- تطور و تحول شعر فارسی 1
- 1- سبک دوره ی سامانی و غزنوی (سبک خراسانی): 1
- 2- سبک دوره انتقال: 1
- اشاره 1
- 3- سبک عراقی: 2
- 4- سبک اصفهانی: 2
- 5- دوره بازگشت ادبی (عصر تقلید): 3
- 6- دوره تجدد یا ادبیات عصر مشروطه: 3
- 7- سبک شعر نو: 4
- گرایش شعر فارسی به مدح و رثای خاندان پیامبر (ص): 4
- 8- سبک شعر در انقلاب اسلامی: 4
- فردوسی 14
- اشاره 14
- اشاره 14
- فصل اول شعرای متقدم 14
- نعت رسول اللّه (ص) و آل مطهّر او (ع): 16
- ابو سعید ابی الخیر 19
- اسدی طوسی 20
- اشاره 20
- نعت رسول اللّه (ص) و اهل بیت او (ع): 21
- کسایی مروزی 24
- خواجه عبد اللّه انصاری 30
- ناصر خسرو 32
- امیر معزّی 38
- اشاره 41
- سنایی غزنوی 41
- دریغا گویی از نااهلی روزگار: 42
- صفت قتل حسین (ع) به اشاره یزید: 44
- احمد جام 54
- ابو المفاخر رازی 56
- ادیب صابر ترمذی 62
- رشید الدّین و طواط 64
- اشاره 67
- قوامی رازی 67
- رثای سیّد الشّهدا (ع): 68
- عطّار نیشابوری 76
- اشاره 76
- «آفتاب آسمان معرفت»: 79
- کمال الدّین اصفهانی 83
- مولوی 86
- اوحد الدّین مراغی 90
- اشاره 94
- سیف فرغانی 94
- «بر کشته کربلا بگریید» 95
- اشاره 98
- خواجوی کرمانی 98
- ترکیب بند: در مناقب ائمه اثنی عشر (ع): «1» 106
- در منقبت ائمه اثنی عشر: 107
- قسمتی از ترکیب بند در منقبت امام علی (ع) و اولاد طاهرینش: 111
- منقبت و مرثیه سید الشهداء (ع): 113
- اشاره 117
- ابن یمین فریومدی 117
- قصیده: توسّل به حضرت رسول اکرم (ص) و اولاد طاهرینش (ع): 118
- سلمان ساوجی 123
- شاه نعمت اللّه ولی 127
- اشاره 127
- غزل 128
- قصیده 129
- قطعه 131
- اشاره 133
- آذری طوسی 133
- قصیده: در مدح اهل بیت «2» 133
- شاه داعی شیرازی 136
- در رثای امام حسین (ع): 140
- محمّد بن حسام خوسفی 140
- اشاره 140
- عبد الرحمن جامی 143
- اشاره 143
- در جلالت قدر و منقبت امام سجاد «ع»: 144
- کمال الدّین حسین خوارزمی 153
- اشاره 153
- مدح اهل بیت (ع): 153
- بابا فغانی شیرازی 158
- اهلی شیرازی 162
- فضولی بغدادی 167
- اشاره 167
- قصیده: 168
- رباعی: 177
- وحشی بافقی 177
- محتشم کاشانی 183
- اشاره 183
- مراثی: 186
- اشاره 186
- 1 186
- 2 187
- 3 188
- 4 189
- 5 190
- 6 192
- 7 193
- 8 194
- 9 195
- 10 196
- 11 198
- 12 198
- مثنوی 199
- فصل دوم شعرای متأخر 203
- اشاره 203
- نظیری نیشابوری 204
- حکیم شفایی اصفهانی 206
- اشاره 211
- فیاض لاهیجی 211
- 1 212
- 2 214
- 3 215
- 4 217
- 5 218
- 6 219
- 7 220
- 8 222
- 9 223
- 10 224
- 11 226
- 12 227
- 13 229
- 14 230
- میرزا صابر زواره ای 231
- محمد حسین آذربایجانی 232
- صائب تبریزی 233
- واعظ قزوینی 238
- تأثیر تبریزی 247
- بیدل دهلوی 249
- اشاره 251
- حزین لاهیجی 251
- 1 252
- 2 253
- 3 254
- 4 255
- 5 256
- 6 257
- 7 258
- اشاره 259
- عاشق اصفهانی 259
- 1 260
- ترکیب بند: 260
- 2 261
- 3 263
- 4 264
- 5 265
- 6 266
- 7 267
- 9 270
- 10 271
- 11 273
- 12 274
- صباحی بیدگلی 275
- اشاره 275
- ترکیب بند: مراثی حضرت ابا عبد اللّه الحسین (ع): 276
- 1 276
- اشاره 276
- 2 278
- 3 279
- 4 281
- 5 282
- 6 284
- 7 285
- 8 286
- 9 288
- 10 289
- 11 291
- 12 292
- 14 293
- 13 293
- مرثیه ی حضرت سیّد الشّهدا (ع): 295
- مرثیه ی شهدای کربلا: 297
- فتحعلی خان صبا 298
- طراز یزدی 301
- آصف الدوله 302
- جوهری 306
- نشاط اصفهانی 312
- وصال شیرازی 317
- ترکیب بند: مصائب خامس اصحاب کساء (ع): «2» 318
- 1 318
- اشاره 318
- 2 320
- 3 321
- 4 322
- 5 324
- 6 325
- 7 327
- 8 328
- 9 330
- 10 331
- 11 333
- 12 335
- 13 336
- مصائب اهل بیت (ع): 337
- حاوی سنندجی 344
- قاآنی 347
- یغمای جندقی 356
- اشاره 356
- در رثای سید الشهداء: 359
- سوگ فخر عالم: 363
- ترکیب بند: 367
- اشاره 367
- 1 367
- اشراق آصفی 367
- 2 368
- 3 370
- 4 372
- 5 373
- 6 374
- 7 377
- 8 378
- 9 379
- 10 380
- 11 381
- 12 383
- 13 384
- 14 385
- داوری شیرازی 387
- مرثیه درباره ی زندگانی حضرت ختمی مرتبت (ص) و اولاد گرامی اش (ع): 388
- اشاره 388
- حاج محمد کریم خان کرمانی 407
- اشاره 408
- فدایی مازندرانی 408
- نعت حسین (ع): 409
- شب عاشورا: 411
- توبه حرّ: 414
- سروش اصفهانی 427
- اشاره 427
- ترکیب بند: 431
- غالب دهلوی 441
- خاکی شیرازی 445
- 1 447
- رضا قلی خان هدایت 447
- اشاره 447
- 2 449
- 3 450
- 4 451
- 5 452
- 6 453
- 7 454
- 8 455
- 9 456
- 10 457
- 12 458
- 11 458
- اشاره 460
- همای شیرازی 460
- ترکیب بند: 460
- وقار شیرازی 475
- اشاره 476
- 1 476
- 2 478
- 3 479
- 4 480
- 5 481
- 6 483
- 7 484
- 8 485
- 9 486
- 10 488
- 11 489
- 12 490
- قسمتی از ترکیب بند در مرثیه: 491
- نیاز اصفهانی (جوشقانی) 504
- اشاره 508
- جیحون یزدی 508
- خطاب به هلال محرّم: 508
- اشاره 514
- عبد الجواد جودی خراسانی 514
- خطبه ی حضرت سجّاد «ع» در شام: 515
- اشاره 523
- عنقا 523
- مرثیه: 525
- بسطامی 534
- اشاره 537
- ترکیب بند: 537
- محمود خان ملک الشعراء صبا 537
- 1 538
- 3 539
- 2 539
- 4 540
- 5 541
- 6 542
- 7 543
- 8 544
- 9 545
- 10 546
- 11 547
- 12 548
- 13 549
- 14 550
- 1 552
- اشاره 552
- نیّر تبریزی 552
- 2 553
- 3 555
- 4 556
