دانشنامه شعر عاشورایی: انقلاب حسینی در شعر شاعران عرب و عجم جلد 2 صفحه 84

اسماعیل بن جمال الدّین محمّد بن عبد الرزّاق اصفهانی ملقب به «خلّاق المعانی»، شاعر قصیده سرای ایرانی است. پدرش جمال الدّین نیز شاعری معروف است. سبب شهرت او را به خلّاق المعانی آن دانسته اند که: «در شعر او معانی دقیقه مضمر است که بعد از چند نوبت مطالعه، ظاهر می شود.» از جمله ی ممدوحان او رکن الدّین مسعود از آل صاعد اصفهانی، جلال الدّین منکبرنی خوارزمشاه،

حسام الدّین اردشیر از آل باوند و اتابک سعد بن زنگی هستند.

وی دوره ی وحشتناک حمله ی مغول را درک کرد و به چشم خویش قتل عام مردم اصفهان را به دست مغولان به سال 633 ه ق. دید.

کمال الدّین در آوردن معانی دقیق و باریک اندیشی مهارت دارد و در التزامات صعب و تقیید به آوردن مفاهیم مشکل، چیره دست است. دیوان او به طبع رسیده است «1».

نظم خوب دارد و خیالات شیرین انگیخته و رسائل را نیز به کمال دارد.

کمال الدّین به سال 635 هجری در اصفهان به دست مغولان به شهادت رسید و با خون خود این دو رباعی بر دیوار نوشت:

دل خون شد و شرط جان گدازی اینست در مذهب ما کمینه سازی این است

با این همه هم هیچ نمی یارم گفت شاید که مگر بنده نوازی این است ***

کو دل که دمی بر وطن خود گریدبر حال من و واقعه ی بد گرید

دی بر سر مرده ای دو صد گریان بودامروز یکی نیست که بر صد گرید «2» -*- کمال الدّین اصفهانی اشعاری در مرثیه ی عاشورا دارد که بعضی ابیات آن را می آوریم: