- تطور و تحول شعر فارسی 1
- 2- سبک دوره انتقال: 1
- اشاره 1
- 1- سبک دوره ی سامانی و غزنوی (سبک خراسانی): 1
- 3- سبک عراقی: 2
- 4- سبک اصفهانی: 2
- 5- دوره بازگشت ادبی (عصر تقلید): 3
- 6- دوره تجدد یا ادبیات عصر مشروطه: 3
- 7- سبک شعر نو: 4
- گرایش شعر فارسی به مدح و رثای خاندان پیامبر (ص): 4
- 8- سبک شعر در انقلاب اسلامی: 4
- اشاره 14
- اشاره 14
- فردوسی 14
- فصل اول شعرای متقدم 14
- نعت رسول اللّه (ص) و آل مطهّر او (ع): 16
- ابو سعید ابی الخیر 19
- اسدی طوسی 20
- اشاره 20
- نعت رسول اللّه (ص) و اهل بیت او (ع): 21
- کسایی مروزی 24
- خواجه عبد اللّه انصاری 30
- ناصر خسرو 32
- امیر معزّی 38
- اشاره 41
- سنایی غزنوی 41
- دریغا گویی از نااهلی روزگار: 42
- صفت قتل حسین (ع) به اشاره یزید: 44
- احمد جام 54
- ابو المفاخر رازی 56
- ادیب صابر ترمذی 62
- رشید الدّین و طواط 64
- قوامی رازی 67
- اشاره 67
- رثای سیّد الشّهدا (ع): 68
- اشاره 76
- عطّار نیشابوری 76
- «آفتاب آسمان معرفت»: 79
- کمال الدّین اصفهانی 83
- مولوی 86
- اوحد الدّین مراغی 90
- اشاره 94
- سیف فرغانی 94
- «بر کشته کربلا بگریید» 95
- اشاره 98
- خواجوی کرمانی 98
- ترکیب بند: در مناقب ائمه اثنی عشر (ع): «1» 106
- در منقبت ائمه اثنی عشر: 107
- قسمتی از ترکیب بند در منقبت امام علی (ع) و اولاد طاهرینش: 111
- منقبت و مرثیه سید الشهداء (ع): 113
- اشاره 117
- ابن یمین فریومدی 117
- قصیده: توسّل به حضرت رسول اکرم (ص) و اولاد طاهرینش (ع): 118
- سلمان ساوجی 123
- شاه نعمت اللّه ولی 127
- اشاره 127
- غزل 128
- قصیده 129
- قطعه 131
- اشاره 133
- قصیده: در مدح اهل بیت «2» 133
- آذری طوسی 133
- شاه داعی شیرازی 136
- در رثای امام حسین (ع): 140
- محمّد بن حسام خوسفی 140
- اشاره 140
- اشاره 143
- عبد الرحمن جامی 143
- در جلالت قدر و منقبت امام سجاد «ع»: 144
- کمال الدّین حسین خوارزمی 153
- مدح اهل بیت (ع): 153
- اشاره 153
- بابا فغانی شیرازی 158
- اهلی شیرازی 162
- اشاره 167
- فضولی بغدادی 167
- قصیده: 168
- رباعی: 177
- وحشی بافقی 177
- محتشم کاشانی 183
- اشاره 183
- مراثی: 186
- 1 186
- اشاره 186
- 2 187
- 3 188
- 4 189
- 5 190
- 6 192
- 7 193
- 8 194
- 9 195
- 10 196
- 12 198
- 11 198
- مثنوی 199
- اشاره 203
- فصل دوم شعرای متأخر 203
- نظیری نیشابوری 204
- حکیم شفایی اصفهانی 206
- اشاره 211
- فیاض لاهیجی 211
- 1 212
- 2 214
- 3 215
- 4 217
- 5 218
- 6 219
- 7 220
- 8 222
- 9 223
- 10 224
- 11 226
- 12 227
- 13 229
- 14 230
- میرزا صابر زواره ای 231
- محمد حسین آذربایجانی 232
- صائب تبریزی 233
- واعظ قزوینی 238
- تأثیر تبریزی 247
