دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم جلد 2 صفحه 204

نظیری نیشابوری

محمّد حسین نیشابوری معروف به «نظیری» شاعر مشهور ایران در آغاز قرن یازدهم هجری است که با سلاطین صفوی هم عصر بوده است.

نظیری در جوانی از ایران به هند، به دربار عبد الرحمن خان خاقان رفت و سپس به دربار اکبر شاه راه یافت و به مدح آن دو پادشاه و نیز جهانگیر پسر اکبر شاه پرداخت. ولی بیشتر عمر خود را در احمد آباد گجرات گذرانید و مخصوصا چند سال آخر زندگی را در انزوا و گوشه نشینی سرگرم تفکرات عارفانه بود و همانجا به سال 1021 ه ق. درگذشت. او عالمی نکته دان و شاعری سخن سنج و عارفی روشندل بود که به سبک هندی غزلسرایی می کرد.

دیوان او که شامل قصاید، ترکیبات، مقطعات و رباعیات است در حدود 10 هزار بیت دارد و در ایران و هندوستان به طبع رسیده است. وی در ایجاد ترکیبات و تعبیرات جدید و به کار انداختن خیال باریک مهارت دارد. «1»

-*-

زان پس حسین حجّت حق در میان نهادمنکر ز جهل، تیر حسد در کمان نهاد

حق ز اولیا مقام «ذبیح اللهیش» داددر قبضه ی مشیّت خویشش عنان نهاد

حلقی که بوسه گاه نبی بود، ظلم عهدشمشیر زهر داده ی امّت بر آن نهاد

«ذبح عظیم «2»» اشاره به قتل حسین بودمنّت که بر خلیل، خدای جهان نهاد

تعبیر کرد از آن به بلای مبین خلیل کاندوه کربلای حسینش به جان نهاد