- تطور و تحول شعر فارسی 1
- 1- سبک دوره ی سامانی و غزنوی (سبک خراسانی): 1
- 2- سبک دوره انتقال: 1
- اشاره 1
- 4- سبک اصفهانی: 2
- 3- سبک عراقی: 2
- 5- دوره بازگشت ادبی (عصر تقلید): 3
- 6- دوره تجدد یا ادبیات عصر مشروطه: 3
- 7- سبک شعر نو: 4
- 8- سبک شعر در انقلاب اسلامی: 4
- گرایش شعر فارسی به مدح و رثای خاندان پیامبر (ص): 4
- اشاره 14
- اشاره 14
- فردوسی 14
- فصل اول شعرای متقدم 14
- نعت رسول اللّه (ص) و آل مطهّر او (ع): 16
- ابو سعید ابی الخیر 19
- اسدی طوسی 20
- اشاره 20
- نعت رسول اللّه (ص) و اهل بیت او (ع): 21
- کسایی مروزی 24
- خواجه عبد اللّه انصاری 30
- ناصر خسرو 32
- امیر معزّی 38
- اشاره 41
- سنایی غزنوی 41
- دریغا گویی از نااهلی روزگار: 42
- صفت قتل حسین (ع) به اشاره یزید: 44
- احمد جام 54
- ابو المفاخر رازی 56
- ادیب صابر ترمذی 62
- رشید الدّین و طواط 64
- اشاره 67
- قوامی رازی 67
- رثای سیّد الشّهدا (ع): 68
- اشاره 76
- عطّار نیشابوری 76
- «آفتاب آسمان معرفت»: 79
- کمال الدّین اصفهانی 83
- مولوی 86
- اوحد الدّین مراغی 90
- اشاره 94
- سیف فرغانی 94
- «بر کشته کربلا بگریید» 95
- خواجوی کرمانی 98
- اشاره 98
- ترکیب بند: در مناقب ائمه اثنی عشر (ع): «1» 106
- در منقبت ائمه اثنی عشر: 107
- قسمتی از ترکیب بند در منقبت امام علی (ع) و اولاد طاهرینش: 111
- منقبت و مرثیه سید الشهداء (ع): 113
- اشاره 117
- ابن یمین فریومدی 117
- قصیده: توسّل به حضرت رسول اکرم (ص) و اولاد طاهرینش (ع): 118
- سلمان ساوجی 123
- شاه نعمت اللّه ولی 127
- اشاره 127
- غزل 128
- قصیده 129
- قطعه 131
- اشاره 133
- آذری طوسی 133
- قصیده: در مدح اهل بیت «2» 133
- شاه داعی شیرازی 136
- در رثای امام حسین (ع): 140
- محمّد بن حسام خوسفی 140
- اشاره 140
- اشاره 143
- عبد الرحمن جامی 143
- در جلالت قدر و منقبت امام سجاد «ع»: 144
- کمال الدّین حسین خوارزمی 153
- اشاره 153
- مدح اهل بیت (ع): 153
- بابا فغانی شیرازی 158
- اهلی شیرازی 162
- اشاره 167
- فضولی بغدادی 167
- قصیده: 168
- رباعی: 177
- وحشی بافقی 177
- محتشم کاشانی 183
- اشاره 183
- مراثی: 186
- 1 186
- اشاره 186
- 2 187
- 3 188
- 4 189
- 5 190
- 6 192
- 7 193
- 8 194
- 9 195
- 10 196
- 11 198
- 12 198
- مثنوی 199
- اشاره 203
- فصل دوم شعرای متأخر 203
- نظیری نیشابوری 204
- حکیم شفایی اصفهانی 206
- اشاره 211
- فیاض لاهیجی 211
- 1 212
- 2 214
- 3 215
- 4 217
- 5 218
- 6 219
- 7 220
- 8 222
- 9 223
- 10 224
- 11 226
- 12 227
- 13 229
- 14 230
- میرزا صابر زواره ای 231
- محمد حسین آذربایجانی 232
- صائب تبریزی 233
- واعظ قزوینی 238
- تأثیر تبریزی 247
- بیدل دهلوی 249
- حزین لاهیجی 251
