دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم جلد 2 صفحه 318

اشاره

میرزا محمد شفیع شیرازی معروف به میرزا کوچک و متخلّص به «وصال» از بزرگترین شعرا و غزلسرایان مشهور اوایل دوره ی قاجاریه است، که به سال 1197 ه ق. در شیراز متولد شد. خاندانش در دوره ی صفویان و افشاریان و زندیان به اعمال دیوانی مشغول بودند. وصال در دوره ی جوانی مدتی سرگرم تحصیل ادب خط به ویژه خط نسخ و هنرهای زیبا، موسیقی و سیر در مقامات عرفانی بود. وصال علوم متداول زمان را در نزد برخی دانشمندان همچون میرزا ابو القاسم سکوت فرا گرفت. خود نیز فرزندانی چون وقار، میرزا محمود

طبیب متخلّص به حکیم، میرزا ابو القاسم فرهنگ و داوری و یزدانی که همه اهل علم و هنر بوده اند تربیت کرد که نام وی و خاندان وصال را پر آوازه ساختند.

وی در ساختن مثنوی مهارت داشت و داستان «فرهاد و شیرین» را که وحشی بافقی (متوفی به سال 991 ه) آغاز کرده بود به پایان رسانید. دیوان وی شامل قصاید، غزلیات نغز و لطیف و مثنویها و نیز مدایح و مراثی بسیار است. کتابی نیز در ترجمه و شرح و نظم «اطواق الذهب» زمخشری دارد.

وصال به سال 1262 ه ق. در شیراز درگذشت. او به خاطر ارادت خاص و اعتقاد راستین به پیامبر اکرم (ص) و خاندان او (ع) اشعار سوزناک و ترکیب بندهای استادانه ای در مصائب حضرت سیّد الشهدا و اهل بیت عصمت و طهارت دارد. مرثیه های شورانگیز او که به سبک و روش محتشم کاشانی است به شهرت ادبی او افزوده است. «1»

-*-

ترکیب بند: مصائب خامس اصحاب کساء (ع): «2»

1

این جامه ی سیاه فلک در عزای کیست؟وین جیب چاک گشته ی صبح از برای کیست؟

این جوی خون که از مژه ی خلق جاری است تا در مصیبت که و در ماجرای کیست؟