- 5 557
- 6 558
- 7 559
- 8 561
- 9 562
- 10 563
- 11 564
- 12 565
- 13 566
- 14 567
- 15 568
- 16 569
- 17 570
- 18 571
- 20 573
- 19 573
- 21 574
- 23 576
- 22 576
- 24 578
- 26 579
- 25 579
- 27 582
- 28 582
- شب یازدهم: 584
- وصف حرّ: 587
- وصف عبّاس (ع): 588
- وصف علی اکبر (ع): 591
- نسیم شمال 608
- آل عباء: 609
- اشاره 609
- اشاره 612
- میرزا احمد صفایی جندقی 612
- ترکیب بند: 614
- صفی علی شاه 632
- اشاره 632
- سرّ طلب یاری نمودن: 656
- مکالمه امام شهدا با سیّد سجّاد (ع): 665
- تفویض امامت به امام سجّاد (ع): 668
- مکالمه امام (ع) با فرزندش حضرت سکینه (س): 672
- مثنوی عقل و عشق: 673
- عترت یاسین: 683
- محیط قمی 683
- اشاره 683
- سقای شهیدان: 685
- رباعی: 687
- 1 688
- صبوری خراسانی 688
- اشاره 688
- ترکیب بند: 688
- 2 690
- 3 691
- 4 693
- 5 694
- 6 695
- 7 697
- 8 698
- 9 700
- 10 701
- 11 702
- 12 704
- عمّان سامانی 705
- الهامی کرمانشاهی 732
- اشاره 732
- ورود مسلم بن عقیل به مجلس ابن زیاد و مکالماتشان با یکدیگر: 733
- به میدان فرستادن امام (ع) قاسم را و گفتگوی قاسم (ع) با عمر بن سعد: 738
- آغاز داستان شهادت ابو الفضل (ع): 741
- ذکر روایت ابو حمزه ثمالی در فضیلت ابو الفضل (ع): 744
- اذن رزم خواستن حضرت عباس (ع) از امام (ع) 746
- وصیّت نمودن حضرت عبّاس به امام (ع) و جان دادنش: 750
- سیّد احمد دهکردی 753
- اشاره 757
- طرب شیرازی 757
- 1 758
- 2 760
- 3 761
- 4 763
- 5 764
- 6 766
- 7 767
- صامت بروجردی 777
- اشاره 777
- ماه محرّم: 778
- اشاره 781
- ادیب الممالک فراهانی 781
- ترکیب بند: مرثیه ی اهل البیت «ع»: 782
- ابو القاسم الهامی (لاهوتی) 800
- اشاره 801
- رباعی: 802
- ذوقی 803
- تراب کاشانی 804
- اشاره 806
- سُها 806
- مدح امام حسین (ع): 807
- رباعی: 809
- فرصت شیرازی 810
- ایرج میرزا 814
- مدرّس اصفهانی (بید آبادی) 817
- اشاره 817
- 1 818
- 2 820
- 3 821
- 4 822
- 5 823
- 6 825
- 7 826
- 8 828
- 9 829
- 10 830
- 11 831
- 12 833
- مرثیه: 834
- در رثاء حضرت سیّد الشهداء «ع»: 837
- رفعت سمنانی 840
- اشاره 841
- مسمط: 841
- قصیده: 843
- مثنوی: 845
- ضیایی ناظم الملک 848
- اشاره 848
- 1 849
- 2 850
- 3 851
- 4 852
- 5 854
- 6 855
- اشاره 856
- اقبال لاهوری 856
- در معنی حریّت اسلامیه و سرّ حادثه کربلا: 859
- اشاره 864
- فؤاد کرمانی 864
- قصیده: 865
- غزل: 870
- مسمّط: 876
- مثنوی: «5» 877
- رباعیات: 884
- تائب تبریزی 887
- اشاره 889
- کمپانی 889
- ترکیب بند: «2» 890
- 1 890
- اشاره 890
- 2 891
- 3 892