- اشاره 251
- 1 252
- 2 253
- 3 254
- 4 255
- 5 256
- 6 257
- 7 258
- عاشق اصفهانی 259
- اشاره 259
- ترکیب بند: 260
- 1 260
- 2 261
- 3 263
- 4 264
- 5 265
- 6 266
- 7 267
- 9 270
- 10 271
- 11 273
- 12 274
- اشاره 275
- صباحی بیدگلی 275
- 1 276
- اشاره 276
- ترکیب بند: مراثی حضرت ابا عبد اللّه الحسین (ع): 276
- 2 278
- 3 279
- 4 281
- 5 282
- 6 284
- 7 285
- 8 286
- 9 288
- 10 289
- 11 291
- 12 292
- 14 293
- 13 293
- مرثیه ی حضرت سیّد الشّهدا (ع): 295
- مرثیه ی شهدای کربلا: 297
- فتحعلی خان صبا 298
- طراز یزدی 301
- آصف الدوله 302
- جوهری 306
- نشاط اصفهانی 312
- وصال شیرازی 317
- ترکیب بند: مصائب خامس اصحاب کساء (ع): «2» 318
- اشاره 318
- 1 318
- 2 320
- 3 321
- 4 322
- 5 324
- 6 325
- 7 327
- 8 328
- 9 330
- 10 331
- 11 333
- 12 335
- 13 336
- مصائب اهل بیت (ع): 337
- حاوی سنندجی 344
- قاآنی 347
- یغمای جندقی 356
- اشاره 356
- در رثای سید الشهداء: 359
- سوگ فخر عالم: 363
- ترکیب بند: 367
- 1 367
- اشاره 367
- اشراق آصفی 367
- 2 368
- 3 370
- 4 372
- 5 373
- 6 374
- 7 377
- 8 378
- 9 379
- 10 380
- 11 381
- 12 383
- 13 384
- 14 385
- داوری شیرازی 387
- مرثیه درباره ی زندگانی حضرت ختمی مرتبت (ص) و اولاد گرامی اش (ع): 388
- اشاره 388
- حاج محمد کریم خان کرمانی 407
- اشاره 408
- فدایی مازندرانی 408
- نعت حسین (ع): 409
- شب عاشورا: 411
- توبه حرّ: 414
- اشاره 427
- سروش اصفهانی 427
- ترکیب بند: 431
- غالب دهلوی 441
- خاکی شیرازی 445
- 1 447
- رضا قلی خان هدایت 447
- اشاره 447
- 2 449
- 3 450
- 4 451
- 5 452
- 6 453
- 7 454
- 8 455
- 9 456
- 10 457
- 12 458
- 11 458
- همای شیرازی 460
- اشاره 460
- ترکیب بند: 460
- وقار شیرازی 475
- اشاره 476
- 1 476
- 2 478
- 3 479
- 4 480
- 5 481
- 6 483
- 7 484
- 8 485
- 9 486
- 10 488
- 11 489
- 12 490
- قسمتی از ترکیب بند در مرثیه: 491
- نیاز اصفهانی (جوشقانی) 504
- جیحون یزدی 508
- اشاره 508
- خطاب به هلال محرّم: 508
- اشاره 514
- عبد الجواد جودی خراسانی 514
- خطبه ی حضرت سجّاد «ع» در شام: 515
- اشاره 523
- عنقا 523
- مرثیه: 525
- بسطامی 534
- اشاره 537
- ترکیب بند: 537
- محمود خان ملک الشعراء صبا 537
- 1 538
- 3 539
- 2 539
- 4 540
- 5 541
- 6 542
- 7 543
- 8 544
- 9 545
- 10 546
- 11 547
- 12 548
- 13 549
- 14 550
- 1 552
- اشاره 552
- نیّر تبریزی 552
- 2 553
- 3 555
- 4 556
- 5 557
- 6 558
- 7 559
- 8 561
- 9 562
- 10 563
- 11 564
- 12 565
- 13 566
- 14 567
- 15 568
- 16 569
- 17 570
- 18 571
- 20 573
- 19 573
- 21 574
- 22 576
- 23 576
- 24 578
- 25 579