- بیدل دهلوی 249
- حزین لاهیجی 251
- اشاره 251
- 1 252
- 2 253
- 3 254
- 4 255
- 5 256
- 6 257
- 7 258
- اشاره 259
- عاشق اصفهانی 259
- 1 260
- ترکیب بند: 260
- 2 261
- 3 263
- 4 264
- 5 265
- 6 266
- 7 267
- 9 270
- 10 271
- 11 273
- 12 274
- اشاره 275
- صباحی بیدگلی 275
- 1 276
- ترکیب بند: مراثی حضرت ابا عبد اللّه الحسین (ع): 276
- اشاره 276
- 2 278
- 3 279
- 4 281
- 5 282
- 6 284
- 7 285
- 8 286
- 9 288
- 10 289
- 11 291
- 12 292
- 14 293
- 13 293
- مرثیه ی حضرت سیّد الشّهدا (ع): 295
- مرثیه ی شهدای کربلا: 297
- فتحعلی خان صبا 298
- طراز یزدی 301
- آصف الدوله 302
- جوهری 306
- نشاط اصفهانی 312
- وصال شیرازی 317
- اشاره 318
- 1 318
- ترکیب بند: مصائب خامس اصحاب کساء (ع): «2» 318
- 2 320
- 3 321
- 4 322
- 5 324
- 6 325
- 7 327
- 8 328
- 9 330
- 10 331
- 11 333
- 12 335
- 13 336
- مصائب اهل بیت (ع): 337
- حاوی سنندجی 344
- قاآنی 347
- یغمای جندقی 356
- اشاره 356
- در رثای سید الشهداء: 359
- سوگ فخر عالم: 363
- 1 367
- اشراق آصفی 367
- ترکیب بند: 367
- اشاره 367
- 2 368
- 3 370
- 4 372
- 5 373
- 6 374
- 7 377
- 8 378
- 9 379
- 10 380
- 11 381
- 12 383
- 13 384
- 14 385
- داوری شیرازی 387
- مرثیه درباره ی زندگانی حضرت ختمی مرتبت (ص) و اولاد گرامی اش (ع): 388
- اشاره 388
- حاج محمد کریم خان کرمانی 407
- فدایی مازندرانی 408
- اشاره 408
- نعت حسین (ع): 409
- شب عاشورا: 411
- توبه حرّ: 414
- اشاره 427
- سروش اصفهانی 427
- ترکیب بند: 431
- غالب دهلوی 441
- خاکی شیرازی 445
- 1 447
- اشاره 447
- رضا قلی خان هدایت 447
- 2 449
- 3 450
- 4 451
- 5 452
- 6 453
- 7 454
- 8 455
- 9 456
- 10 457
- 11 458
- 12 458
- اشاره 460
- همای شیرازی 460
- ترکیب بند: 460
- وقار شیرازی 475
- 1 476
- اشاره 476
- 2 478
- 3 479
- 4 480
- 5 481
- 6 483
- 7 484
- 8 485
- 9 486
- 10 488
- 11 489
- 12 490
- قسمتی از ترکیب بند در مرثیه: 491
- نیاز اصفهانی (جوشقانی) 504
- اشاره 508
- جیحون یزدی 508
- خطاب به هلال محرّم: 508
- عبد الجواد جودی خراسانی 514
- اشاره 514
- خطبه ی حضرت سجّاد «ع» در شام: 515
- اشاره 523
- عنقا 523
- مرثیه: 525
- بسطامی 534
- اشاره 537
- محمود خان ملک الشعراء صبا 537
- ترکیب بند: 537
- 1 538
- 2 539
- 3 539
- 4 540
- 5 541
- 6 542
- 7 543
- 8 544
- 9 545
- 10 546
- 11 547
- 12 548
- 13 549
- 14 550
- 1 552
- اشاره 552
- نیّر تبریزی 552
- 2 553
- 3 555
- 4 556
- 5 557
- 6 558
- 7 559
- 8 561
- 9 562
- 10 563
- 11 564
- 12 565
- 13 566
- 14 567
- 15 568
- 16 569