- فی لیله عاشوراء: 893
- مدح ابی الفضل (ع): 895
- رثاء عبد اللّه بن الحسن (ع): 898
- مدح علی اکبر (ع): 899
- شب یازدهم محرّم: 901
- 1 903
- دوازده بند در جواب محتشم کاشانی: 903
- 2 904
- 3 905
- 4 906
- 5 907
- 6 908
- 7 909
- 8 910
- 9 911
- 10 912
- 11 913
- 12 914
- ملک الشعرا بهار 916
- اشاره 916
- در رثاء حسین (ع): 917
- ادیب السّلطنه 921
- سیّد موسی سبط الشیخ 923
- اشاره 923
- 1 924
- 2 925
- 3 926
- 4 927
- 5 928
- 6 929
- 8 930
- 7 930
- 9 931
- 10 932
- 11 933
- 12 934
- حکیم الهی قمشه ای 935
- اشاره 935
- شهادت هانی: 936
- کربلا کجاست: 938
- شب عاشورا: 941
- نماز ظهر عاشورا: 943
- مناجات حضرت حسین (ع) در قتلگاه: 944
- خطبه ی امام سجّاد: 955
- محمّد کاظم طوسی 964
- اشاره 964
- قصیده: 965
- غزل: 967
- 1 970
- ترکیب بند: 970
- 2 970
- 3 971
- 4 972
- 5 972
- 6 973
- 7 973
- 8 974
- 10 975
- 9 975
- 11 976
- 13 977
- 12 977
- 14 978
- شیخ عبد السّلام تربتی 979
- اشاره 979
- ترکیب بند: 987
- حبیب یغمایی 998
- حسین مسرور 1000
- اشاره 1000
- بزمگاه شهیدان: 1001
- مفتون همدانی 1003
- اشاره 1009
- صابر همدانی 1009
- در منع آب از اهل بیت (ع): 1013
- زبان حال زینب (س): 1014
- زبان حال حضرت سکینه «س»: 1017
- نمونه ای از مثنوی (بیت الاحزان)، وضع میدان جنگ در روز عاشورا: 1018
- جنگ با اشقیا: 1020
- حیرت 1022
- اشاره 1022
- تهنیت و مرثیت حسین بن علی (ع): 1023
- صغیر اصفهانی 1026
- اشاره 1026
- مدح سیّد الساجدین (ع): 1027
- منشی 1034
- سید محمد هاشمی 1036
- آیه اللّه آیتی بیرجندی 1038
- اشاره 1038
- مرثیه ی اهل بیت «ع»: 1039
- شهادت حضرت عبّاس «ع»: 1042
- موافق 1049
- اشاره 1049
- شهادت علی اصغر (ع): 1050
- فصل سوم شعرای معاصر 1055
- اشاره 1055
- شعر معاصر 1055
- اشاره 1058
- جلال الدّین همایی 1058
- ترکیب بند در مرثیه ی عاشورا: «1» 1059
- 1 1059
- 2 1060
- 3 1061
- 4 1062
- 5 1063
- 6 1064
- 7 1065
- 8 1066
- لاله ی سرخ: «2» 1067
- مرثیه روز عاشورا خطاب به آفتاب: «2» 1068
- عبد العلی نگارنده 1074
- اشاره 1074
- قیام حسینی: 1076
- پژمان بختیاری 1078
- عبد الحسین وکیلی 1081
- محمد شرمی 1085
- بازار عشق: 1085
- اشاره 1085
- شهریار 1088
- اشاره 1089
- کاروان کربلا: 1090
- داغ حسین: 1093
- جلوه ی زینب: 1094
- اشاره 1096
- هادی پیشرفت 1096
- درس عشق: 1097
- پیام مسلم بن عقیل (ع) به حضرت حسین بن علی (ع): 1100
- اشاره 1103
- صادق سرمد 1103
- شام عاشورا: 1104
- روز حسین: 1106
- امیری فیروز کوهی 1110
- اشاره 1110
- 1 1111
- 2 1112
- 3 1114
- 4 1116
- 5 1119
- عبد الرحمن پارسا تویسرکانی 1122
- عباس شهری 1123
- اشاره 1125
- ریاضی یزدی 1125
- منای دوست: 1126
- خونبها: 1129
- روز حسین (ع): 1131
- اشاره 1131
- قاسم رسا 1131
- زینب (س): 1134
- ماه انجمن: 1135
- هاله ی ماتم: 1136
- عترت حق (ع): 1138
- عبد المجید اوحدی 1140
- حیدر تهرانی 1142
- سید مهدی فاطمی 1144
- حسینعلی رکن منظر 1147
- اشاره 1147
- رمز 1147
- اشاره 1150
- ابو القاسم حالت 1150
- سرآمد مردان: 1152
- اشاره 1156
- خوشدل تهرانی 1156
- عابس فرزند شبیب: 1160
- عزیز اللّه فراهی 1162
- اشاره 1163
- اساس شرع: 1165
- احمد ناظرزاده کرمانی 1167
- اشاره 1167
- رضای حق: 1168
- اصحاب حسین (ع): 1169
- جلوه ی یزدان: 1173
- حبیب اللّه خبّاز 1175
- اشاره 1175
- پرچم خونین: 1178
- حسین حسینی 1179
- حسین وفایی 1181
- احمد کمال پور 1183
- وداع: 1184
- اشاره 1184
- گل بی خار: 1185
- مرتضی طایی شمیرانی 1189
- اشاره 1189
- مدح زینب «س»: 1190
- زنده ی جاویدان: 1192
- محمد حسین جلیلی 1194
- اشاره 1194
- شور حسینی: 1194
- ابو تراب جلی 1195
- شکر اللّه از خاک 1197
- اشاره 1198
- پرتو وفا: 1199
- کمال زین الدّین 1200
- اشاره 1200
- به مناسبت روز عاشورا: 1201
- اصغر عرب 1204
- اشاره 1205
- نور خدا: 1205
- ماه بنی هاشم: 1206
- حبیب اللّه فضائلی 1208
- اشاره 1210
- مدح زینب (س): 1210
- محمّد علی مردانی 1210
- خطاب به امام سجاد (ع): 1213
- پاسدار خون خدا: 1214
- ساقی بزم کربلا: 1215
- عباس حدّاد کاشانی 1219
- حسان 1222
- اشاره 1222
- بلا گردان تو: 1223
- کهربا: 1224
- امشب و فردا: 1225
- منزلگاه: 1227
- اشاره 1233
- حسین فولادی 1233
- آهنگ سفر: 1235
- سلام بر حسین (ع): 1239
- قاسم سیّاره 1239
- اشاره 1239
- جان هستی: 1241
- اشاره 1241
- محمد علی صاعد اصفهانی 1241
- اشاره 1244
- حمید سبزواری 1244
- یاد سیاووش: 1249
- مشفق کاشانی 1250
- اشاره 1250
- زینه المراثی: تخمیس 12 بند محتشم کاشانی: 1250
- 1 1250
- 2 1253
- 3 1256
- 4 1258
- 5 1261
- 6 1263
- 7 1266
- 8 1269
- 9 1271
- 10 1274
- 11 1276
- 12 1279
- با کاروان کربلا: 1282
- علمدار: 1283
- شهید نینوا: 1283
- هوای حسین: 1285
- آینه ی آب: 1286
- اشاره 1287
- قاسم سروی ها 1287
- درس جاویدان: 1289
- اشاره 1292
- شب یازدهم: 1292
- سید علی اکبر بهشتی 1292
- سید شهاب موسوی آرانی 1293
- اشاره 1295
- محمد رضا صغیر 1295
- قیام سرخ حسینی: 1296
- عشق و ایثار حسین بن علی (ع): 1298
- اشاره 1299
- حبیب اللّه معلمی 1299
- خیمه گاه عشق: 1300
- قربانگاه عشق: 1301