- 26 579
- 28 582
- 27 582
- شب یازدهم: 584
- وصف حرّ: 587
- وصف عبّاس (ع): 588
- وصف علی اکبر (ع): 591
- نسیم شمال 608
- اشاره 609
- آل عباء: 609
- اشاره 612
- میرزا احمد صفایی جندقی 612
- ترکیب بند: 614
- اشاره 632
- صفی علی شاه 632
- سرّ طلب یاری نمودن: 656
- مکالمه امام شهدا با سیّد سجّاد (ع): 665
- تفویض امامت به امام سجّاد (ع): 668
- مکالمه امام (ع) با فرزندش حضرت سکینه (س): 672
- مثنوی عقل و عشق: 673
- عترت یاسین: 683
- محیط قمی 683
- اشاره 683
- سقای شهیدان: 685
- رباعی: 687
- صبوری خراسانی 688
- 1 688
- اشاره 688
- ترکیب بند: 688
- 2 690
- 3 691
- 4 693
- 5 694
- 6 695
- 7 697
- 8 698
- 9 700
- 10 701
- 11 702
- 12 704
- عمّان سامانی 705
- الهامی کرمانشاهی 732
- اشاره 732
- ورود مسلم بن عقیل به مجلس ابن زیاد و مکالماتشان با یکدیگر: 733
- به میدان فرستادن امام (ع) قاسم را و گفتگوی قاسم (ع) با عمر بن سعد: 738
- آغاز داستان شهادت ابو الفضل (ع): 741
- ذکر روایت ابو حمزه ثمالی در فضیلت ابو الفضل (ع): 744
- اذن رزم خواستن حضرت عباس (ع) از امام (ع) 746
- وصیّت نمودن حضرت عبّاس به امام (ع) و جان دادنش: 750
- سیّد احمد دهکردی 753
- اشاره 757
- طرب شیرازی 757
- 1 758
- 2 760
- 3 761
- 4 763
- 5 764
- 6 766
- 7 767
- اشاره 777
- صامت بروجردی 777
- ماه محرّم: 778
- ادیب الممالک فراهانی 781
- اشاره 781
- ترکیب بند: مرثیه ی اهل البیت «ع»: 782
- ابو القاسم الهامی (لاهوتی) 800
- اشاره 801
- رباعی: 802
- ذوقی 803
- تراب کاشانی 804
- اشاره 806
- سُها 806
- مدح امام حسین (ع): 807
- رباعی: 809
- فرصت شیرازی 810
- ایرج میرزا 814
- مدرّس اصفهانی (بید آبادی) 817
- اشاره 817
- 1 818
- 2 820
- 3 821
- 4 822
- 5 823
- 6 825
- 7 826
- 8 828
- 9 829
- 10 830
- 11 831
- 12 833
- مرثیه: 834
- در رثاء حضرت سیّد الشهداء «ع»: 837
- رفعت سمنانی 840
- اشاره 841
- مسمط: 841
- قصیده: 843
- مثنوی: 845
- ضیایی ناظم الملک 848
- اشاره 848
- 1 849
- 2 850
- 3 851
- 4 852
- 5 854
- 6 855
- اقبال لاهوری 856
- اشاره 856
- در معنی حریّت اسلامیه و سرّ حادثه کربلا: 859
- اشاره 864
- فؤاد کرمانی 864
- قصیده: 865
- غزل: 870
- مسمّط: 876
- مثنوی: «5» 877
- رباعیات: 884
- تائب تبریزی 887
- اشاره 889
- کمپانی 889
- ترکیب بند: «2» 890
- 1 890
- اشاره 890
- 2 891
- 3 892
- فی لیله عاشوراء: 893
- مدح ابی الفضل (ع): 895
- رثاء عبد اللّه بن الحسن (ع): 898
- مدح علی اکبر (ع): 899
- شب یازدهم محرّم: 901
- 1 903
- دوازده بند در جواب محتشم کاشانی: 903
- 2 904
- 3 905
- 4 906
- 5 907
- 6 908
- 7 909
- 8 910
- 9 911
- 10 912
- 11 913
- 12 914
- اشاره 916