- 17 570
- 18 571
- 20 573
- 19 573
- 21 574
- 23 576
- 22 576
- 24 578
- 26 579
- 25 579
- 27 582
- 28 582
- شب یازدهم: 584
- وصف حرّ: 587
- وصف عبّاس (ع): 588
- وصف علی اکبر (ع): 591
- نسیم شمال 608
- آل عباء: 609
- اشاره 609
- اشاره 612
- میرزا احمد صفایی جندقی 612
- ترکیب بند: 614
- صفی علی شاه 632
- اشاره 632
- سرّ طلب یاری نمودن: 656
- مکالمه امام شهدا با سیّد سجّاد (ع): 665
- تفویض امامت به امام سجّاد (ع): 668
- مکالمه امام (ع) با فرزندش حضرت سکینه (س): 672
- مثنوی عقل و عشق: 673
- عترت یاسین: 683
- محیط قمی 683
- اشاره 683
- سقای شهیدان: 685
- رباعی: 687
- 1 688
- اشاره 688
- صبوری خراسانی 688
- ترکیب بند: 688
- 2 690
- 3 691
- 4 693
- 5 694
- 6 695
- 7 697
- 8 698
- 9 700
- 10 701
- 11 702
- 12 704
- عمّان سامانی 705
- الهامی کرمانشاهی 732
- اشاره 732
- ورود مسلم بن عقیل به مجلس ابن زیاد و مکالماتشان با یکدیگر: 733
- به میدان فرستادن امام (ع) قاسم را و گفتگوی قاسم (ع) با عمر بن سعد: 738
- آغاز داستان شهادت ابو الفضل (ع): 741
- ذکر روایت ابو حمزه ثمالی در فضیلت ابو الفضل (ع): 744
- اذن رزم خواستن حضرت عباس (ع) از امام (ع) 746
- وصیّت نمودن حضرت عبّاس به امام (ع) و جان دادنش: 750
- سیّد احمد دهکردی 753
- اشاره 757
- طرب شیرازی 757
- 1 758
- 2 760
- 3 761
- 4 763
- 5 764
- 6 766
- 7 767
- اشاره 777
- صامت بروجردی 777
- ماه محرّم: 778
- ادیب الممالک فراهانی 781
- اشاره 781
- ترکیب بند: مرثیه ی اهل البیت «ع»: 782
- ابو القاسم الهامی (لاهوتی) 800
- اشاره 801
- رباعی: 802
- ذوقی 803
- تراب کاشانی 804
- سُها 806
- اشاره 806
- مدح امام حسین (ع): 807
- رباعی: 809
- فرصت شیرازی 810
- ایرج میرزا 814
- مدرّس اصفهانی (بید آبادی) 817
- اشاره 817
- 1 818
- 2 820
- 3 821
- 4 822
- 5 823
- 6 825
- 7 826
- 8 828
- 9 829
- 10 830
- 11 831
- 12 833
- مرثیه: 834
- در رثاء حضرت سیّد الشهداء «ع»: 837
- رفعت سمنانی 840
- اشاره 841
- مسمط: 841
- قصیده: 843
- مثنوی: 845
- ضیایی ناظم الملک 848
- اشاره 848
- 1 849
- 2 850
- 3 851
- 4 852
- 5 854
- 6 855
- اشاره 856
- اقبال لاهوری 856
- در معنی حریّت اسلامیه و سرّ حادثه کربلا: 859
- اشاره 864
- فؤاد کرمانی 864
- قصیده: 865
- غزل: 870
- مسمّط: 876
- مثنوی: «5» 877
- رباعیات: 884
- تائب تبریزی 887
- اشاره 889
- کمپانی 889
- 1 890
- ترکیب بند: «2» 890
- اشاره 890
- 2 891
- 3 892
- فی لیله عاشوراء: 893
- مدح ابی الفضل (ع): 895
- رثاء عبد اللّه بن الحسن (ع): 898
- مدح علی اکبر (ع): 899
- شب یازدهم محرّم: 901
- 1 903
- دوازده بند در جواب محتشم کاشانی: 903
