دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم جلد 1 صفحه 949

رثا و نوحه سرایی:

در رثای این عصر، تشبیهات و استعارات مشابه رواج می یابد به گونه ای که مخاطب می تواند به راحتی از ابیات پی ببرد، تعبیراتی همچون گریه ی آسمان و زمین، ندبه انس و جن و ماتم همه ی کائنات در اکثر مرثیه ها مشهود است. ادب منبر در این عصر اوج می گیرد و برخی از اشعار توسط ارباب منبر حفظ و با شور و هیجان خاصّی

قرائت می گردد. از بهترین اشعاری که در این مجال مورد توجه و استفاده قرار می گیرد قصاید «هاشم الکعبی» می باشد.

توصیف روایی قصصی:

در این عصر مقتل خوانی رواج می یابد و شاعران بخشی از همّ خویش را به مقتل سرایی یا به نظم کشیدن روایات اختصاص می دهند. به این منظور گاه صحنه کارزار در روز عاشورا به طور کامل به نظم می آید و شعر حسینی از شکل وجدانی صرف خارج می گردد.

انتظار، یگانه روزنه ی امید:

بوی یأس و تسلیم از اکثر اشعار این عصر به خصوص از مرثیه ها، به خوبی احساس می شود و اگر روزنه ی امید ظهور در لابلای آنها رخ نمی نمود، پیام تلخ مرگ و شکست را به خواننده القاء می کرد. محمّد مهدی بحر العلوم (م 1212 ه. ق) از مصیبتی که به واسطه ی عاشورا بر مسلمین تا ابد وارد گردیده است، می گوید.

شاعران کوشیده اند، در اوج اندوه و ناامیدی، حیات دوباره ی عدل و دین را یادآوری نمایند. در دوره های ادبی گذشته

دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 1،ص:426

مهدی موعود، با الفاظی مانند، موعود، قائم، غائب، مهدی نام برده می شد. در این عصر علاوه بر آنها، تعبیر به «امام عصر» در بسیاری از سروده ها متداول می گردد.