دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم جلد 1 صفحه 21

- همچنین از فرزندان عزیزم که در استفاده از منابع و نوشتن اشعار گزینه شده و تقابل نسخه های حروفچینی شده، مدد کارم بودند، تشکر می نمایم.

آرزومندم که همگی مورد عنایت و مرحمت سالار شهیدان (ع) واقع گردند.

مرضیه محمد زاده آبان ماه 1382 هجری شمسی رمضان المبارک 1424 هجری قمری

دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 1،ص:31

مدخلی بر مرثیه سرایی

اهمیت شعر و جایگاه آن در ادب از دیرباز مورد توجه ی ناقدان شعر و ادب بوده است. در گذشته، این فن به دلایل بسیار، از جمله: ماندگاری در حافظه و دلپذیری آن به دلیل داشتن طنین آهنگین بر بسیاری از فنون دیگر عرب سروری داشته است.

از دهها سال پیش از ظهور اسلام، شعر عربی در سرزمین های عرب نشین، یکی از مؤثرترین وسیله ها برای جلب عاطفه و یا تحریک دشمنی بوده است چه بسیار قصیده ها و یا قطعه ها که سروده شده و سرودن و بر زبان افتادن آن، شخصی یا مردمی را در ذهن همگان بزرگ کرده و یا از قدر آنان کاسته است.

تاثیر شعر در عاطفه و روحیه ی مردم آن منطقه بیش از نقاط دیگر است و به همین دلیل در دوران جاهلیت و صدر اسلام قبیله ها در جلب شاعران مدیحه سرا بر یکدیگر پیشی می گرفتند. «1»

با تأسیس حکومت اسلام در مدینه، قسمتی از شعر در خدمت دین به کار گرفته شد، و در نبردهای بزرگ بدر، احد، احزاب و دیگر درگیری ها شاعران دو طرف متخاصم می کوشیدند در سروده ها، پیروزی های خود را بزرگ جلوه دهند و یا زیانی را

که دیده اند اندک به شمار آورند. در اردوی پیامبر (ص) شاعرانی می زیستند که همگام با رزمندگان بر مخالفان حمله می بردند و رسول خدا (ص) به آنان می فرمود: «شعر شما همچون تیر بر دشمنان کارگر است». «2»