- 2 904
- 3 905
- 4 906
- 5 907
- 6 908
- 7 909
- 8 910
- 9 911
- 10 912
- 11 913
- 12 914
- ملک الشعرا بهار 916
- اشاره 916
- در رثاء حسین (ع): 917
- ادیب السّلطنه 921
- سیّد موسی سبط الشیخ 923
- اشاره 923
- 1 924
- 2 925
- 3 926
- 4 927
- 5 928
- 6 929
- 7 930
- 8 930
- 9 931
- 10 932
- 11 933
- 12 934
- حکیم الهی قمشه ای 935
- اشاره 935
- شهادت هانی: 936
- کربلا کجاست: 938
- شب عاشورا: 941
- نماز ظهر عاشورا: 943
- مناجات حضرت حسین (ع) در قتلگاه: 944
- خطبه ی امام سجّاد: 955
- محمّد کاظم طوسی 964
- اشاره 964
- قصیده: 965
- غزل: 967
- 1 970
- 2 970
- ترکیب بند: 970
- 3 971
- 4 972
- 5 972
- 6 973
- 7 973
- 8 974
- 10 975
- 9 975
- 11 976
- 12 977
- 13 977
- 14 978
- شیخ عبد السّلام تربتی 979
- اشاره 979
- ترکیب بند: 987
- حبیب یغمایی 998
- حسین مسرور 1000
- اشاره 1000
- بزمگاه شهیدان: 1001
- مفتون همدانی 1003
- اشاره 1009
- صابر همدانی 1009
- در منع آب از اهل بیت (ع): 1013
- زبان حال زینب (س): 1014
- زبان حال حضرت سکینه «س»: 1017
- نمونه ای از مثنوی (بیت الاحزان)، وضع میدان جنگ در روز عاشورا: 1018
- جنگ با اشقیا: 1020
- اشاره 1022
- حیرت 1022
- تهنیت و مرثیت حسین بن علی (ع): 1023
- صغیر اصفهانی 1026
- اشاره 1026
- مدح سیّد الساجدین (ع): 1027
- منشی 1034
- سید محمد هاشمی 1036
- اشاره 1038
- آیه اللّه آیتی بیرجندی 1038
- مرثیه ی اهل بیت «ع»: 1039
- شهادت حضرت عبّاس «ع»: 1042
- موافق 1049
- اشاره 1049
- شهادت علی اصغر (ع): 1050
- اشاره 1055
- فصل سوم شعرای معاصر 1055
- شعر معاصر 1055
- اشاره 1058
- جلال الدّین همایی 1058
- 1 1059
- ترکیب بند در مرثیه ی عاشورا: «1» 1059
- 2 1060
- 3 1061
- 4 1062
- 5 1063
- 6 1064
- 7 1065
- 8 1066
- لاله ی سرخ: «2» 1067
- مرثیه روز عاشورا خطاب به آفتاب: «2» 1068
- اشاره 1074
- عبد العلی نگارنده 1074
- قیام حسینی: 1076
- پژمان بختیاری 1078
- عبد الحسین وکیلی 1081
- بازار عشق: 1085
- محمد شرمی 1085
- اشاره 1085
- شهریار 1088
- اشاره 1089
- کاروان کربلا: 1090
- داغ حسین: 1093
- جلوه ی زینب: 1094
- هادی پیشرفت 1096
- اشاره 1096
- درس عشق: 1097
- پیام مسلم بن عقیل (ع) به حضرت حسین بن علی (ع): 1100
- صادق سرمد 1103
- اشاره 1103
- شام عاشورا: 1104
- روز حسین: 1106
- امیری فیروز کوهی 1110
- اشاره 1110
- 1 1111
- 2 1112
- 3 1114
- 4 1116
- 5 1119
- عبد الرحمن پارسا تویسرکانی 1122
- عباس شهری 1123
- ریاضی یزدی 1125
- اشاره 1125
- منای دوست: 1126
- خونبها: 1129
- قاسم رسا 1131
- اشاره 1131
- روز حسین (ع): 1131
- زینب (س): 1134
