دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم جلد 1 صفحه 622

دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 1،ص:288

سبک شعرای قرن سوم هجری است. اما این شاعران گاهی از این اسلوبها کناره می گیرند و معانی تازه ای را که با زمان متناسب تر است جایگزین آنها می سازند به همین دلایل است که عبد السودانی آنان را «محافظه کاران نوآور» خوانده است. «1»

وی در شوّال سال 584 ه ق درگذشت و او را در گورستان باب ابرز بغداد به خاک سپردند.

*** در قرن ششم در مضامین قصاید و مدح شاعران عصر دو عامل عمده به گونه ای چشمگیر جلوه گر است. نخست آنکه در آن روزگار، صلاح الدّین ایوبی بر مسیحیان صلیبی چیره گردیده و آوازه ی پیروزی های او در سراسر جهان اسلام طنین افکنده بود، به همین جهت، بیشتر شاعران مسلمان که از پیروزی اسلام بر آیین نصرانی شادمان بودند و در صلاح الدّین به چشم قهرمان می نگریستند، وی را مدح گفته اند. «2» ابن تعاویذی نیز چندین قصیده به خدمت صلاح الدّین فرستاد. عامل دوم آن است که در زمان مستضی ء (566- 575 ق) به درخواست صلاح الدّین در مصر نیز خطبه به نام خلیفه ی بغداد خوانده شد. این امر و نیز قدرت نسبی مجددّی که دستگاه خلافت به دست آورده بود، شاعران را به سرودن قصایدی در تکریم و تعظیم خلفا و دستگاه خلافت برمی انگیخت و نوعی احساس غرور میهنی و سربلندی از اینکه سرانجام بغداد مرکز قدرت گردید در لابه لای اشعار پدیدار است. «3»

***

1- و لو أکرمت دمعک یا شؤؤنی بکیت علی الامام الفاطمیّ

2- علی المقتول ظمآنا فجودی علی الظمآن بالدمع الرویّ

3- علی نجم