- ملک الشعرا بهار 916
- در رثاء حسین (ع): 917
- ادیب السّلطنه 921
- سیّد موسی سبط الشیخ 923
- اشاره 923
- 1 924
- 2 925
- 3 926
- 4 927
- 5 928
- 6 929
- 7 930
- 8 930
- 9 931
- 10 932
- 11 933
- 12 934
- حکیم الهی قمشه ای 935
- اشاره 935
- شهادت هانی: 936
- کربلا کجاست: 938
- شب عاشورا: 941
- نماز ظهر عاشورا: 943
- مناجات حضرت حسین (ع) در قتلگاه: 944
- خطبه ی امام سجّاد: 955
- اشاره 964
- محمّد کاظم طوسی 964
- قصیده: 965
- غزل: 967
- ترکیب بند: 970
- 1 970
- 2 970
- 3 971
- 5 972
- 4 972
- 6 973
- 7 973
- 8 974
- 10 975
- 9 975
- 11 976
- 12 977
- 13 977
- 14 978
- شیخ عبد السّلام تربتی 979
- اشاره 979
- ترکیب بند: 987
- حبیب یغمایی 998
- حسین مسرور 1000
- اشاره 1000
- بزمگاه شهیدان: 1001
- مفتون همدانی 1003
- اشاره 1009
- صابر همدانی 1009
- در منع آب از اهل بیت (ع): 1013
- زبان حال زینب (س): 1014
- زبان حال حضرت سکینه «س»: 1017
- نمونه ای از مثنوی (بیت الاحزان)، وضع میدان جنگ در روز عاشورا: 1018
- جنگ با اشقیا: 1020
- حیرت 1022
- اشاره 1022
- تهنیت و مرثیت حسین بن علی (ع): 1023
- صغیر اصفهانی 1026
- اشاره 1026
- مدح سیّد الساجدین (ع): 1027
- منشی 1034
- سید محمد هاشمی 1036
- آیه اللّه آیتی بیرجندی 1038
- اشاره 1038
- مرثیه ی اهل بیت «ع»: 1039
- شهادت حضرت عبّاس «ع»: 1042
- موافق 1049
- اشاره 1049
- شهادت علی اصغر (ع): 1050
- اشاره 1055
- فصل سوم شعرای معاصر 1055
- شعر معاصر 1055
- اشاره 1058
- جلال الدّین همایی 1058
- 1 1059
- ترکیب بند در مرثیه ی عاشورا: «1» 1059
- 2 1060
- 3 1061
- 4 1062
- 5 1063
- 6 1064
- 7 1065
- 8 1066
- لاله ی سرخ: «2» 1067
- مرثیه روز عاشورا خطاب به آفتاب: «2» 1068
- عبد العلی نگارنده 1074
- اشاره 1074
- قیام حسینی: 1076
- پژمان بختیاری 1078
- عبد الحسین وکیلی 1081
- محمد شرمی 1085
- بازار عشق: 1085
- اشاره 1085
- شهریار 1088
- اشاره 1089
- کاروان کربلا: 1090
- داغ حسین: 1093
- جلوه ی زینب: 1094
- اشاره 1096
- هادی پیشرفت 1096
- درس عشق: 1097
- پیام مسلم بن عقیل (ع) به حضرت حسین بن علی (ع): 1100
- صادق سرمد 1103
- اشاره 1103
- شام عاشورا: 1104
- روز حسین: 1106
- امیری فیروز کوهی 1110
- اشاره 1110
- 1 1111
- 2 1112
- 3 1114
- 4 1116
- 5 1119
- عبد الرحمن پارسا تویسرکانی 1122
- عباس شهری 1123
- ریاضی یزدی 1125
- اشاره 1125
- منای دوست: 1126
- خونبها: 1129
- روز حسین (ع): 1131
- اشاره 1131
- قاسم رسا 1131
- زینب (س): 1134
- ماه انجمن: 1135
- هاله ی ماتم: 1136
- عترت حق (ع): 1138
- عبد المجید اوحدی 1140
- حیدر تهرانی 1142
- سید مهدی فاطمی 1144
- رمز 1147
- اشاره 1147
