ای به آنها ندارد، آنها را درک نمی کند.

این همان چیزی است که در قرآن از آن به غُلف قلب، رین قلب و ختم و طبع قلب یاد شده است که علاقه نداشتن سدی در راه فهم و درک است. گریه هم یکی از افعال آدمی است که مرکز آن دل آدمی است. تا دل نخواهد گریه جاری نخواهد شد. یکی از مهم ترین کارهای دل، گریه

است؛ گریه، زبان دل است و جالب این است که این زبان را انسان ها بسیار خوب می فهمند.