- غلامرضا قدسی 1302
- اشاره 1302
- قیام حسین: 1307
- کاروان عشق: 1309
- حسین لاهوتی 1313
- محمود شاهرخی 1315
- اشاره 1315
- عقیله ی عترت: 1315
- کعبه ی احرار: 1317
- عزای حسین: 1318
- چراغ هدایت: 1319
- جمال حق: 1321
- سفیر صبح: 1323
- اشاره 1324
- مهرداد اوستا 1324
- سخن حق 1325
- هوشنگ ابتهاج 1330
- احمد غفور زاده 1332
- اشاره 1332
- فداکاری حسین (ع): 1333
- سید رضا آل یاسین 1334
- اشاره 1334
- اجازه خواستن حضرت علی اکبر (ع) برای جهاد و شهادت آن حضرت: 1335
- مصطفی قاضی نظام 1339
- اشاره 1339
- شهادت ابا الفضل (ع): 1344
- اشاره 1346
- کویر تشنه: 1346
- بیژن ترقی 1346
- علی شریف 1348
- علی باقر زاده 1350
- اکبر دخیلی 1353
- اشاره 1355
- محمد خلیل مذنب 1355
- وداع امام حسین با اهل بیت: 1356
- وداع سید الشهداء با امام سجاد (ع): 1359
- ماجرای شهادت حضرت علی اصغر (ع): 1360
- اتمام حجت و همآورد طلبی حضرت امام حسین (ع): 1361
- آخرین نبرد: 1364
- حمله ی دشمن به خیام حسین: 1367
- شور عاشورا: 1368
- اشاره 1371
- توبه ی حرّ: 1371
- سید محمد خسرو نژاد 1371
- خدا داد نورایی اراکی 1374
- اشاره 1374
- زنده ی عشق: 1375
- اگر زینب نبود: 1379
- آب: 1380
- رباعی: 1381
- دوبیتی: 1381
- عباسعلی هجر 1382
- بهار گریستن: 1382
- اشاره 1382
- عباسعلی محمدی 1384
- هاشم شکوهی 1386
- یا حسین: 1388
- اشاره 1388
- محمد رضا یاسری 1388
کنار بستر بیمار بی کس بر پرستاری به یکسو حضرت زهرا، به یکسو مریم است امشب
بیا زهرا تسلّی ده، دل غمدیده ای طفلان حسینت را حرم در سلطه ی نامحرم است امشب
______________________________
(1)- سیمای مدّاحان و شاعران؛ ج 2، ص 64.
دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 2،ص:1243
سید شهاب موسوی آرانی
سیّد شهاب موسوی، فرزند سیّد علی اکبر، در بهمن ماه 1304 ه. ش در «آران» کاشان دیده به جهان گشود خواندن و نوشتن را در مکتب های زادگاهش فراگرفت. از کودکی ذوق و قریحه ی شاعری داشت و در نه سالگی نخستین شعرش را در ستایش استادش سرود.
موسوی در آغاز جوانی راهی تهران شد و در چند انجمن ادبی چون «انجمن ادبی ایران» عضویت یافت، و با فنون شعر و رموز آن آشنا گردید، و از محضر اساتیدی چون ناصح، مهرداد اوستا، مشفق کاشانی و امیری فیروز کوهی بهره جست. وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی تهران را ترک گرفت و به زادگاه خود بازگشت.
او در کاشان اقدام به تأسیس «انجمن ادبی پانزده خرداد» کرد و تا واپسین روزهای حیات مسئولیت انجمن را عهده دار بود.
موسوی شاعری شیرین سخن و لطیف طبع بود. وی سرانجام در دی ماه 1368 شمسی چشم از