- حسینعلی رکن منظر 1147
- ابو القاسم حالت 1150
- اشاره 1150
- سرآمد مردان: 1152
- اشاره 1156
- خوشدل تهرانی 1156
- عابس فرزند شبیب: 1160
- عزیز اللّه فراهی 1162
- اشاره 1163
- اساس شرع: 1165
- اشاره 1167
- احمد ناظرزاده کرمانی 1167
- رضای حق: 1168
- اصحاب حسین (ع): 1169
- جلوه ی یزدان: 1173
- حبیب اللّه خبّاز 1175
- اشاره 1175
- پرچم خونین: 1178
- حسین حسینی 1179
- حسین وفایی 1181
- احمد کمال پور 1183
- وداع: 1184
- اشاره 1184
- گل بی خار: 1185
- اشاره 1189
- مرتضی طایی شمیرانی 1189
- مدح زینب «س»: 1190
- زنده ی جاویدان: 1192
- محمد حسین جلیلی 1194
- اشاره 1194
- شور حسینی: 1194
- ابو تراب جلی 1195
- شکر اللّه از خاک 1197
- اشاره 1198
- پرتو وفا: 1199
- کمال زین الدّین 1200
- اشاره 1200
- به مناسبت روز عاشورا: 1201
- اصغر عرب 1204
- نور خدا: 1205
- اشاره 1205
- ماه بنی هاشم: 1206
- حبیب اللّه فضائلی 1208
- اشاره 1210
- مدح زینب (س): 1210
- محمّد علی مردانی 1210
- خطاب به امام سجاد (ع): 1213
- پاسدار خون خدا: 1214
- ساقی بزم کربلا: 1215
- عباس حدّاد کاشانی 1219
- حسان 1222
- اشاره 1222
- بلا گردان تو: 1223
- کهربا: 1224
- امشب و فردا: 1225
- منزلگاه: 1227
- اشاره 1233
- حسین فولادی 1233
- آهنگ سفر: 1235
- قاسم سیّاره 1239
- سلام بر حسین (ع): 1239
- اشاره 1239
- جان هستی: 1241
- اشاره 1241
- محمد علی صاعد اصفهانی 1241
- اشاره 1244
- حمید سبزواری 1244
- یاد سیاووش: 1249
- مشفق کاشانی 1250
- اشاره 1250
- زینه المراثی: تخمیس 12 بند محتشم کاشانی: 1250
- 1 1250
- 2 1253
- 3 1256
- 4 1258
- 5 1261
- 6 1263
- 7 1266
- 8 1269
- 9 1271
- 10 1274
- 11 1276
- 12 1279
- با کاروان کربلا: 1282
- علمدار: 1283
- شهید نینوا: 1283
- هوای حسین: 1285
- آینه ی آب: 1286
- اشاره 1287
- قاسم سروی ها 1287
- درس جاویدان: 1289
- اشاره 1292
- شب یازدهم: 1292
- سید علی اکبر بهشتی 1292
- سید شهاب موسوی آرانی 1293
- محمد رضا صغیر 1295
- اشاره 1295
- قیام سرخ حسینی: 1296
- عشق و ایثار حسین بن علی (ع): 1298
- اشاره 1299
- حبیب اللّه معلمی 1299
- خیمه گاه عشق: 1300
- قربانگاه عشق: 1301
- غلامرضا قدسی 1302
- اشاره 1302
- قیام حسین: 1307
- کاروان عشق: 1309
- حسین لاهوتی 1313
- محمود شاهرخی 1315
- عقیله ی عترت: 1315
- اشاره 1315
- کعبه ی احرار: 1317
- عزای حسین: 1318
- چراغ هدایت: 1319
- جمال حق: 1321
- سفیر صبح: 1323
- مهرداد اوستا 1324
- اشاره 1324
- سخن حق 1325
- هوشنگ ابتهاج 1330
- اشاره 1332
- احمد غفور زاده 1332
- فداکاری حسین (ع): 1333
- سید رضا آل یاسین 1334
- اشاره 1334
- اجازه خواستن حضرت علی اکبر (ع) برای جهاد و شهادت آن حضرت: 1335
