دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم جلد 2 صفحه 117

دیو طبعان بین که قصد خاتم جم کرده اندبغض اولاد علی را نقش خاتم کرده اند «1» ______________________________

دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 2،ص:772

ابن یمین فریومدی

اشاره

امیر فخر الدین محمود بن امیر یمین الدّین محمّد طغرایی شاعر فارسی زبان شیعی که در حدود سال 685 ه ق. در قریه ی «فریومد» از ولایت جوین خراسان زاده شد. پدرش از ترکستان به فریومد

از توابع سبزوار کوچ کرد، وی در دستگاه وزیر خراسان مکانتی داشت و از استادان نظم و نثر زمان خویش بود. این یمین که پرورده ی چنین پدر فاضلی بود از سال های جوانی به سرودن شعر پرداخت.

ابن یمین شاعری متوسط است و پیروی از طریقه ی انوری می کند و جز در چند قطعه ی معروف، قصاید و غزل های او از تکلف و تعسف خالی نیست. اما او را می توان یکی از بزرگان قطعه سرای ایران نامید. هنرش در سرودن قطعات اخلاقی و اجتماعی سودمند است. و در زمره ی شاهکارهای ادب فارسی به شمار می روند و از این جهت مشهور شده است.

روزگار ابن یمین بسیار پرآشوب بود که یک بار نیز به اسارت او انجامید.

ابن یمین در عهد سلطان محمّد خدا بنده در خراسان مورد عنایت وزیر دانشمندش خواجه علاء الدّین محمد بود. و در ابتدا مدّاحی طغا تیمور می کرد، سپس به خدمت سربداران پیوست. در جنگی که میان امیر وجیه الدّین مسعود سربداری و ملک معزّ الدّین روی داد، دیوان ابن یمین به غارت رفت. امّا او آنچه از اشعارش در نزد دیگران بود فراهم آورد و شاید چیزی هم بر آن افزوده باشد. اکنون نسخه ی کامل آن در کتابخانه مرکزی مجلس موجود می باشد. ابن یمین را شیعی مذهب و هوادار اهل بیت (ع) دانسته اند. قصایدی در ستایش ائمه اطهار (ع) بالاخص امام علی (ع) دارد و از نخستین شعرایی است که مرثیه هایی در سوگ شهدای کربلا سروده است.