فلسفه اشک صفحه 56

انسان بهاری است و دیو و دَد از آن فراری اند.

به آب دیده چون جنت توان یافت

روان شو چیز دیگر را چه پایی؟

که آب چشم با خون شهیدان

برابر می رود اندر روایی(1)

گریه خوب و گریه بد

گریه هم مثل هر کار دیگری می تواند خوب یا بد باشد. خوب و بد بودن گریه، هم به انگیزه و هم به پیامدها و نتایج گریه بستگی دارد. مهم این است که ملاک های گریه خوب و گریه بد را بشناسیم تا بتوانیم براساس آن، گریه خوب را از گریه بد تشخیص دهیم.

نخستین معیار گریه خوب این است که گریه، ناشی از تأثر قلبی باشد.

خوبی گریه ناشی از تأثر قلبی از چند جهت است:

1. طبیعی است؛ هر چیز که دربسته طبیعی خود باشد، خوب است؛

2. بیانگر و نشانگر سلامتی روحی انسان است؛

3. زمینه ساز انجام رفتارهای اخلاقی توسط انسان است.

اما اگر گریه ناشی از تأثر روحی نباشد و نتیجه ضعف و یأس باشد، نکوهیده است؛ زیرا شخصیت انسان را لکه دار می کند و افزون بر این، در ادارک، اراده و تصمیم انسان اختلال به وجود می آورد. کسی که از ضعف، ترس و یأس می گرید، نمی تواند درست بیندیشد و تصمیم بگیرد.

دومین ملاک گریه های خوب و بد، مقدار گریه است. آن مقدار گریه خوب است که بیانگر تأثر قلبی انسان باشد؛ اگر از حد بگذرد و یا اینکه قطرات اشک همراه با حرکت های نامتعادل و یا سخنان غیرمنطقی باشد، این گریه بد است؛ زیرا زیاده رویی در هر چیزی ناشایسته است. افراط