- مصطفی قاضی نظام 1339
- اشاره 1339
- شهادت ابا الفضل (ع): 1344
- کویر تشنه: 1346
- اشاره 1346
- بیژن ترقی 1346
- علی شریف 1348
- علی باقر زاده 1350
- اکبر دخیلی 1353
- محمد خلیل مذنب 1355
- اشاره 1355
- وداع امام حسین با اهل بیت: 1356
- وداع سید الشهداء با امام سجاد (ع): 1359
- ماجرای شهادت حضرت علی اصغر (ع): 1360
- اتمام حجت و همآورد طلبی حضرت امام حسین (ع): 1361
- آخرین نبرد: 1364
- حمله ی دشمن به خیام حسین: 1367
- شور عاشورا: 1368
- اشاره 1371
- سید محمد خسرو نژاد 1371
- توبه ی حرّ: 1371
- خدا داد نورایی اراکی 1374
- اشاره 1374
- زنده ی عشق: 1375
- اگر زینب نبود: 1379
- آب: 1380
- دوبیتی: 1381
- رباعی: 1381
- عباسعلی هجر 1382
- اشاره 1382
- بهار گریستن: 1382
- عباسعلی محمدی 1384
- هاشم شکوهی 1386
- یا حسین: 1388
- اشاره 1388
- محمد رضا یاسری 1388
اشاره
ابو القاسم الهامی فرزند احمد متخلّص به «لاهوتی» در سال 1305 ه ق در کرمانشاه متولد شد. علوم مقدماتی را در زادگاه خود فرا گرفت. از آن پس به عرفان و تصوف گرایید. اما در این وادی دیری نپائید و به ژاندارمری کشور وارد شد.
وی که با درجه ی سرگردی در ژاندرمری خدمت می کرد در سال 1301 شمسی با تنی چند از یارانش در تبریز دست به کودتا زد که به شکست انجامید و به روسیه متواری شد و تا پایان عمر یعنی سال 1336 شمسی در آن کشور ماند و پیکرش را در همانجا به خاک سپردند.
لاهوتی شاعری انقلابی و توانا و بلند آوازه بود. شعر وی شورانگیز و دلنشین است و در غزل سرایی نیز مهارت داشت و غزلیاتش از شور و حال خاصی مشحون است. ضمن اینکه او را باید یکی از پیشگامان شعر نو نیز به حساب آورد. بخش هایی از اشعارش در مسکو مکرّر به چاپ رسیده است. از ویژگیهای شعر لاهوتی این است که خود را از تنگنای قافیه تا اندازه ای آزاد کرده و اوزان عروضی را کم و بیش به هم ریخته تا بتواند سخنش را از کوتاهترین راه به گوش مردم برساند در غزل سرایی نیز مصرعها را بسته به کارایی کاربرد آنها کوتاه و بلند کرده است وی از شمار گویندگانی است که زبانش به زبان مردم کوچه و بازار نزدیک است. دیدگاه وی
میهن و میهن پرستی است. به زبانهای عربی، فرانسه، ترکی و روسی آشنایی داشته است. از تلاشهای بزرگ وی در خدمت به زبان فارسی «ترجمه ی شاهنامه ی فردوسی» به زبان روسی با همکاری همسرش و یکی از فردوسی شناسان شوروی بوده است.
دیوان کامل اشعار وی در سال 1358 شمسی به کوشش احمد بشیری با شرح حال او در تهران چاپ شده است.
-*-
بیا در کربلا محشر ببین، کین گستری بنگرنظر کن در حریم کبریا، غارتگری بنگر
فروشنده حسین و جنس هستی، مشتری یزدان بیا کالا ببین، بایع نگه کن، مشتری بنگر
به فکر خیر امّت بود وقت مرگ فرزندش ز همّت کشته شد، امّت ببین، پیغمبری بنگر