- ماه انجمن: 1135
- هاله ی ماتم: 1136
- عترت حق (ع): 1138
- عبد المجید اوحدی 1140
- حیدر تهرانی 1142
- سید مهدی فاطمی 1144
- رمز 1147
- حسینعلی رکن منظر 1147
- اشاره 1147
- اشاره 1150
- ابو القاسم حالت 1150
- سرآمد مردان: 1152
- اشاره 1156
- خوشدل تهرانی 1156
- عابس فرزند شبیب: 1160
- عزیز اللّه فراهی 1162
- اشاره 1163
- اساس شرع: 1165
- احمد ناظرزاده کرمانی 1167
- اشاره 1167
- رضای حق: 1168
- اصحاب حسین (ع): 1169
- جلوه ی یزدان: 1173
- حبیب اللّه خبّاز 1175
- اشاره 1175
- پرچم خونین: 1178
- حسین حسینی 1179
- حسین وفایی 1181
- احمد کمال پور 1183
- وداع: 1184
- اشاره 1184
- گل بی خار: 1185
- اشاره 1189
- مرتضی طایی شمیرانی 1189
- مدح زینب «س»: 1190
- زنده ی جاویدان: 1192
- محمد حسین جلیلی 1194
- شور حسینی: 1194
- اشاره 1194
- ابو تراب جلی 1195
- شکر اللّه از خاک 1197
- اشاره 1198
- پرتو وفا: 1199
- کمال زین الدّین 1200
- اشاره 1200
- به مناسبت روز عاشورا: 1201
- اصغر عرب 1204
- نور خدا: 1205
- اشاره 1205
- ماه بنی هاشم: 1206
- حبیب اللّه فضائلی 1208
- مدح زینب (س): 1210
- اشاره 1210
- محمّد علی مردانی 1210
- خطاب به امام سجاد (ع): 1213
- پاسدار خون خدا: 1214
- ساقی بزم کربلا: 1215
- عباس حدّاد کاشانی 1219
- اشاره 1222
- حسان 1222
- بلا گردان تو: 1223
- کهربا: 1224
- امشب و فردا: 1225
- منزلگاه: 1227
- اشاره 1233
- حسین فولادی 1233
- آهنگ سفر: 1235
- قاسم سیّاره 1239
- سلام بر حسین (ع): 1239
- اشاره 1239
- محمد علی صاعد اصفهانی 1241
- جان هستی: 1241
- اشاره 1241
- اشاره 1244
- حمید سبزواری 1244
- یاد سیاووش: 1249
- 1 1250
- اشاره 1250
- مشفق کاشانی 1250
- زینه المراثی: تخمیس 12 بند محتشم کاشانی: 1250
- 2 1253
- 3 1256
- 4 1258
- 5 1261
- 6 1263
- 7 1266
- 8 1269
- 9 1271
- 10 1274
- 11 1276
- 12 1279
- با کاروان کربلا: 1282
- شهید نینوا: 1283
- علمدار: 1283
- هوای حسین: 1285
- آینه ی آب: 1286
- اشاره 1287
- قاسم سروی ها 1287
- درس جاویدان: 1289
- شب یازدهم: 1292
- سید علی اکبر بهشتی 1292
- اشاره 1292
- سید شهاب موسوی آرانی 1293
- محمد رضا صغیر 1295
- اشاره 1295
- قیام سرخ حسینی: 1296
- عشق و ایثار حسین بن علی (ع): 1298
- اشاره 1299
- حبیب اللّه معلمی 1299
- خیمه گاه عشق: 1300
- قربانگاه عشق: 1301
- غلامرضا قدسی 1302
- اشاره 1302
- قیام حسین: 1307
- کاروان عشق: 1309
- حسین لاهوتی 1313
- عقیله ی عترت: 1315
- اشاره 1315
- محمود شاهرخی 1315
- کعبه ی احرار: 1317
- عزای حسین: 1318
- چراغ هدایت: 1319
- جمال حق: 1321
- سفیر صبح: 1323
- اشاره 1324
- مهرداد اوستا 1324
- سخن حق 1325
- هوشنگ ابتهاج 1330
- احمد غفور زاده 1332
- اشاره 1332
- فداکاری حسین (ع): 1333
- اشاره 1334
- سید رضا آل یاسین 1334
- اجازه خواستن حضرت علی اکبر (ع) برای جهاد و شهادت آن حضرت: 1335
- مصطفی قاضی نظام 1339
- اشاره 1339
- شهادت ابا الفضل (ع): 1344
- کویر تشنه: 1346
- بیژن ترقی 1346
- اشاره 1346
- علی شریف 1348
- علی باقر زاده 1350
- اکبر دخیلی 1353
- محمد خلیل مذنب 1355
- اشاره 1355
- وداع امام حسین با اهل بیت: 1356
- وداع سید الشهداء با امام سجاد (ع): 1359
- ماجرای شهادت حضرت علی اصغر (ع): 1360
- اتمام حجت و همآورد طلبی حضرت امام حسین (ع): 1361
- آخرین نبرد: 1364
- حمله ی دشمن به خیام حسین: 1367
- شور عاشورا: 1368
- اشاره 1371
- توبه ی حرّ: 1371
- سید محمد خسرو نژاد 1371
- خدا داد نورایی اراکی 1374
- اشاره 1374
- زنده ی عشق: 1375
- اگر زینب نبود: 1379
- آب: 1380
- دوبیتی: 1381
- رباعی: 1381
- عباسعلی هجر 1382
- بهار گریستن: 1382
- اشاره 1382
- عباسعلی محمدی 1384
- هاشم شکوهی 1386
- یا حسین: 1388
- اشاره 1388
- محمد رضا یاسری 1388
دانشنامه ی
شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 2،ص:758 اگر کسی پسری را از آن تو بکشدبه عمر خویش ره لعنتش رها نکنی
اگر کشنده ی فرزند مصطفی ست یزیدحدیث لعنت و نفرین او چرا نکنی؟
تو بر کشنده ی فرزند خود مکن لعنت چو برکشنده ی فرزند مصطفی نکنی «1»
______________________________
(1)- سیری در مرثیه عاشورایی؛ ص 180 و 181.
دانشنامه ی شعر عاشورایی، محمد زاده ،ج 2،ص:759
مولوی
جلال الدّین محمّد فرزند سلطان العلماء محمّد بن حسین خطیبی معروف به بهاء الدّین در ششم ربیع الاول سال 604 ه ق. در بلخ به دنیا آمد. پدر وی از علماء و صوفیان بزرگ زمان خود بود. بهاء الدّین به سبب رنجش خاطر سلطان محمّد خوارزمشاه در هنگامی که جلال الدّین کودک بود، از بلخ به قونیه رفت جلال الدّین تحقیقات مقدماتی را نزد پدر به پایان رسانید و پس از فوت پدر تحت ارشاد برهان الدّین محقّق ترمذی درآمد. برهان الدّین محقّق، مولانا را مدتی برای تکمیل علوم و معلومات در حلب و دمشق که از بزرگترین مراکز علمی و ادبی آن زمان بود، فرستاد. و مولانا پس از پایان کار به قونیه بازگشت و به تدریس و تعلیم و وعظ و تذکیر مشغول شد. تا اینکه در سال 642 هجری با شمس الدّین محمّد بن علی بن ملک داد معروف به شمس تبریزی ملاقات کرد. این ملاقات انقلابی روحانی در مولانا پدید آورد که موجب ترک مسند تدریس و فتوی گشت و این امر سبب نارضایتی مردم قونیه و اعتراض مریدان وی گشت. شمس تبریزی تحت فشار مریدان مولانا به دمشق رفت. هجران وی مولانا را مضطرب و مشوش کرد و بالاخره پسر خود سلطان ولد را همراه گروهی